Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Sociaal acceptabele omgang

Sociaal acceptabele omgang

Medewerkerscolumn

Wilhelminasingel 71, tot voor kort de plek waar ik meer dan drie jaar erg fijn heb gewoond als student. Na het lezen van Observant 30 is die herinnering enigszins bezoedeld door de functie die het pand bekleedde tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het was een thuisbasis voor Duitse inlichtingendiensten. Onder auspiciën van Max Ströbel maakten ingezetenen kennis met een alternatieve kijk op sociaal acceptabele omgang.

Kijkend naar de foto van Max Ströbel en consorten geloof ik direct dat de waarde man in staat was tot nare dingen. Heeft u katjes? Max knijpt ze in het donker. Overigens denk ik dat de rest van deze vrolijke bende ook maar vrij beperkt inzetbaar zou zijn als Cliniclown. Al dragen de formele tenues nou ook niet bepaald bij aan een laissez-faire uitstraling.

Lezend over de gruweldaden die kennelijk plaats hebben gevonden op de plek die ik een tijd lang thuis heb genoemd, vroeg ik me af hoe mensen in staat zijn zoiets te doen. In de westerse wereld zijn we snel geneigd om te denken dat alleen slechte mensen slechte dingen doen. Psychologisch onderzoek laat zien dat dit echter wat genuanceerder ligt.

Het Milgram Experiment bijvoorbeeld. Milgram liet proefpersonen schokken toedienen aan een student als deze een fout maakte bij een bepaalde taak. Deze schok werd bij elke fout heftiger. Proefpersonen wisten niet dat de student in werkelijkheid een acteur was die expres fouten maakte. Uiteindelijk werd elke proefpersoon geforceerd om een fatale schok toe te dienen. Hoeveel van hen deden dat? Meer dan 60 procent. Wat was daar voor nodig? Zeer lichte druk in de vorm van een onderzoeker die zei: “Het is voor het experiment noodzakelijk dat u doorgaat.”

Of wat te denken van het Stanford-gevangenisexperiment? In dit experiment werden 24 proefpersonen twee weken in een namaakgevangenis gezet. De helft werd gevangene en de andere helft bewaker. Bewakers moesten voor orde zorgen maar daarbij geen geweld gebruiken. Na zes dagen werd het experiment noodgedwongen stopgezet. De bewakers veranderden in sadisten die gevangenen eenzaam opsloten, publiekelijk lieten uitkleden of op een andere wijze mishandelden. Het gros van de proefpersonen kon na verloop van tijd geen onderscheid meer maken tussen hun eigen identiteit en hun rol in het experiment.

Sociale processen beïnvloeden ons gedrag dus in sterke mate. De bevindingen uit bovenstaande ethisch uitgedaagde experimenten sluiten overigens niet uit dat Max & Co. volledig uit eigen overtuiging hebben gehandeld. Maar worden slechte dingen alleen door slechte mensen gedaan? Nee.

Jorrick Beckers, onderzoeker bij de vakgroep onderwijsontwikkeling & onderwijsonderzoek

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)