Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Verplichte aanwezigheid??

Verplichte aanwezigheid??

Photographer:Fotograaf: Flickr.com/Christopher Sessums

Opinie Herco Fonteijn en Fred Zijlstra

Schaf de aanwezigheidsplicht af, zeggen Fred Zijlstra, hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie, en Herco Fonteijn, universitair hoofddocent psychologie. Het past niet bij het probleemgestuurd onderwijs en staat haaks op de ontwikkeling van jonge professionals.

De Universiteit Maastricht heeft onderwijsvernieuwing hoog in het vaandel staan. Het PGO geldt inmiddels al jaren als een van haar trofeeën, kleinschalig, activerend en motiverend. Een van de speerpunten is dat studenten geacht worden zelf sturing te geven aan hun onderwijs. Toch zitten we aan de UM nog met een vreemde anomalie: de aanwezigheidsplicht.
Omdat PGO betekent dat studenten in betrekkelijk kleine groepen werken en met elkaar kritisch bespreken wat ze bestudeerd hebben, is een bijdrage van elk gewenst. Het wegblijven uit de onderwijsgroep dupeert niet alleen de wegblijver, maar ook de medestudenten. Het antwoord daarop is de ‘aanwezigheidsplicht’: studenten moeten bijna alle bijeenkomsten aanwezig zijn ten einde het vak te kunnen afsluiten. Is dat nog wel van deze tijd?

Het onderwijsmodel van de UM beoogt zelfwerkzaamheid, zelfsturing, en kritisch denken te stimuleren. En dat past ook bij de ontwikkeling van jonge professionals. Maar aan de andere kant worden deze jonge professionals in een schools systeem geperst waarbij men verplicht aanwezig moet zijn. Een gedeeltelijke aanwezigheidsverplichting leidt er vaak toe dat studenten nagenoeg stelselmatig de laatste bijeenkomsten laten schieten om zich voor te bereiden op het komend tentamen ‘omdat men de aanwezigheid toch al gehaald heeft’. En bovendien, een aanwezigheidsverplichting is geen inspanningsverplichting. Uit een recente survey blijkt dat studenten psychologie schatten dat in het eerste jaar slechts de helft van de studenten volwaardig participeerde in de onderwijsgroep.

Onze stelling is dat een aanwezigheidsplicht niet past bij het PGO en dat het haaks staat op de ontwikkeling van jonge professionals. In vele masterprogramma’s worden academici opgeleid om als professional aan de slag te gaan. Daarbij past ook dat de UM hen aanleert wat het betekent om zich professioneel te gedragen. Dat betekent zelf verantwoordelijkheid nemen voor je beslissingen, maar vooral ook het nakomen van afspraken die je met je collega’s (medestudenten) hebt gemaakt. Een professional blijft niet zonder meer weg van een afspraak. Een partiële aanwezigheidsplicht lokt dergelijk gedrag wel uit - men hoeft immers verder aan niemand verantwoording af te leggen.

Om deze reden pleiten wij dan ook voor afschaffing van de ‘aanwezigheidsplicht’ in het academisch onderwijs. We kunnen ons voorstellen dat in het eerste jaar van de Bachelor programma’s de aanwezigheidsplicht gehandhaafd wordt om de overgang van traditioneel middelbaar onderwijs naar PGO te vergemakkelijken. Maar een aanwezigheidsplicht in masterprogramma’s past niet bij de gewenste leeruitkomsten van zelfsturing en zelfregulering. Koudwatervrees is niet nodig. Pilots in een psychologiemaster lieten de afgelopen jaren zien dat studenten ook zonder verplichting de onderwijsgroepen bezochten. Bij een enkel onderwijsblok zou het kunnen dat studenten besluiten weg te blijven, omdat ze de toegevoegde waarde van onderwijsgroepsbijeenkomsten niet zien. Wanneer we studenten met hun voeten laten stemmen, zou dat een beter inzicht in onderwijskwaliteit opleveren dan onze evaluatie-surveys en aanwezigheidsregistratielijsten en wellicht prima impulsen voor verbetering van PGO.

Fred Zijlstra en Herco Fonteijn

 

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: