In het voorjaar van 1969, een jaar na de studentenrevolte in Frankrijk en Duitsland, brak er een hevig tumult los in het Nederlandse hoger onderwijs. Studenten eisten een plaats in het bestuur op en bezetten hun universiteit. Wat is er over van de achterliggende idealen?

De aanstaande Europese verkiezingen lijken nu al overschaduwd door een groeiende euroscepsis. Oxford-hoogleraar Rick van der Ploeg vindt dat Brussel zich niet langer moet bemoeien met het nationale beleid rondom landbouw of cultuur, maar met dingen die er werkelijk toe doen. Dat betoogt de oud-staatssecretaris in zijn Schumanlezing Political Economy of Reinventing Europe, georganiseerd door Studium Generale.

Over de universiteit als bedrijf wordt al geruime tijd geklaagd, vooral in wandelgangen en kantines. Een stelsel van onderzoeksbeoordeling waarin vooral het aantal publicaties iemands wetenschappelijke kwaliteit moet staven, instellingen waar managers aan het roer staan die zich hoofdzakelijk bekommeren om rendementen, waar langzaam maar zeker alle academische vrijheid naar de marge wordt verwezen; hier en daar lees je er wel eens een boze column over, maar die zijn gemakkelijk af te doen als borrelpraat van gefrustreerde wetenschappers. Niettemin lijkt een kentering op komst, de oppositie organiseert zich. Kort achtereen verschenen er twee boeken over dit thema, waarin de strijd wordt aangebonden met het markt- en managementdenken in de universitaire wereld: een bundel onder redactie van de Amsterdamse geschiedfilosoof en socioloog Chris Lorenz, en een boekje van de Groningse hoogleraar sociale en cultuurfilosofie René Boomkens, die zelf overigens ook weer in de bundel van Lorenz prijkt. Volgende week dinsdag organiseert Studium Generale er een debat over; beide auteurs zullen het opnemen tegen twee UM-coryfeeën.

Nederland telt te weinig gepromoveerden en onderzoekers, vonden bobo's uit de politiek en wetenschap. Dus werd in 2003 de onderzoeksmaster in het leven geroepen. Geselecteerde studenten kunnen zich twee jaar lang uitvoerig verdiepen in een wetenschappelijk gebied en zich voorbereiden op een promotietraject. Inmiddels bieden de Nederlandse universiteiten meer dan 120 researchmasters aan, waarvan acht in Maastricht. "Ik heb een vlotte start gemaakt met mijn promotie."

Van grote Europese onderwijsidealen kan hij niet worden beschuldigd. En aan internationale streefcijfers heeft hij een broertje dood. Minister Plasterk vindt het al prachtig dat de invoering van het bachelor-masterstelsel zo ver is gevorderd. Nu stapje voor stapje verder.

Statistiek, quantitative methods, micro/macro economics en mathematical modelling. Menig bachelorstudent krijgt alleen al de zenuwen bij het horen van deze bloknamen. Bijna iedere opleiding heeft wel zo'n gevreesd blok, zo blijkt uit een rondvraag langs de faculteiten. Waarom bepaalde blokken altijd als moeilijk worden ervaren.