Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

"Ondernemerschap is een goed-nieuws-show"

"Ondernemerschap is een goed-nieuws-show"

Photographer:Fotograaf: Exchange

Maastrichtse studie naar conflicten tussen ondernemers en investeerders

Het zijn verhalen waar je zelden over hoort: ondernemers in het midden- en kleinbedrijf die in de clinch liggen met investeerders of omgekeerd. Soms als gevolg van fraude, soms vanwege beroerde communicatie of botsende karakters. De Maastrichtse econome Veroniek Collewaert heeft elf 'verhalen' onderzocht en publiceerde erover in het vakblad Small Business Economics.

Ziehier het waargebeurde verhaal van een ondernemer die al een paar jaar een bloeiend bedrijf runt maar op een punt is aanbeland waarop hij geld nodig heeft om door te kunnen groeien. Hij benadert een investeerder, ondertekent een contract en de toekomst lijkt verzekerd. Twee maanden later hoort hij dat de geldschieter eerder al in eenzelfde bedrijf heeft geïnvesteerd, dat nu op de rand van de afgrond zweeft. Via een e-mail die toevallig in zijn inbox belandt, krijgt de ondernemer zicht op de verborgen agenda van de investeerder. Die wil het nieuwe bedrijf laten fuseren met de noodlijdende onderneming, om een faillisement te voorkomen.

“Wat mij zeer trof in dit verhaal is de machteloosheid van de ondernemer”, zegt onderzoeker Veroniek Collewaert, verbonden aan het Maastricht Centre for Entrepreneurship (SBE). “Wat kon hij doen? Hij had een rechtszaak kunnen beginnen, maar financieel kon hij zich dat niet veroorloven, zeker niet als het gesteggel jaren zou duren. Bovendien had hij dan zijn personeel moeten inlichten, met alle paniek van dien. Het is nogal wat als je je investeerder aanklaagt, nog los van de reputatieschade die het oplevert. Het enige wat hem te doen stond was zo snel mogelijk losraken van zijn geldschieter. Het is triest maar vluchten was voor hem de beste optie. Hij heeft de investeerder toen uitgekocht, tegen een hoog bedrag.”

Het is een van de elf casussen die de Belgische Collewaert tegen het licht heeft gehouden voor haar onderzoek naar conflicten tussen ondernemers en investeerders. Drie hebben zich afgespeeld in de VS, acht in België. Collewaert heeft, samen met haar Gentse collega Yves Fassin, interviews gehouden, e-mailcorrespondentie geanalyseerd en literatuuronderzoek gedaan. In de vakbladen blijken de schaduwkanten van het ondernemerschap nauwelijks aan bod te komen.

“Het lijkt op een goed-nieuws-show. Niemand spreekt graag over de mislukkingen. Om ondernemers die onderuit gingen, zo ver te krijgen dat ze hun verhaal doen, is aardig wat overtuigingskracht nodig. Mijn voordeel was dat ik al een paar van die ondernemers kende van eerder onderzoek. Net als iedereen vind ik dat je ondernemerschap moet stimuleren, maar hoe doe je dat het best? Door de naïviteit weg te nemen en een reëel beeld te schetsen van de praktijk, en die is niet altijd rooskleurig.”

 

Controlezucht

Conflicten tussen ondernemers en investeerders ontstaan omdat de verhouding tussen beiden bij voorbaat gespannen is. “Ze willen allebei het beste voor het bedrijf maar ze streven hoe dan ook andere doelen na. Een investeerder is geen altruïst, die wil geld zien. Vaak op korte termijn - tussen vijf en zeven jaar. Het is hem alleen om een quick win te doen, klagen ondernemers dan. Andersom mopperen business angels, zoals particuliere geldschieters wel worden genoemd, dat ondernemers te zeer gefocust zijn op de ontwikkeling van het product.”

