Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Eenzaam aan de top

Een van de gedichten van Fernando Pessoa eindigt op een ijzige bergtop. Alleen hier in de ijle lucht, los van alle menselijk contact en verstoken van enig sociaal verband kan de mens waarlijk vrij en dus waarlijk mens zijn.

Over dat soort eenzaamheid gaat het hier echter niet. ‘Het is eenzaam aan de top‘ verwijst naar het vermeende ongeluk van de bazen. Het is een van die uitdrukkingen die nergens op slaan. ‘Geld maakt niet gelukkig’ is er ook een. Volkomen onzinnig, want iedereen die het heeft weet: geld maakt gelukkig. Nog eentje: roem brengt ongeluk. Dat thema werd door de Vreselijke Vrienten en de helaas te laat overleden Herman Brood in Als je wint bezongen. Eén klaagzang verongelijkt geneuzel over niet helemaal welgemeende vriendschappen en andere emolumenten die met het succes komen.

‘Top’ is natuurlijk een relatief begrip. Filiaalchef van de buurtsuper, of CEO van Albert Heijn zijn werelden van verschil. Zelf heb ik het nooit verder geschopt dan middle management, een niveau waar het helemaal niet zo kwaad is, want je kunt altijd zowel je bazen als het personeel de schuld geven als het misgaat.

Ook op dat niveau is het altijd gezellig druk en zijn de dagen gevuld met een lange stoet mensen. Dat is logisch, want ofwel je praat met mensen die iets van jou willen, ofwel je bewerkt mensen waar jij wat van wilt. In al mijn bestuurlijke jaren heb ik daarom nooit een moment meegemaakt van die eenzaamheid die er aan de top zou zijn. Integendeel.

Of je de wereld nu als een apenrotsige piramide of als een spinnenweb voorstelt, alle wegen leiden naar de top of het midden van het web waar iemand zit die zegt: ik ben de baas. Daar kan het nooit eenzaam zijn. Iedereen moet er langs. Beneden, onder aan de rots, daar is het stil. Niemand wil wat van je en jij hebt helemaal niets uit te delen.

Waarom zou iemand nou met dit soort gezegdes zo’n totaal verkeerd beeld willen verspreiden? Ook niet moeilijk: Zo kunnen zij die het niet maken in de wereld zich gelukkig prijzen in hun falen. Ik ben arm, maar geld maakt toch niet gelukkig. Ik heb geen bal te vertellen, maar ik zit niet op eenzame hoogte aan de top. Het zijn dus gewoon seculaire versies van het christelijk geloof, dat de eersten de laatsten zullen zijn en dat de zachtmoedigen de aarde zullen erven.

Omgeven te zijn met dit soort hypocriete onzin was de reden waarom Pessoa de ware mens op ijle hoogte in echte eenzaamheid situeerde. Helemaal alleen was hij daar trouwens niet. De drank ging altijd mee. En zo werd het zelfs op die top nog gezellig.

 

Louis Boon, hoogleraar UCM  

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Name (required)

Email (required)