Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mediagenieke econoom, zieltjeswinnaar en Amerikaan met belangstelling voor Europa

Mediagenieke econoom, zieltjeswinnaar en Amerikaan met belangstelling voor Europa

Photographer:Fotograaf: Simone Golob

Lustrum met (slechts) drie eredoctoraten

Drie eredoctoraten tijdens de komende verjaardag van de Universiteit Maastricht. Deze eer treft de Duitse farmacoloog Detlev Ganten, de Amerikaanse jurist/politicoloog Susan Rose-Ackerman, en de Belgische econoom Paul De Grauwe. Drie slechts, dat is zeker voor een lustrumjaar – de UM wordt veertig – verrassend bescheiden.

 

Kop in NRC Handelsblad: “We bezuinigen ons kapot.” Kop in Knack: “Niet Griekenland is onredelijk, de schuldeisers zijn onredelijk.” Twee citaten van prof. Paul De Grauwe (69), een internationaal gezaghebbend algemeen econoom die veelvuldig in de media optreedt en zich daar uiterst kritisch uitlaat over de ontwikkelingen in Europa, de legalisering van cannabis, de bankencrisis, et cetera.

Paul De Grauwe was hoogleraar in Leuven, moest zeer tegen zijn zin met pensioen, en is sinds 2012 hoogleraar aan de London School of Economics and Politics. Hij heeft tal van leerboeken op zijn naam staan – ze worden ook in Maastricht gebruikt -, schrijft wetenschappelijke artikelen en geeft veel lezingen. Zo was hij afgelopen april nog in Maastricht om daar de eerste ‘Joan Muysken-lezing’ te geven. Onderwerp: heeft de euro nog zin?

“Hij is zeer uitgesproken en kritisch”, vertelt zijn erepromotor en algemeen econoom Joan Muysken. “En dat maakt hem juist zo boeiend. Hij was altijd een fervent aanhanger van het vrije marktdenken, maar mede door de jongste economische crisis is zijn mening gaan kantelen. De vrije markt houdt geen rekening met de zwakkeren of het milieu, vindt hij. En de bankencrisis heeft laten zien dat de markt te sterk is en de overheid te zwak.” Muysken, die veel verwantschap voelt met zijn Vlaamse collega, bewondert De Grauwe onder andere omdat hij moderne inzichten uit de micro-economie (de individuele mens handelt niet louter rationeel, pessimisme en optimisme spelen een grote rol) toepast in de macro-economie. “Zo is hij bijvoorbeeld heel kritisch over het Europese bezuinigingsbeleid. Door te bezuinigen creëer je armoede en pessimisme, twee zaken waardoor mensen minder (kunnen) uitgeven en de crisis zich nog verder verdiept. Je gooit zo het kind met het badwater weg.”

Het is het vijfde eredoctoraat van De Grauwe. Hij zal op 11 januari niet alleen tijdens de diesviering spreken. s’ Ochtends zal hij op de School of Business and Economics vertellen over zijn loopbaan als wetenschapper, en dan vooral over de veranderingen in zijn denken. “Een van de knappe dingen van hem is dat hij ingewikkelde zaken op een eenvoudige wijze kan uitleggen zonder dat hij die zaken geweld aan doet. Hij staat boven de stof.” (Ochtendlezing Paul de Grauwe: ‘The making of an economist’ op 11 januari 2016 van 11.00 - 13.00 in H0.06, Tongersestraat 53)

Charisma

In weekblad Die Zeit is de Duitse farmacoloog prof. Detlev Ganten (1941) ooit gekenschetst als een Menschenfischer, zegt Thomas Unger, wetenschappelijk directeur van Carim. En wel in de bijbelse betekenis: iemand die zieltjes wint.

Unger: “Dat is misschien wat overdreven, maar in de dertien jaar die ik met hem heb samengewerkt, voornamelijk in het Berlijnse Charité Ziekenhuis, heb ik wel ervaren hoe goed hij mensen kan enthousiasmeren voor zijn zaak. Hij heeft echt charisma.”

Ganten heeft zich het meest  verdienstelijk gemaakt op het vlak van hoge bloeddruk. Hij ontdekte dat het enzym renine, dat de bloeddruk verhoogt, niet alleen in bloed circuleert maar ook in organen zit waaronder de hersenen. “Kort nadat hij die ontdekking deed, hoorde hij als postdoc in Montreal dat wetenschappers op een congres in Hamburg twijfelden aan zijn vondst. Een dag later stapte hij meteen op het vliegtuig naar Duitsland en las de critici de les. De tijd heeft Ganten gelijk gegeven.”

Zijn faam groeide toen hij bedacht om een extra renine-gen van een muis in een rat te planten. Dit als bewijs dat een dubbele portie renine de bloeddruk nog verder omhoog jaagt. Ook toen toonden veel collega’s zich sceptisch. Waartoe dit alles, vroegen ze zich af. Maar ook hier trok Ganten aan het langste eind. Zijn publicatie in Nature is daarna vaak aangehaald, en het experiment heeft het gebruik van genetische diermodellen sterk gestimuleerd.

Ganten heeft ook buiten de wetenschap zijn sporen verdiend. Sinds 2009 zit hij de jaarlijkse World Health Summit voor in Berlijn, een van de belangrijkste fora voor wereldgezondheidsproblemen, waar wetenschappers, politici en CEO’s mogelijke oplossingen formuleren over ziekten, armoede, voedselschaarste. De verdiensten van Ganten hebben hun beslag gekregen in vele prijzen. In 2002 ontving hij het Bundesverdienstkreuz, de hoogste Duitse onderscheiding. En een jaar later kreeg hij de vergelijkbare Franse huldeblijk: Légion d’honneur.

Corruptie

Een Amerikaanse wetenschapper met veel belangstelling voor Europa, een goed oog voor rechtsvergelijking en een lange lijst van publicaties op een breed terrein binnen het recht, economie en politicologie. Prof. dr. Susan Rose-Ackerman (73) is Henry R. Luce Professor of Jurisprudence aan Yale University.

Ze is van oorsprong econoom, vertelt haar erepromotor prof. Michael Faure, en werd bekend omdat zij tegenwicht bood tegen het bijna heilige geloof in de markt van de neoklassieke economen uit Chicago. Samen met collega-rechtseconomen uit Yale wees zij erop dat de markt kan falen en soms ontwrichtend kan werken. Overheidsingrijpen is op zo’n moment noodzakelijk, betoogde Rose-Ackerman meer dan eens.

Ze heeft haar sporen verdiend op het gebied van onder andere publiekrecht, aansprakelijkheidsrecht, milieurecht, strafrecht, bestuursrecht, economie en politicologie.  Ze is heel breed georiënteerd en laat zich niet tegen houden door landsgrenzen. Waar nogal wat Amerikaanse wetenschappers Europa als ver van hun bed beschouwen, is Rose-Ackerman juist zeer geïnteresseerd in wat er aan de overkant van de oceaan gebeurt. Zo vergeleek ze de aanpak van milieuvervuiling in de VS en Duitsland. Maar ook ontwikkelingslanden kunnen op haar aandacht rekenen.

Een ander wetenschappelijk stokpaardje is de bestrijding van corruptie. Welke factoren werken corruptie in bepaalde landen in de hand, luidde een van haar onderzoeksvragen. Sommige van haar boeken, zoals Corruption and Government: Causes, Consequences and Reform, zijn vertaald in zeventien talen.

De vraag ‘hoe kunnen we de functie van de overheid verbeteren’ loopt als een rode draad door haar werk, vertelt Faure. Wat moet een federale overheid doen en wat de decentrale? Wat moet Brussel doen, wat moeten de individuele landen van de Europese Unie doen? Wat is de rol van de rechter? Wat is zijn relatie tot de overheid?  

Rose-Ackerman heeft een open mind, is vriendelijk, bescheiden en zeer geïnteresseerd in de ander, vertelt Faure die haar twee keer heeft ontmoet. Bijzonder is dat veel mensen binnen de faculteit haar kennen: “Ik stelde haar kandidatuur voor aan het managementteam en meteen zei iedereen: die kennen we, die is leuk. Dit bewijst weer eens hoe breed zij is georiënteerd.”

Riki Janssen/Maurice Timmermans

 

“De eredoctor, die studenten hadden gekozen, kon niet komen”

Tot voor kort waren juist universitaire lustra het uitgelezen moment om eens goed uit te pakken met een rits eredoctoraten, van meer faculteiten, terwijl in de jaren daartussen steeds maar een enkele faculteit aan de beurt was.

Aan dat beleid heeft de huidige rector magnificus, prof. Luc Soete, een einde gemaakt. “Zeker voor faculteiten die veel uiteenlopende elementen kennen (FHS, FHML) duurde het veel te lang voor weer een andere groep in de faculteit aan de beurt was”, zegt hij. Onder het nieuwe regime kan elke faculteit elk jaar kandidaten indienen. Dat leverde in 2014 vijf kandidaten op, in 2015 vier. Aanvankelijk was er nogal wat verzet uit geleerde kringen tegen de nieuwe opzet (“devaluatie van het eredoctoraat”, klonk het), maar dat kwam mede door onduidelijke communicatie over het plan. Soete wilde niet per se zeven eredoctoraten per jaar, hij schiep de mogelijkheid dat elke faculteit er een zou uitreiken. “Maar als er geen geschikte kandidaat voorhanden is, dan doe je het natuurlijk niet”, vindt hij. Dat er dit jaar maar drie zijn komt ook doordat niet elke kandidaat beschikbaar was, meldt Soete. En men moet nu eenmaal lijfelijk aanwezig zijn bij de ceremonie.

Of willen ze niet komen? “Nee, het is niet dat men Maastricht onbelangrijk vindt en niet wil komen, echt niet. Maar soms kan iemand gewoon niet. Dat geldt nu bijvoorbeeld voor de kandidaat van de studenten. We hebben als enige universiteit in Nederland een eredoctoraat op voordracht van de studenten in de universiteitsraad ingevoerd, vorig jaar was dat Jimmy Wales van Wikipedia. Maar de beoogde persoon was helaas niet in staat om op 11 januari bij ons te zijn.”

Wammes Bos

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)