Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Moreel verplicht om mee te doen

Moreel verplicht om mee te doen

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Den Haag volgt het gezonde scholenproject met veel interesse

Na drie jaar voorbereiding starten bijna 1400 kinderen in de Oostelijke Mijnstreek deze maand met het project Gezonde basisschool van de toekomst. De officiële aftrap – met een topkok en een Roda JC-speler - gebeurde afgelopen dinsdag in de vorm van een minisymposium op het ‘museumplein’ in Kerkrade. De UM heeft op alle acht scholen een week lang onderzoek gedaan en bracht vorige week een kleine honderdduizend data mee naar huis.

“Zeker iets verkeerd gegeten”, grapt een bezoeker, als bij aanvang van het symposium blijkt dat de Maastrichtse, voormalig sterrenkok Toine Hermsen zojuist bleekjes (en waarschijnlijk grieperig) het pand van het industriemuseum Continium heeft verlaten. Hij zou in zijn presentatie aantonen dat ‘lekker’ en ‘gezond’ moeiteloos kunnen samengaan.

Wel aanwezig – en hoe! – is Roda JC-speler Nathan Rutjes, die met veel Rotterdamse humor, zelfspot en bravoure een boekje opendoet over de gezonde leefgewoonten van een topsporter. Het had meer weg van stand-up comedy dan een congresbijdrage. Hij is nu 32, bijna uitgerangeerd als profvoetballer, maar een carrière move als cabaretier gloort. In zijn zwartgele Roda JC-trainingspak benadrukt hij het belang van een goed ontbijt, niet alleen voor de fysieke kracht maar ook voor de concentratie. Zonder ontbijt lukt dat niet. “Voetbal is helemaal geen balsport, het lijkt meer op schaken.”

Het project Gezonde basisschool van de toekomst draait vooral om de vraag: presteren kinderen op school beter als ze gezonder leven? Voor de kinderen die aan het experiment meedoen, is een speciaal dagprogramma ontworpen met extra beweging, een gezonde lunch en cultuur. “Ook wordt rekening gehouden met de biologische klok”, zegt spreker Onno van Schayck, UM-hoogleraar preventieve geneeskunde. “Het rooster is omgegooid. Heel simpel: we beginnen niet om 8.30 uur met ingewikkelde rekenopdrachten, maar met iets leuks, iets cultureels bijvoorbeeld. En we houden rekening met de lunchdip.”

Spierkracht

Acht basisscholen doen mee. Twee voeren het hele pakket in, twee alleen een beweegprogramma, en vier treden op als controlescholen en doen wat ze altijd al deden. Het oorspronkelijke idee van vier scholen die het hele pakket doorvoeren, is niet gelukt; de veranderingen zijn ingrijpend. Voordeel is nu wel dat het hele pakket kan worden vergeleken met alleen bewegen. Van Schayck: “Ook was het niet makkelijk om op controlescholen voldoende kinderen en ouders bereid te vinden om mee te doen. Dat is niet vreemd, omdat zij niet meteen de voordelen ervaren van de wijzigingen. Toen we eenmaal begonnen, groeide het enthousiasme.”

De UM heeft afgelopen maanden alle kinderen onderzocht voor een nulmeting. Een enorme klus, zegt Van Schayck. “Een heel team van medewerkers en studenten heeft van bijna 1400 kinderen de eetgewoonten in kaart gebracht, hun beweegpatroon, maar ook lengte, gewicht, spierkracht. In het voorjaar verwacht ik de eerste resultaten.” De UM zal elk jaar tussentijdse evaluaties uitvoeren. Of gezonder leven daadwerkelijk leidt tot betere schoolprestaties moet definitief blijken uit de cito-scores in 2019.

Op losse onderdelen is er al wat onderzoek gedaan - in Zweden bleek dat extra bewegen de rekenprestaties verbetert – maar het Limburgse project is in zijn volledigheid uniek. Staatssecretaris Dekker kijkt belangstellend mee; in de zaal zitten medewerkers van verschillende ministeries. Een vraag die op de zaken vooruitloopt: is een gezond dagprogramma op alle Nederlandse basisscholen überhaupt betaalbaar? In Canada, waar geëxperimenteerd is met gezonde voeding, bleek dat elke geïnvesteerde dollar leidde tot dertien dollar minder medische kosten.

