Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mythe: de straf die Duitsland na WO I kreeg, leidde onvermijdelijk tot WO II

Mythe: de straf die Duitsland na WO I kreeg, leidde onvermijdelijk tot WO II

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts/ Simone Golob

Naar het rijk der fabelen

De geschiedenis zit vol mythen, zegt Georgi Verbeeck, universitair hoofddocent moderne geschiedenis en politieke cultuur in Maastricht en hoogleraar Duitse geschiedenis in Leuven. “Een van de hardnekkigste en populairste is dat de geschiedenis zich herhaalt. Je hoort het vaak in debatten en discussies - we zouden weer terug zijn in de jaren dertig, de overwinning van Trump doet aan die van Hitler in 1933 denken, enzovoort - maar de geschiedenis herhaalt zich nooit, de wereld is altijd anders. Wie gelooft in deze mythe denkt dat een bepaalde tijd zich laat reproduceren.”

Naast dit soort taaie mythes zijn er ook leuke, kleine die het goed doen aan de borreltafel, grinnikt Verbeeck. “Hoe stel je je Napoleon voor? Klein? Ha. Hij was niet klein. Hij was ongeveer 1.70 meter en dat was toen een heel normale lengte. Het verhaal over zijn geringe lengte is ontstaan door een vergissing – de Engelse en Fransen gebruiken verschillende meeteenheden – en die is bewust gebruikt in de oorlogspropaganda.” Nog een: “Wie was Wilhelm Tell? Ja, de man die met één schot uit zijn kruisboog door de appel op het hoofd van zijn zoon schoot. Hij zou de founding father van Zwitserland zijn. Onzin. Hoogstwaarschijnlijk heeft hij nooit bestaan.” Of: “Wie zei: Let them eat cake? Het zou Marie Antoinette zijn geweest, de laatste koningin van Frankrijk toen ze hoorde dat het volk geen brood meer had. Dit verhaal is door de Franse revolutionairen de wereld in geholpen, puur en alleen om te laten zien hoever de Franse monarchie van het volk verwijderd was.”

En dan zijn er “de gevaarlijke mythen die veel bloed hebben gekost”. Verbeeck noemt er een: “In de eerste helft van de twintigste eeuw raakte men in Europa overtuigd van het bestaan van een joodse samenzwering die op het punt stond de macht in de wereld over te nemen. We weten allemaal waartoe dat soort onzin heeft geleid.”

En dan de mythe die hij in deze serie aan de kaak wil stellen: de straf die Duitsland na het einde van de Eerste Wereldoorlog kreeg opgelegd, was zo hoog dat die onvermijdelijk leidde tot de Tweede Wereldoorlog. “De redenering is: de Duitsers die de oorlog begonnen, zijn na hun nederlaag zo hard aangepakt door de geallieerden - ze moesten een immens herstelbedrag betalen, koloniën werden afgepakt en de landsgrenzen verschoven -  dat de economie in elkaar zakte, er onvrede ontstond en Adolf Hitler in een gespreid bedje terechtkwam. Maar het is allemaal eindeloos veel ingewikkelder. De geallieerden hebben niet gezegd dat de Duitsers alléén schuldig waren aan de uitbraak van WO1. Ook de Duitse bondgenoten kregen er van langs. Het herstelbedrag was inderdaad hoog, logisch, de Duitsers hadden ook veel schade aangericht en slachtoffers gemaakt. Maar over dat bedrag is telkens opnieuw onderhandeld en het is steeds weer verlaagd. In 1932, dus nog vóór Hitler aan de macht kwam, was alle schuld van tafel. De Duitsers hadden toen de mogelijkheid om voor de democratie te kiezen, maar ze kozen voor een dictator. Wat wel klopt is dat Hitler de Vrede van Versailles in 1919 heeft gebruikt en misbruikt. Hij presenteerde het als een vernedering voor de Duitsers en die wilde hij ongedaan maken.”

Dat zo’n zware straf niet onvermijdelijk uit hoeft te monden in de keuze voor een fascistische leider, toont het Duitsland van na de Tweede Wereldoorlog, zegt Verbeeck. “De bestraffing van de Duitsers in 1945 was veel ingrijpender en zwaarder. Het land was bezet door geallieerden en werd verdeeld. Als soevereine staat hield het tijdelijk op te bestaan. Uiteindelijk koos het land toen wel voor de democratie, iets wat het in 1932 ook had kunnen doen. Veel mensen hebben de neiging om de geschiedenis als een soort automatisme te zien: wat voorafgaat, is ook de oorzaak van wat erop volgt. Maar dat is niet zo, het zijn kansen, het kan veel kanten op. Doe je dat wel, dan leg je de schuld van Hitler buiten Duitsland, en vergeet je dat het de Duitsers waren die Hitler hebben gekozen.”

Dit is een serie waarin wetenschappers misvattingen op hun vakgebied naar het rijk der fabelen verwijzen 

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)