Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

De Donkere Dame

De Donkere Dame

Photographer:Fotograaf: Gisella Klein

Oud-student Bas Belleman vertaalt 28 sonnetten van Shakespeare

Shakespeares meest seksuele, meest rancuneuze, maar ook meest liefdevolle gedichten zijn vertaald door de oud-student cultuurwetenschappen en dichter Bas Belleman. “Je dringt door tot in de haarvaten van zijn poëzie.”

Hij zat in de jury van de AKO-literatuurprijs en moest daarom veel proza lezen dat “wel aardig” was. Toen dat achter de rug was, besloot Bas Belleman (een aantal gedichten van hem is opgenomen in het verzamelwerk Komrij’s Nederlandse poëzie van de negentiende en de twintigste eeuw): “Nu wil ik weer het allerbeste lezen.” En dan kom je volgens hem snel uit bij William Shakespeare die hij de “poolster van de literatuur” noemt. “Het is net als met Bach. Zijn er na hem grotere componisten geboren? Nee, wel andere groten. Shakespeare kijkt heel diep in de ziel, en die ziel is in vierhonderd jaar tijd niet zoveel veranderd. Zijn werk is vulgair, verheven, intelligent, flauw, autobiografisch, fictief: het is tegelijkertijd glashelder en heel dubbelzinnig. En actueel, nog steeds. Niet voor niets worden zijn toneelstukken jaar na jaar opgevoerd.”

Op zoek naar een vertaling van sonnet 18 Shall I compare thee to a summer's day? kon hij er geen vinden die hem echt beviel. “Ik ben het zelf gaan proberen, vond het zo leuk dat ik er ook een uit de The Dark Lady Sonnets ben gaan vertalen.” Uiteindelijk besloot hij ze alle 28 onder handen te nemen (“het werk was te overzien, ik kon de finish zien”) en te voorzien van een inleiding en aantekeningen. “De kunst is niet zozeer het Engels te begrijpen, de vraag is veel meer wat de ziel van zijn gedicht is. Je moet doordringen tot in de haarvaten van zijn poëzie en er dan een hedendaagse versie van maken. In sonnet 141 spreekt Shakespeare bijvoorbeeld aan het einde over een plague:

Only my plague thus far I count my gain,

That she that makes me sin, awards me pain.

Plague verwees destijds naar een plaag, de pest. Het werd geen poëzie toen ik die woorden gebruikte. Het drong tot me door dat de pest destijds een alledaags gevaar was: de theaters moesten dicht als de pest de halve stad uitroeide, de pest kon iedereen treffen. Voor ons klinkt de pest als geschiedenis. Het werd pas poëzie toen ik de ziekte in deze regels terugbracht.

Het ettert door, en dat is mijn geluk:

Ze drijft me tot zonde, maar ze maakt me stuk.” 

De Donkere Dame zelf is volgens Belleman – en dat is nieuw – een man in vrouwenkleren. “Er zitten veel dubbelzinnigheden in zijn teksten. En grappen van mannen onder elkaar. Het is in deze gedichten alsof hij zegt: ik houd van je, maar je moet niet denken dat je mooi bent. Bovendien werden in de zeventiende eeuw alle vrouwenrollen op toneel door mannen gespeeld. De hele reeks wordt beklemmender als je hem leest met een man in je achterhoofd. Hij wordt ook minder kil en hard, een verwijt dat je vaak hoort. Er komt wat warmte in dit werk als je die vriendschap er doorheen leest.”

 

Riki Janssen

Sonnetten voor de Donkere Dame door Bas Belleman, Uitgeverij Van Gennep: 14,95

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Name (required)

Email (required)