Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mythe: de mens staat aan de top van de evolutionaire ladder

Mythe: de mens staat aan de top van de evolutionaire ladder

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts

Naar het rijk der fabelen

Het was een van de weinige plaatjes in de eerste versie van Darwins Origin of Species: een vertakkende evolutionaire boom. Darwins tijdgenoten namen deze metafoor graag over en wat plaatsten sommigen helemaal bovenaan: de mens. Geen nieuw idee, Aristoteles deelde het leven op aarde al van laag naar hoog in. “Maar evolutie verloopt niet lineair”, zegt Roy Erkens, universitair docent evolutionaire biologie en botanie bij het Maastricht Science Programme. “Het leven vertakt zich, maar wij zijn niet de hoofdstam. Je kunt het zien als een struik, met verschillende takken die allemaal groeien. Daar is de mens er één van. Er is geen ranking van organismen, hoger of lager, ze zijn allemaal op hun eigen manier aangepast aan hun omstandigheden. Als een vleermuis naar ons kijkt, zou hij kunnen denken: wat een suffe soort, ze hebben niet eens echo-locatie.”

Een van de vele takjes dus, en de mens denkt nog wel zo graag dat hij speciaal is. Erkens lacht: “Geschapen naar Gods evenbeeld, als je de Bijbel mag geloven, met een bewustzijn en moraliteit. Natuurlijk hebben we unieke kenmerken, maar dat heeft iedere soort. En veel van onze eigenschappen delen we met andere dieren. Leeuwen plannen bijvoorbeeld ook het verzamelen van voedsel, meerdere soorten passen hun omgeving aan zichzelf aan, apensoorten hebben ook aanleg tot spraak en onze hersenen hebben onderdelen die afkomstig zijn van onze reptielen voorouders.”

Zijn we dan in ieder geval de beste versie van de mens? De ongeveer 25 menssoorten die voor Homo sapiens – de moderne mens – kwamen, zijn uitgestorven.  “Dat hoeft niet door evolutie te komen, er zijn veel redenen waarom een soort uitsterft, we weten niet wat er met deze andere menssoorten is gebeurd.” Daarbij, vindt Erkens: “Als wij het eindproduct zouden zijn, is dat bijna treurig. We roepen altijd dat het menselijk lichaam zo knap gemaakt is, maar er zijn nog verbeterpunten. Neem onze ogen: de bloedvaten zitten voor de receptoren die het licht opvangen. Alsof je zonnepanelen op je dak zet en daarna pas de dakpannen erop legt.”

De mens is wel een succesvolle en dominante soort, zegt Erkens. “Sommige eigenschappen, zoals het plannen en de omgeving aan onszelf aanpassen, zijn erg verfijnd. De mens wordt bijvoorbeeld relatief oud, heeft geen natuurlijke vijanden meer en heeft zich verspreid over de hele wereld. Met onze gebouwen hebben we ook een grote impact op hoe die wereld eruit ziet. Al is dat relatief. De aarde is 4,5 miljard jaar oud, de moderne mens bestaat 200 duizend jaar en de laatste vijfduizend jaar begin je onze impact te zien. Wie weet wat je er over een miljoen jaar nog van ziet. Tenslotte verdwijnt 99 procent van het leven op een bepaald moment weer.”

Dit is een serie waarin wetenschappers mythes over hun vakgebied naar het rijk der fabelen verwijzen

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: