Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Wie alleen is, lijkt een rare snijboon”

“Wie alleen is, lijkt een rare snijboon”

Photographer:Fotograaf: Thinkstock

Lezing Antoine Bodar over het celibaat

Kan de katholieke kerk zonder celibaat functioneren? Volgens priester Antoine Bodar is het niet onmogelijk dat het celibaat vrijwillig wordt, “en daar is ook niet zoveel op tegen”. Hij ziet een mogelijke samensmelting van de katholieke en de orthodoxe kerk – in de laatste mogen getrouwde mannen al priester zijn.

Het is een verrassend element in de lezing van Antoine Bodar (1944), die donderdagavond op uitnodiging van Studium Generale sprak over het celibaat als offer – en niet, zoals aangekondigd in de agenda, over het verplicht of vrijwillig celibaat. Hij doet zijn uitspraak pas tegen het eind, als een toehoorder wil weten of het celibaat ooit zal worden afgeschaft. Mogelijk, maar niet op korte termijn, antwoordt Bodar.
Vooralsnog staat het celibaat nog recht overeind, maar hoe werkt het eigenlijk? Je kunt het celibaat als offer zien, meent Bodar. “Mensen snappen niet dat je van seksualiteit kunt afzien. Maar zo erg is het heus niet. Als gelovige krijg je de genade om om te gaan met deze gave.” Een celibatair leven betekent volledige seksuele onthouding, maar de interpretatie ervan is gevoelig, benadrukt hij. “Het was zeker rond de jaren zestig omstreden en het kwam opnieuw aan de orde door de schandalen in de katholieke kerk.” Later op de avond weidt hij desgevraagd uit over het seksueel misbruik door geestelijken en de eventuele relatie met het celibaat. “Het zijn de media die continu de link leggen, maar die is tot op heden op geen enkele wijze bewezen. Ik praat het absoluut niet goed maar we moeten het in de context zien, in een periode waarin geestelijken meenden dat het celibaat zou worden opgeheven; ze gingen als het ware alvast hun gang. Het waren de jaren zestig, zeventig, tachtig, de jaren van seksualiteit: men vond dat alles moest kunnen.”
“Maar wat zegt uw gevoel, denkt u dat er een verband is?” klinkt het uit het publiek. “Een man blijft een man, maar als je niet actief bent, neemt de behoefte gaandeweg af. Ik en vele geestelijken met mij onderhouden dagelijks een gebedsleven; dat helpt enorm, je raakt minder afgeleid. Want de verleidingen zijn groot, zet ’s nachts de televisie maar eens aan. Ik merk het in het biechten dat mannen dat steeds lastiger vinden.” Hij plaatst de schandalen in het kader van machtsmisbruik en steekt de hand in eigen boezem: “Dat was toen priesters op een voetstuk stonden. Een kind dat met zo’n verhaal aan kwam, kon een draai om de oren krijgen, want zoiets deed een broeder niet. Nu leven we in een andere periode: de priester waagt het niet om lang met iemand in één kamer te zijn. En dat is natuurlijk het andere uiterste.”

Allemans vriend
Celibatair leven vergelijkt hij met “hoofse liefde in de middeleeuwen, wanneer een ridder zijn liefde uitdraagt naar een onbereikbare dame (die vaak gehuwd is) en haar op een voetstuk zet. Het is een geestelijke, platonische liefde.” Ook de priester kiest volgens Bodar voor geestelijke liefde, voor liefde tot God. Hij noemt de priester de ‘alter Christus’, die tegenover de gemeenschap staat in plaats van Christus, als een knecht. “Dat is een onmenselijke opgave, maar je kunt het proberen. Je moet als priester zoveel mogelijk verdwijnen in datgene wat je doet.” Hij ziet de priester ook als een “allemans vriend”, niet in de negatieve zin van het woord, maar als iemand die altijd beschikbaar is. Even later citeert hij: ‘Wie niet getrouwd is, heeft zorg voor de zaak des Heren en kan zich vrijmaken voor de zaak des Heren. Een getrouwde moet zorg dragen voor aardse zaken en de vrouw behagen en daarom is zijn aandacht verdeeld.’ Hoewel het paus Gregorius VII was die in 1074 besloot dat priesters celibatair moesten leven en zelfs dreigde met uitsluiting voor wie zich er niet aan hield, werd volgens Bodar al sinds de eerste eeuw na Christus gepropageerd dat priesters celibatair zouden moeten leven. Hij verwijst naar wat Jezus zegt in het Mattheüs-evangelie: “Er zijn er die onhuwbaar zijn, want zo geboren, er zijn er die onhuwbaar zijn, want zo gemaakt (door ziekte, ongeval of menselijk ingrijpen) en er zijn er die onhuwbaar zijn vanwege het rijk der hemelen.”

Zomergasten
Bodar begrijpt de discussie rond het celibaat in de huidige maatschappij – wie kan er zonder seksualiteit, wie wil alleen zijn, is dat wel gezond? Hij verwijst naar de uitzending van Zomergasten waarin minister-president Mark Rutte uitlegt waarom hij alleen is. Rutte noemt zijn alleen-zijn ‘het laatste taboe’. “Het lijkt wel alsof iemand die alleen is, een rare snijboon is. De priester is in die zin solidair met de mensen die geen relatie kunnen hebben of hebben.” Bovendien ziet hij het celibaat als een teken dat het leven na de dood voortgaat, het geloof in de eeuwige wereld. Je ziet hier van zaken af omdat het eeuwige leven uitgaat boven het tijdelijke. Dan vragen mensen: ‘Bent u daar wel zeker van’ en zeg ik: ‘Nou ja, we hopen het, de eeuwigheid is geen bonus die uitbetaald wordt’. Er is altijd twijfel, dat hoort ook bij geloven.” Lachend: “Als het niet zo is en ik altijd celibatair heb geleefd, heb ik pech gehad.”
Bodar waarschuwt dat een celibatair persoon niet moet worden gezien als een excentriek figuur die het leven minder goed kent. Hij kent de kritiek – hoe kan een priester in hemelsnaam zijn oren goed lenen bij huwelijksproblematiek of relatieproblemen? “De pastoor van vroeger deed mee in de maatschappij, hij stond op een voetstuk en had een bepaalde rol, net als de burgemeester en notaris, maar het is de vraag of hij in deze dagen ook nog echt mee kan. Ik denk dat hij dat alleen kan wanneer hij vrienden of familie heeft, echtparen, waardoor hij op een directe wijze ermee in contact staat.”

Wendy Degens 

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)