Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mythe: Nederlandse rechters moeten zwaarder straffen want daar wordt de samenleving veiliger van

Mythe: Nederlandse rechters moeten zwaarder straffen want daar wordt de samenleving veiliger van

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts/ Simone Golob

Naar het rijk der fabelen

Terwijl een vrouw uit het Limburgse Venray op een bankje in het park zit, wordt haar hoofd tweemaal hard geraakt met een stok. De dader berooft haar vervolgens van haar mobiele telefoon. In hoger beroep geeft de rechter negen jaar gevangenisstraf – en niet de helft zoals de rechtbank eerder oordeelde. Het is een strafzaak van een paar jaar geleden. Als het Nederlandse weblog Geen Stijl er een artikel over publiceert, stromen de reacties binnen. Velen juichen de hogere straf toe, maar voor de meesten is negen jaar nog niet genoeg. “Die mensen horen niet in een gewone samenleving. Die horen eerst minimaal tien jaar in een cel en daarna levenslang in een inrichting”, schrijft er een.

“Hard straffen is niet altijd hetzelfde als slim straffen. We weten dat een mens van een slechte behandeling – een bejegening die erop is gericht om iemand te schaden of te benadelen – alleen maar slechter wordt. De gevangenis is een leerschool voor criminelen, je raakt er je autonomie kwijt en krijgt er een stickertje opgeplakt dat je ook na je vrijlating maar moeilijk kwijtraakt”, zegt de Maastrichtse jurist Jacques Claessen, tevens medeoprichter van de Stichting MENS (www.mensenstrafrecht.nl) die zich hard maakt voor een humaner strafrecht. “Helaas worden elektronische thuisdetentie en taakstraffen over het algemeen als soft gezien waardoor veel mensen daders het liefst in de gevangenis zien verdwijnen.”
Claessen ziet heil in restorative justice waarbij dader en slachtoffer samen om de tafel gaan zitten. “Het gaat hier onder meer om verzoening, verantwoordelijkheid nemen en herstel. Het gaat om iets constructiefs voor alle partijen. Het slachtoffer kan zijn verhaal vertellen, vragen stellen of angsten kenbaar maken. De dader kan excuses aanbieden en berouw tonen. Maastrichts onderzoek toont aan dat daders met wie is bemiddeld minder recidiveren dan daders bij wie dat niet is gebeurd.”

De roep om een harder strafklimaat is van alle tijden, zegt Claessen. “Maar het gaat op en neer, als een golfbeweging.” Sinds de jaren tachtig, met de komst van de risicomaatschappij als opvolger van de verzorgingsstaat, zijn we ons steeds meer bewust van de risico’s in een samenleving, meent hij. En omdat we daar niet van houden, proberen we die te elimineren. Criminelen stoppen we daarom zo lang mogelijk in de gevangenis. Angst speelt hierbij een belangrijke rol. Echter, angst en woede gaan hand in hand: “Mensen denken in termen van wraak, genoegdoening en vergelding. En het zijn politici aangewakkerd door een populistische wind, die stoere taal uiten en bang zijn om soft over te komen. Het gevolg? Steeds meer sancties om daders langer op te kunnen sluiten of controleren, zoals het levenslange toezicht op ex-zeden- en geweldsdelinquenten.”

Claessen vindt het belangrijk dat, wanneer detentie onvermijdelijk blijkt, de gedetineerde wordt voorbereid op zijn terugkeer in de samenleving. “Alleen daardoor kan de maatschappij op langere termijn veiliger worden.”
Dat er in het gevangeniswezen bovendien steeds meer wordt beknibbeld op resocialisatie- en rehabilitatieactiviteiten is hem een doorn in het oog. Denk aan activiteiten om de intrinsieke motivatie van gevangenen te stimuleren, om hem of haar te laten nadenken over zichzelf en het leven, over schuld en verantwoordelijkheid, en over een betere omgang met de buitenwereld.

Claessen wil niet denken in wij versus zij, in slachtoffers tegen daders. Hij heeft een hoopvol mensbeeld. “We zijn allemaal met elkaar verbonden. Bovendien zijn we ons leven lang aan het worden, we veranderen allemaal.”

Dit is een serie waarin wetenschappers mythes over hun vakgebied naar het rijk der fabelen verwijzen.

Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)