Ook een potentiële bron van wrevel: de wederzijdse afhankelijkheid. De ondernemer zal de visie van de investeerder, ook als die niet in zijn straatje past, serieus moeten nemen omdat die anders de geldkraan dichtdraait. Wat meer dan eens frustreert, zegt de onderzoeker, is een geldschieter die zich overal mee bemoeit en elke dag aan de lijn hangt. Maar waarom doet die dat? Omdat hij evengoed afhankelijk is van de ondernemer, van diens welwillendheid om informatie te delen. Wat als het slecht nieuws is? Verzwijgt de ondernemer dat? De controlezucht van een investeerder, en wellicht ook zijn wantrouwen, zal toenemen als het bedrijf slechter gaat presteren.”

Het is verleidelijk om te denken in termen van de hardwerkende ondernemer en de sluwe investeerder, maar dat soort stereotiepen weerspiegelen de werkelijkheid maar ten dele. Ook geldschieters lopen tegen de lamp. Collewaert tekende een casus op van een voormalig ondernemer in de auto-industrie die voor het eerst wil investeren en in zee gaat met een ondernemer die een keten van speciaalzaken wil opzetten. Onder toezicht van een auditbedrijf wordt een aandeelhoudersverklaring getekend en maakt men afspraken over het kapitaal: de ondernemer zal eenderde inbrengen via activa (van levensbelang voor het bedrijf), de business angel doet hetzelfde in cash, en een derde partij en een overheidsinstelling nemen de rest voor hun rekening. Na een maand ontdekt de geldschieter dat de ondernemer al het geïnvesteerde geld heeft uitgegeven en de inkomsten in eigen zak steekt en niet-gemaakte kosten declareert. Hij blijkt de boel te belazeren en beschikte van meet af aan niet over de beloofde activa. De fraudeur wordt ontslagen en het bedrijf loopt op de klippen.

Wel denkt Collewaert dat investeerders over het algemeen beter beslagen ten ijs komen dan ondernemers. "Business angels zijn verenigd in netwerken waarin ze een opleiding kunnen volgen en hun licht kunnen opsteken over juridische zaken en wat die meer zij. Ondernemers praten onderling niet makkelijk over tegenslagen, die ze vaak als persoonlijke mislukkingen opvatten."

 

Smart money

De onderzoeker waarschuwt starters bij het opstellen van contracten. "Laat dat niet door een vriend doen die rechten heeft gestudeerd, maar neem een professionele advocaat in de arm, die de impact van clausules kan overzien. Ik beschrijf één geval waarin een geldschieter zich in de kleine lettertjes het recht voorbehoud om ten alle tijde extra investeringen te doen. Het lijkt onschuldig maar dat was het allerminst. Hij bracht, ook op momenten dat de ondernemer het volstrekt niet nodig achtte, zoveel geld in de onderneming dat hij de meerderheid van de aandelen in handen kreeg en beslissende invloed kon uitoefenen op het beleid."

Wat ook regelmatig voorkomt: de investeerder legt bij aanvang te weinig geld in om later bij te kunnen springen, strengere eisen te stellen en eventueel de macht te grijpen. "Het is belangrijk dat ondernemers praten over dit soort dingen. In België heb je CEO-clubjes en platforms voor en door starters. Die zul je in Nederland ook hebben."

Een laatste tip: vraag je af wat voor soort investeerder je wilt. "Heb je alleen geld nodig? Of ben je gebaat bij smart money, geld dat komt van een investeerder die ook kennis van zaken heeft, ervaring en een omvangrijk netwerk? En welke kennis heb ik dan nodig? Over het product, over management, et cetera? En hoe betrokken moet die geldschieter zijn? Iemand die constant over je schouder meekijkt of iemand die geïnteresseerd is in de hoofdlijnen? Ja, dit laatste type bestaat ook. Ik sprak laatst met iemand die zei: 'Laat ondernemers mij alsjeblieft niet steeds bellen, tenzij ze in zwaar weer zitten.'"

 

 

 

Maurice Timmermans

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)