Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Religie is een Johnny-come-lately

Religie is een Johnny-come-lately

Wereldberoemde primatoloog Frans de Waal houdt lezing aan de UM

MAASTRICHT. ‘De Bonobo en de tien geboden.’ Zo heet de lezing die de primatoloog Frans de Waal volgende week houdt op uitnodiging van Studium Generale. Hij zal betogen dat empathie, medelijden en rechtvaardigheid niet slechts zijn voorbehouden aan mensen.

Chimpansees kunnen elkaar herkennen aan foto’s van hun billen. Voor deze vondst ontving primatoloog Frans de Waal (1948) vorig jaar de satirisch getinte Ig Nobelprijs. Niet een onderscheiding waar een wetenschapper reikhalzend naar uitziet, tenzij je je sporen al hebt verdiend. En dat heeft de Nederlander: Time Magazine plaatste hem in 2007 op de lijst van de 100 Most Influential People Today. En volgens wetenschapsblad Discover – minder gezaghebbend, maar toch – behoort hij tot de 47 Great Minds of Science ooit.

The bonobo and the atheïst luidt De Waals nieuwe boek dat recent is uitkomen. Hierin beweert hij dat moreel gedrag niet in de vorm van religie op ons neerdaalt maar een biologische oorsprong heeft. Religie is wat hem betreft een “Johnny-come-lately” oftewel een nieuwkomer aan het evolutionaire firmament; religie is eerder het uitvloeisel van onze morele houding dan omgekeerd.

De bereidheid om met anderen samen te werken en de neiging om ons in anderen te verplaatsen, is diep verankerd in onze natuur en behoort tot de vroegste, evolutionaire  verworvenheden. Het is daarom aannemelijk dat niet alleen mensen zich in anderen inleven maar ook dieren. Onder meer uit eigen observaties bevestigt De Waal dat chimpansees, olifanten en dolfijnen zich verplaatsen in soortgenoten. De evolutie wordt dus niet alleen voortgedreven door strijd, door survival of the fittest, maar evengoed door sociaal gedrag en empathie.

Dat beschreef hij voor het eerst in Chimpansee politiek (1982). Het kwam hem op veel kritiek te staan van collega’s die zijn redenering afdeden als ‘menselijke trekjes toekennen aan dieren’. Het kon niet verhinderen dat het boek een bestseller werd.

Ook beschikken meer dieren over zelfbewustzijn dan we denken, beweert De Waal, die al meer dan dertig jaar in de VS verblijft. In 2006 heeft hij in de dierentuin in de Bronx een oversized spiegel opgehangen in het olifantenverblijf. Een van de vrouwtjesdieren, nadat de onderzoekers een wit kruis op haar voorhoofd hadden geschilderd, liep naar de spiegel en betastte met haar slurf de witte strepen. Het dier vereenzelvigde zich dus met het spiegelbeeld wat een indicatie is voor zelfbewustzijn. Sindsdien prijkt de olifant in hetzelfde rijtje als de mens, de mensaap en de dolfijn.

De Waal, nu hoogleraar aan de Emory University in Atlanta, studeerde biologie in Nijmegen en Groningen. Hij promoveerde in Utrecht, de universiteit die hem volgende week, een dag na de Maastrichtse lezing, een eredoctoraat zal uitreiken.

 

 

 

Lezing prof. Frans de Waal (in het Nederlands), maandag 25 maart om 18.00 uur; toegang 5 euro, studenten gratis

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)