Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Volledig verpest

Volledig verpest

SG-lezing en symposium over natuurbescherming

MAASTRICHT. Holoceen, pleistoceen, paleoceen. Allemaal bekend, maar ook weleens gehoord van het antropoceen? Daar zitten we nu middenin volgens bioloog en journalist Christian Schwägerl. Er is namelijk geen plek meer op aarde volgens de Duitser die niet door de mens is ‘verpest’. In januari houdt Schwägerl een Studium Generale-lezing hierover, op dezelfde dag als het Fasos-congres over de geschiedenis van de natuurbescherming.

De term antropoceen is in de jaren tachtig bedacht door een Amerikaanse bioloog maar rond de eeuwwisseling bekend geworden door onder meer de Nederlandse Nobelprijswinnaar en chemicus Paul Crutzen. Het is sinds een jaar of vijf een “trendy term”, waar de meeste wetenschappers zich in kunnen vinden, zegt de Maastrichtse historicus Raf de Bont, van oorsprong Belg.

“Als geologen in de verre toekomst bodemonderzoek doen, zullen ze in onze ‘geologische laag’ veel sporen van menselijke activiteit ontdekken, zoals emissieresten en plastic deeltjes.” Een punt van discussie is vooralsnog wanneer het antropoceen begint: in de achttiende eeuw na de industriële revolutie of in de twintigste met de klimaatveranderingen?

De Bont doet onderzoek – met een Vidi-subsidie – naar de geschiedenis van de internationale natuurbescherming. Dat lijkt een vanzelfsprekend fenomeen maar dat is het niet, zoals ook op de Maastrichtse conferentie ‘Experts and the global environment’ (19 januari) aan bod zal komen. In de huidige vorm ontstond internationale ‘natuurbescherming’ pas na de eerste wereldoorlog: het idee dat de natuur niet aan landen toebehoort, zoals de panda aan China, maar van iedereen is. Sommige thema’s vroegen uitdrukkelijk om een internationale blik zoals de walvisjacht of de Alpen. Ook vatte in de jaren twintig de gedachte post dat je de bescherming van de natuur het best aan wetenschappers kon toevertrouwen.

“In Congo werd destijds een nationaal park ingericht, een soort natuurlijk laboratorium dat alleen nog toegankelijk was voor wetenschappers. De lokale bevolking moest vertrekken. Er werden wegen aangelegd en meetstations, op hoger gelegen plaatsen vanwege de comfortabele temperatuur. De wetenschappers waren vooral biologen, westerse biologen. Dus internationaal betekende ‘westers’. Na de onafhankelijkheid van de koloniën betrekken de belangrijkste NGO’s in hun projecten geleidelijk meer lokale experts.”

Op de Fasos-conferentie belandt ook het begrip duurzame ontwikkeling onder het vergrootglas. De term duikt op in de jaren zeventig maar leidt al snel tot controverses en interpretatieverschillen. “Voor het westen draaide alles om conservering, het redden van dier- en plantensoorten en het behoud van natuurlijke hulpbronnen. De natuur moest omheind worden. India en Brazilië bleken daar bijvoorbeeld heel anders over te denken: armoede en de vervuiling die daarvan het gevolg is, dat was funest voor de natuur. De oplossing lag in meer economische ontwikkeling en bestrijding van ongelijkheid. Als experts waren niet in de eerste plaats biologen maar sociale wetenschappers nodig.”

Een onuitputtelijke bron voor onderzoekers is de documentatie rond wereldwijde topconferenties. In de correspondentie en onderhandelingen komen de meningsverschillen steevast aan de oppervlakte, zegt De Bont. Niet alleen tussen landen maar ook tussen organisaties. “Zo is er in 1980 een World Conservation Strategy geformuleerd waarbij vooraf de emoties hoog opliepen. Het ene kamp hamerde op biodiversiteit, behoud van soorten, en het andere op sociaal-economische ontwikkeling. In de voorbereiding van zo’n strategietekst gaat het er stevig aan toe. Elk woord wordt gewogen. In de kantlijn verschijnen krabbels als ‘nonsense’ of men vraagt zich af of het überhaupt nog zin had om door te onderhandelen.”

Er kwam een compromistekst maar onder de oppervlakte leefden de meningsverschillen voort.

 

Lezing The Anthropocene Challenge, dinsdag 19 januari om 20.00 uur, aula Minderbroedersberg

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)