Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Rarewoordenboek

Ooit mocht ik Homeros lezen. Met de snelheid van één pagina per lesuur. Het geworstel met het Grieks leidde meestal af van het spannende verhaal en de prachtige taal. Niet altijd. Zo was ik behoorlijk onder de indruk van het epitheton ornans, toevoeging van een vast bijvoeglijk naamwoord aan een al of niet goddelijk persoon. Soms versterkt zo’n extra de opkomst van een personage: daar is hij weer de bliksemslingerende god. Soms roept het epitheton een sfeer op. Wanneer iemand mij op een mooie zonsopgang wijst, dan zeg ik spontaan: de roosvingerige dageraad. In deze afwijking sta ik niet alleen. Het is mooi, poëtisch gezegd. Hoe vaker je het herhaalt, hoe meer je denkt: zo is het precies. Een mooie dageraad is roosvingerig. Toch haalt de spellingscorrector zonder dralen een rode streep door het woord. Het is wat je noemt een raar woord. In de dubbele betekenis van vreemd en zeldzaam.

Eoos, oftewel vrouwe Dageraad speelde door mijn hoofd toen ik las over een nieuw boek van Guus Middag, één van de meest aanstekelijke schrijvers over gedichten. Rarewoordenboek. Van  bereshit tot zeeajuin. Het is een typografisch prachtige bundeling van vijftig stukjes uit het blad Onze taal over rare woorden. N. en ik vroegen het voor onze Sinterklaas. De goedheiligman was zo vriendelijk het ons te schenken. We hebben al een aantal van de woorden en het commentaar aan elkaar voorgelezen. Roosvingerig staat er in. Vermoedelijk verwijst het woord volgens Middag naar de vaak rozige kleur van de lucht bij zonsopgang met daarin nog zwarte strepen. De vingers dus. Heden, 6 december 2011, door ons in Maastricht waargenomen.

Waarom spreekt Homeros dan toch van een roos en niet van roze? Waarom spreekt Sappho bijna even lang geleden van de roosvingerige maan? Dat is echt onzin. Middag zet zulke zaken degelijk, en luchtig, met citaten uiteen.

De dichter Leopold schreef ooit: “Zij schoof den linteldoek opzij / en hare schoonheid werd gezien.” Linteldoek, oud-Nederlands voor lendendoek? Of een doek om mee te lintelen? Een doek van linten? Was het oorspronkelijk een Perzisch gedicht dat via het Engels of Frans Leopold bereikte? In de Engelse vertaling van Leopolds gedicht is het opeens een gezichtssluier geworden? We mogen Leopold dankbaar zijn voor dit rare, licht erotische woord.

 

               

 

Hans Philipsen

Rarewoordenboek van Guus Middag, Uitgeverij Van Oorschot 2011. €19,90

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)