30+ klassen

Iedereen is het erover eens: in de Oostelijke Mijnstreek valt een hoop verschil te maken. “Wij hebben kinderen van 4 jaar in de klas die niet op hun ouders kunnen rekenen en zelf hun ontbijt moeten regelen”, zegt Marco Reumkens, projectcoördinator van basisschool De Carrousel in Landgraaf. “Of kinderen die veel te laat naar bed gaan en futloos in de klas zitten. Wat we hopen is dat het nieuwe schoolprogramma veel ouders inspireert tot gezondere leefgewoonten.”

Valkuilen zijn er ook. “Het is belangrijk om te blijven variëren met spel, sport en voeding”, zegt Reumkens. “Het is belangrijk om kinderen en ouders enthousiast te houden. Op dit moment hebben we veel discussies met ouders die vragen hebben over de lunch. Waarom kunnen kinderen alleen kiezen tussen melk en water? Wat je niet wilt, is dat ouders hun kinderen van alles gaan meegeven. Je kunt dat wettelijk niet verbieden.”

Cruciaal blijkt de rol van pedagogische medewerkers en vrijwilligers, die tussen de middag de lunch, beweging en culturele activiteiten verzorgen. zegt Sjaak van Mil, coördinator op basisschool De Schatgraver, eveneens in Landgraaf. “Dit zijn nieuwe mensen met wie de kinderen een klik moeten hebben. Dat is niet vanzelfsprekend.” Het zijn geen docenten, zegt Reumkens. “Vooral bij 30+ klassen kan dat problematisch zijn, leraren vinden het al moeilijk om orde te houden. Vrijwilligers zijn daarbij broodnodig, en ook die zijn niet makkelijk te vinden. Je wilt mensen die toch enigszins met kinderen kunnen omgaan. ”

Reputatieschade

Op De Schatgraver bleek uit een vragenlijst dat 90 procent van de ouders het project steunt, op De Carrousel 86 procent. De coördinatoren zijn er blij mee, ook omdat dit enthousiasme niet altijd vanzelfsprekend was. Aanvankelijk vroegen aardig wat ouders zich af waar de school zich mee bemoeide? “Het waren ouders die niet principieel tegen waren maar op deze manier hun stem wilden laten horen. Inmiddels doen ze allemaal mee.” 

Reumkens: “We kunnen ouders niet verplichten om mee te doen. Wel bij nieuwe aanmeldingen. Bij ons doen vier van de 220 kinderen niet mee, twee vanwege geloofsovertuiging, de ouders zijn Jehova’s Getuigen. Tegelijk melden zich ook nieuwe kinderen aan vanwege het nieuwe concept.”

Zijn de deelnemende scholen niet bang voor reputatieschade als in 2019 blijkt dat het experiment niets oplevert? Reumkens: “Wij zagen dit project als een uitgelezen kans, als een morele verplichting, om de gezondheid van onze kinderen te verbeteren. Als het dagprogramma niet werkt, dan hebben we het in elk geval geprobeerd.”

Van Mil: “Wat ook meespeelt, is dat we jarenlang van Den Haag van alles moesten. Nu kregen we de kans om zelf iets in gang te zetten. Die konden we niet laten lopen.”

Gezondheidsachterstand

Het project Gezonde basisschool van de Toekomst is een initiatief van de scholenkoepel Movare, die de UM en de GGD al snel bereid vond om mee te doen. De provincie steunt het project dat deels gefinancierd wordt met geld van de Kennis-As; in totaal is er 22 miljoen euro mee gemoeid. Het doel: de gezondheidsachterstand in de Oostelijke Mijnstreek verkleinen. In Heerlen, Kerkrade en Brunssum groeit respectievelijk 90, 62 en 45 procent van de kinderen op in een achterstandswijk; in de rest van het land is dat gemiddeld 17 procent. Ook is de ‘ziektelast’ in de Oostelijke Mijnstreek groter dan elders in Nederland. Aan de UM doen 25 wetenschappers van vier verschillende faculteiten mee: FHML, psychologie, rechten en economie.

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: