Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Alles draait om de grootte van de portie”

Omega-3-vetzuren zijn gezond. Of toch niet?

Rode wijn, chocola, koffie, blauwe bessen, knoflook, omega-3 vetzuren. Wel of niet gezond! Wie het weet, mag het zeggen. Krantenkoppen maar ook de wetenschappelijke publicaties spreken elkaar om de haverklap tegen. Observant maakte een belronde.

Omega-3-vetzuren, hartstikke gezond! Ze zitten in vette vis en beschermen tegen hart- en vaatziekten. Dat bleek in 2006 uit onderzoek waarbij meer dan achthonderd studies tegen het licht zijn gehouden. In datzelfde jaar echter publiceerde het gezaghebbende British Medical Journal een artikel, eveneens op grond van een metastudie, met de boodschap dat vetzuren geen verschil maken. Pardon?

Rode wijn. Wel of niet gezond? En zo ja, hoeveel glazen per dag? Eén tot vier, als we de wetenschappelijke studies van de afgelopen jaren moeten geloven. En dat moeten we overigens niet altijd want vorige maand nog bleek er gefraudeerd met een Amerikaanse studie naar rode wijn, of preciezer, naar het stofje resveratrol.

Maastrichts onderzoek (van Patrick Schrauwen) naar datzelfde stofje trok eind vorig jaar een hoop media-aandacht. De resultaten waren verbluffend: resveratrol bleek goed voor de hele gezondheid, vergelijkbaar met sporten. Het verlaagt de bloedsuiker- en insulinespiegel, remt ontstekingen en vermindert leververvetting. Het zit onder meer in pinda’s, druiven en… in rode wijn.

“En dan lees je in de krant dat rode wijn goed is voor de gezondheid”, zegt Annemie Schols, directeur van instituut Nutrim. “Maar een belangrijke nuance is weggevallen: resveratrol pakt alleen gunstig uit bij doses die veel hoger zijn dan in rode wijn. Maar goed, lezers zijn nu eenmaal gevoelig voor deze berichtgeving, ze willen weten welke producten gezond zijn. Niet zelden omdat ze willen afvallen.”

Wie wil weten wat gezond is, zegt Schols, surfe naar het – door de overheid gefinancierde - Voedingscentrum. “Dat vertaalt de wetenschappelijke bevindingen en de adviezen van de Gezondheidsraad voor de gewone burger. Over de grote lijn is iedereen het eens: meer groente en fruit, vezels en onverzadigde vetten. Over de afzonderlijke middelen niet. Ik zou eens met Ronald Mensink bellen. Die weet veel over de bewijsvoering, over het onderzoek naar producten.”

 

Alcohol

Ronald Mensink, hoogleraar moleculaire voedingskunde, kan zich goed voorstellen dat consumenten door de bomen het bos niet meer zien. “Voor kranten en tijdschriften maar ook voor vakbladen is het verleidelijk om slechts op grond van twee positieve studies de resultaten breed uit te meten, maar eigenlijk moet je wachten totdat dergelijke bevindingen meermaals zijn bevestigd.”

Wat het ingewikkeld maakt is dat voedingsmiddelen zowel negatieve als positieve effecten laten zien. “Wie af en toe een glas alcohol drinkt, loopt minder kans op hart- en vaatziekten. Maar het risico op borstkanker is groter.”

Vaak zijn dit soort onderzoeken epidemiologisch van aard. “Je vraagt een grote groep mensen bijvoorbeeld hoeveel rode wijn ze drinken en daarna kijk je hoe oud ze worden. Men is het er nu over eens dat mensen die één à twee glazen rode wijn per dag drinken, langer leven. Grootschalige studies zijn waardevol maar er kleven regelijk allerlei haken en ogen aan. Je kunt je namelijk afvragen of die langere levensduur daadwerkelijk veroorzaakt wordt door die wijn. Misschien komt het door de ontspanning die het gevolg is van onder andere alcohol.”

Hoe ziet zijn eigen dieet eruit? Zweert Mensink bij specifieke ingrediënten? “Dat is me vaker gevraagd. Omdat ik voedingskunde heb gestudeerd, weet ik er iets meer van dan de meeste mensen, maar ik zit niet voortdurend op de verpakking of het etiket te kijken wat erin zit. Misschien een keer in het buitenland, maar verder niet. Eten heeft ook nog zoiets als een sociaal-emotionele functie. Als je iets meer wilt weten over voorlichting, zou ik Nanne de Vries even bellen.”

 

Lasagne

Nanne de Vries, hoogleraar en voorzitter van de vakgroep Gezondheidsbevordering, moet meteen aan zijn vader denken. “Die zei ooit: ‘Er komt een dag dat zelfs sla ongezond is.’ En die voorspelling is uitgekomen. Want wie te veel sla eet, krijgt het schadelijke nitriet binnen, stond in de krant.”

Wat De Vries opvalt, is hoe weinig mensen weten over voeding. “Ze weten niet eens in welke producten veel of weinig vetten zitten. Om nog maar te zwijgen van de misvattingen die circuleren. Zwartgeblakerd vlees moet je niet eten, kankerverwekkend. Ja, maar alleen als je er kilo’s van eet per dag. En dan heb je nog die E’tjes op verpakkingen. Mijn moeder dacht altijd dat er dan veel troep in zit. Het zijn gewoon Europese toelatingsnummers, van ingrediënten of stoffen die juist goedgekeurd zijn.”

Hoe neem je die misvattingen weg? “Dat is niet zo makkelijk. De stichting Ik kies bewust ontwierp het gelijknamige logo om mensen gezonde alternatieven aan te reiken. Maar ja, de verwarring was alweer geboren toen mayonaise ook een logo kreeg. Toch niet echt gezond. Maar zoals een collega van mij een keer zei: de grootte van de portie is alles. Een plukje mayo kan geen kwaad maar een pot per dag wel. Eten is ingewikkeld. Het maakt niet alleen uit wat je eet, maar ook hoe, hoeveel, in combinatie waarmee, hoe je het klaarmaakt, enzovoorts. Het handigst is natuurlijk een Sonja Bakker-dieet, want zij schrijft precies voor wat en hoeveel je elke dag moet eten. Het helpt ook wel, totdat mensen op eigen kracht verder moeten. Dan begint het jojo-en. Ik kan mensen aanraden om te variëren en niet te veel buitenshuis te eten. Wij maken thuis onze lasagne zelf. Waarom? Omdat we dan precies weten wat erin zit.”

 

Maurice Timmermans

Wat is gezond?

De burgemeester van Maastricht, Onno Hoes, fitnesst drie keer per week, waarvan twee keer met een persoonlijke trainer, een eet vetarm. Hij mijdt de magnetronmaaltijden, eet niet vaak buitenshuis maar kookt meestal zelf. Niet ingewikkeld maar bijvoorbeeld zalm met groente, omdat dat gezond is. Maar is vette vis wel zo gezond? Of rode wijn? Of knoflook? Hoe zit het eigenlijk? Hoes – en met hem vele consumenten - ziet soms door de bomen het bos niet meer. Observant legde de kwestie voor aan UM-deskundigen.

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Name (required)

Email (required)