Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Weg met de mensonterende praktijken

Weg met de mensonterende praktijken

Photographer:Fotograaf: archief UK Groningen

Opinie René Gabriëls

Ontgroeningen moeten aan banden worden gelegd. Stop het systematisch vernederen met lichamelijk en psychisch geweld. Dat betoogt filosoof René Gabriëls

In 1997 overleed de Groningse student Reinout Pfeiffer na het drinken van een liter jenever. Om toegelaten te worden tot een studentenhuis van de studentenvereniging Vindicat moest hij zich bewijzen. In de jaren zestig kwam het Amsterdamse Studenten Corps in opspraak omdat ze 'Dachautje' speelde. Dat hield in dat studenten in een kamer werden opgesloten waarin een speenvarken was losgelaten dat volgestopt was met een laxeermiddel. Vanwege de stank en een gebrek aan zuurstof vielen tal van studenten flauw. Van enkele studenten waren familieleden in concentratiekamp Dachau vermoord. Met net zo weinig consideratie met het geleden leed in het verleden noemden ouderejaars van het Rotterdamse Studenten Corps zich ‘kampcommandanten’. In 2007 werden in Utrecht studenten gedwongen om seks met kippen te hebben, met een afgehakte penis van een stier rond te lopen en dierenbloed te drinken.

Nu in Groningen een aspirant-lid van de Groningse studentenvereniging Vindicat tijdens zijn ontgroening op zijn hoofd werd geslagen en in het ziekenhuis belandde, worden dit soort verhalen weer opgerakeld. Door te focussen op excessen is de verleiding groot te denken dat het hier slechts om incidenten gaat. Maar het lichamelijke en psychische geweld waarmee de ontgroeningen in Amsterdam, Groningen, Rotterdam, Utrecht, en ook in Maastricht gepaard gaan, is structureel. Daarom moet ontgroenen volgens mij aan banden worden gelegd.

Wat is er precies mis mee?

Ontgroeningen zijn fout omdat ouderejaars studenten aspirant-leden van een studentenvereniging systematisch met lichamelijk en psychisch geweld vernederen. Alleen al het taalgebruik verraadt het vernederend karakter van ontgroeningen. Aspirant-leden worden ‘feuten’ of ‘nullen’ genoemd en over vrouwelijke leden wordt niet zelden in termen van ‘spleten’ en ‘gleuven’ gesproken. Tekenend voor het seksisme van diverse studentenverenigingen zijn de zogenoemde bangalijsten met namen van vrouwen die als ‘sletten’ worden bestempeld. Ooit zelf vernederd zijn ouderejaars bereid om aspirant-leden te vernederen en in hun latere leven hetzelfde te doen. Van lichamelijk en psychisch geweld is sprake als de groepsdruk zo groot is dat aspirant-leden dingen tegen hun wil doen. Desgevraagd hebben Maastrichtse studenten mij in vertrouwen verteld dat hun hoofd in een toiletpot werd geduwd, ze lichamelijk volledig werden uitgeput en door ouderejaars werden gekleineerd. Omdat de aspirant-leden niet willen afgaan en daadwerkelijk lid willen worden, doen ze toch mee aan dit soort mensonterende praktijken.

De vernederingen waar studentenverenigingen zich schuldig aan maken zijn niet onbekend in de maritieme en militaire wereld. Het gedrag tijdens ontgroeningen is een schoolvoorbeeld van wat de vermaarde psycholoog Erich Fromm autoritarisme noemt ofwel “de neiging om de onafhankelijkheid van de eigen persoonlijkheid op te geven en geheel in iemand of iets buiten de eigen persoon op te gaan, ten einde zich de kracht te verschaffen die men zelf mist.” De masochistische en sadistische elementen van de ontgroening predisponeren studenten om te functioneren in autoritair geleide bedrijven en organisaties. Het cultiveren van ‘autoriteitsgehorig’ gedrag past mijns inziens niet in een open samenleving.

Zolang iets niet door de wet verboden is, is het toegestaan. De juridische middelen om walgelijke ontgroeningen aan banden te leggen zijn helaas beperkt. Maar het universiteitsbestuur kan wel besluiten de studentenverenigingen financieel niet meer te ondersteunen. De in Maastricht gehanteerde ‘Gedragscode Introductietijd’ is een wassen neus als ze niet gehandhaafd wordt. Dat kan alleen wanneer wetenschappelijk wordt onderzocht wat daadwerkelijk gebeurt tijdens ontgroeningen, de journalisten van de Observant er verslag van mogen doen en niet meer via geheimhoudingsverklaringen verwerpelijke praktijken in de doofpot worden gestopt.

René Gabriëls, filosoof bij de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: