Dames en heren, vandaag in de reeks Prangende Actuele Kwesties: waarom onderschatten opiniepeilers al twee keer het succes van Geert Wilders? En zijn ze redelijk nauwkeurig als het om de andere partijen gaat? Merkwaardig genoeg stelt men deze vraag vaak aan de opiniepeilers zelf. Die hebben hun antwoord klaar: de stemmers wachten te lang met hun keuze, een deel van het electoraat heeft geen internet. Bovendien spreekt de toekomstige kiezer niet altijd de waarheid. U begrijpt: het valt niet mee om als peiler je brood te moeten verdienen. Laten we de vraag eens voor leggen aan een echte deskundige. Aan mij bijvoorbeeld. Tenslotte heb ik al in 1969 op verzoek van de Koningin een oratie gehouden met de titel Steekproeven. Helaas ben ik naderhand nooit zo beroemd geworden als Maurice de Hond. Maar dit terzijde.
De voornaamste eis voor de kwaliteit van een steekproef luidt: de waarneming van, in dit geval de toekomstige kiezer, dient onbevooroordeeld te zijn ten aanzien van de uitkomst van die waarneming. U mag ook zeggen zonder bias of onafhankelijk. Hopelijk hebt u al in uw eerdere schooljaren begrepen dat aan die eis nooit in absolute zin kan worden voldaan. Elke waarneming is namelijk onderdeel van de werkelijkheid en beïnvloedt derhalve de werkelijkheid. Onbevooroordeeldheid is een nastrevenswaardig ideaal dat men zo goed als mogelijk tracht te bereiken. Bij kiezersonderzoek hoopt de onderzoeker dat zijn proefpersonen die zo vriendelijk zijn te willen meedoen, een afspiegeling zullen laten zien van het toekomstige stemgedrag. Wanneer de non-response groot is en afhankelijk van de onderzoekstechniek, wanneer meer mensen niet per se zeggen wat ze gaan doen, wanneer meer mensen nog niet weten wat ze gaan stemmen, zal de peiler er behoorlijk naast zitten. Onderzoekers van de publieke opinie roepen dan vaak dat ze er niets van begrijpen. Ze hadden toch voldoende vrouwen, jongeren en Limburgers in hun steekproef. Die lui moet u vooral niet inhuren. U wilt toch niet weten hoeveel vrouwen, jongeren en Limburgers er zijn in Nederland?
We gaan nu in subgroepen uiteen. Waarom vallen op grond van de vier criteria VVD en PvdA stemmers wel ‘onbevooroordeeld’ te peilen en PVV stemmers nog niet? Dat gaat u lukken.