Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Je iPhone of je linkerarm?

Je iPhone of je linkerarm?

Tussen kunst en wetenschap

Wie: Tsjalling Swierstra, filosoof bij cultuur- en maatschappijwetenschappen

Boek: Heerlijke nieuwe wereld, Aldous Huxley

Voor wie: studenten cultuurwetenschappen

“Als we ons zorgen maken over technologie, dan gaan die zorgen vaak over de vraag: wat als de apparaten niet doen wat ze moeten doen”, zegt filosoof Tsjalling Swierstra. “In Heerlijke nieuwe wereld is het precies omgekeerd: wat gebeurt er als de techniek precies dat doet wat die belooft?” De techniek is niet het enige wat perfect is in het futuristische universum van Aldous Huxley. Mensen zijn zo geprogrammeerd (en gedrogeerd) dat ze altijd gezond en gelukkig zijn. Al hun behoeftes worden onmiddellijk bevredigd, schaarste bestaat niet meer. “Als het ontbreken van spanning tussen je behoeftes en de bevrediging ervan geluk betekent, dan is dit de perfecte wereld. Maar als ik aan studenten vraag of ze in die wereld willen leven, is het antwoord nee.”

Waarom precies niet, vinden ze lastiger te formuleren. “Onmiddellijke behoeftebevrediging haalt veel lol uit het leven. Het omgaan met ongeluk lijkt een van de componenten te zijn voor het bloeien van een mens. Een nare ervaring kan je leven uiteindelijk verrijken. Maar je kunt ellende niet opzoeken, het moet je overkomen. Het is als bij een sprookje. ‘En ze leven nog lang en gelukkig’ is het einde.  Daar willen we niet meer over lezen, dat is het saaie gedeelte. De worsteling die vooraf gaat aan ‘lang en gelukkig’, daar kunnen we ons beter mee identificeren.”

Ongeluk overkomt de mensen in Heerlijke nieuwe wereld niet meer. “In zo’n wereld, waarin alles gecontroleerd is, word je nooit meer door iets verrast, ontwikkel je jezelf niet meer. Je leert van relaties die weerstand bieden – vrienden, partners, familie – maar dat valt dan weg.”

Bang voor zo’n toekomst hoeven we volgens Swierstra niet te zijn. “Het goede nieuws is dat techniek nooit zal leiden tot een perfecte wereld, maar altijd zijn eigen frustraties en worstelingen met zich mee zal brengen. En het creëert ook schaarste. Veel techniek belooft tijdsbesparing, maar als je mensen vraagt waar ze gebrek aan hebben dan roept iedereen tijd. Bovendien veranderen onze behoeftes met de tijd mee. Als we allemaal tevreden zouden zijn met het welstandsniveau van 1900, konden we de hele dag onder een boom zitten.”

Swierstra hoopt dat studenten door het boek gaan nadenken over de rol die technologie in hun leven speelt. “En over hun afhankelijkheid ervan. Ik vraag in mijn colleges wel eens wat studenten liever zouden afstaan: hun linkerarm of hun mobiele telefoon. Dan zegt iedereen hun telefoon, maar ik geloof het inmiddels niet meer. Waarom staan mensen anders twee dagen van tevoren kleumend in de rij voor de nieuwste iPhone?”

In deze rubriek bevelen docenten kunst aan die een ander licht werpt op het vakgebied dan de studieboeken

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)