Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Alle drie een volle baard

Je hoort wel eens dat we het werk van Franz Kafka niet zouden kennen als zijn vriend Max Brod volgens opdracht de manuscripten na Kafka’s dood zou hebben vernietigd. Dat is een halve waarheid. Bij leven had hij al zes literaire publicaties op zijn naam. Na zijn overlijden op bijna eenenveertig jarige leeftijd lagen zijn grote romans nog in de la.

In Duitsland wordt gewerkt aan een nieuwe wetenschappelijke uitgave van alle bekende teksten. Gezuiverd van alle ingrepen van de al genoemde Max Brod en anderen. Eén deel daarvan heet Drucke zu Lebzeiten. Daarvan is nu een Nederlandse vertaling verschenen van Willem van Toorn onder de verkooptechnisch verstandige titel: De gedaanteverwisseling en andere verhalen.

Het boek verleidt mij te filosoferen over de reputatie van Kafka indien we slechts beschikten over deze teksten, fragmenten en verhalen. Het lijkt mij waarschijnlijk dat De gedaanteverwisseling als geniale novelle van een te jong overleden schrijver nog steeds in allerlei versies verkrijgbaar zou zijn. Het is het verhaal van Gregor Samsa die op een kwade dag wakker wordt als een onaangenaam grote tor, een ondier. Zijn lot zou misschien ook zonder kennisname van Het slot en Het proces bekend zijn geworden als kafkaësk. Zij het zonder de specifiek politieke en bureaucratische bijbetekenissen.

Zo’n tien jaar geleden herlas ik voor vermoedelijk de derde keer De Gedaanteverwisseling. In mijn herinnering een absurd, maar hoogst ernstig en zwaar werk over de ondergang van Gregor Samsa; gewoon thuis, in het bijzijn van de vader, de moeder, het zusje en de werkster. Tot mijn verbazing moest ik nu naar het eind toe grinniken over drie personages die een rol spelen in die onvermijdelijke ondergang. Om financiële redenen neemt de familie drie kostgangers in huis. Drie heren met een volle baard waarvan de middelste heer als enige het woord voert. Het leidt tot tragische, onbegrijpelijke, maar ook uiterst hilarische scènes. Ik lees nu in het voorwoord van Van Toorn dat Kafka zelf het voorlezen van zijn verhalen soms moest onderbreken. Omdat hij zo in de lach schoot. Wellicht zijn we getuige van het ontstaan van een nieuwe visie op Kafka.

 

Hans Philipsen

De gedaanteverwisseling en andere verhalen, Franz Kafka, Athenaeum-Polak&VanGennep 2009, €32,50

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)