Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Ik schaam me dat ik bij de elite hoor”

 “Ik schaam me dat ik bij de elite hoor”

Photographer:Fotograaf: archief RU

Observant-columnisten in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen

Op woensdag 15 maart gaat Nederland naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. Wordt het een tweestrijd tussen Rutte en Wilders, of kunnen lijsttrekkers als Pechtold, Asscher, Roemer, Klaver, Krol een vuist maken?  Wie ook moge winnen: de tweedeling tussen ‘het volk’ en ‘de elite’ lijkt scherper dan ooit. Observant vroeg in aanloop naar 15 maart haar Nederlandse columnisten, die de redactie (gemakshalve) onder de elite schaart, te reageren op de stelling: “Ik schaam me dat ik bij de - door de populisten zo verguisde - elite hoor.” Vandaag de aftrap door Ellen Krijnen, Wim Groot en Frans Leeuw.

Kortsluiting

Overdag bevind ik mij tussen hoogopgeleide collega’s, academici en soms de crème de la crème van wetenschappelijk Nederland en daarbuiten. Dat betekent dat gesprekspartners niet zonder slag of stoot iets als gegeven aannemen en je van goeden huize moet komen om hen te overtuigen. Dat houdt de geest scherp. Niks mis mee.

Maar het is ook een cocon binnen de maatschappij. Er zitten geen bijstandsmoeders tussen, geen ongeschoolden, geen Wilders fans (tenzij nog in de kast), geen motorclubleden en geen homo- of vluchtelingenhaters. Heerlijk is dat. Ons kent ons.

Nu wil het lot dat ik twee kinderen, intussen 24 jaar oud (een tweeling), met leerproblemen heb. Niet zomaar leerproblemen (‘beetje dyslectisch’, ‘bijles helpt echt’), maar de absolute onmogelijkheid om lesstof tot zich te nemen. Een zwaar onderontwikkeld visueel en auditief geheugen gecombineerd met een hardnekkig gebrek aan ambitie.

Met als consequentie dat de een nu bijstandsmoeder met 2 kleine kinderen is en de ander in de koekjesfabriek aan de lopende band werkt. En dat leidt regelmatig tot kortsluiting in mijn hoofd.

Hoe verantwoord ik tegenover mijn dochter met haar kinderen dat ik het uitstekend vind dat statushouders een woning toegewezen krijgen, terwijl zij (weliswaar in België) niet eens op de wachtlijst voor een sociale woning geplaatst wordt omdat de wachttijd 7 jaar bedraagt en ze dus tot die tijd onder een brug zou kunnen gaan liggen of in een opvanghuis wonen?

Mijn andere dochter werkt op uitzendbasis bij de fabriek. Nooit langer dan 2 jaar want men wil er geen vaste contracten. Ze heeft wondjes op haar vingers van het grijpen naar de producten die in hoog tempo op de lopende band langskomen. Acht uur werken met tweemaal 15 minuten pauze. Daar probeer ik aan te denken als wij comfortabel bij de koffiemachine staan en praten over het weekend of onze vakantieplannen. En over hoe druk we het hebben.

Ik heb een Syrische vriendin die ‘the hard way’ naar Nederland is gekomen: boottocht, Griekenland, lopend naar Nederland met vele, vele obstakels onderweg. Zij houdt meer van Nederland dan wij, zo dankbaar is ze. Zij heeft een flat gekregen in Noord-Brabant en wacht nu op de hereniging met haar zoon van 10 jaar die ze intussen al 1,5 jaar niet meer gezien heeft. Dat is nog erger dan 8 uur aan de lopende band. Toch?

Als het op de verkiezingen aankomt, zal ik mijn instinct en gezonde verstand proberen te volgen. Een partij die met zowel mijn dochters als mijn Syrische vriendin het beste voor heeft. En het zou mooi zijn als die ook nog een beetje de belangen van onze academici behartigt.

Ellen Krijnen, ‎Senior Advisor Marketing and Recruitment voor Nederland

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De hypocriete en populistische elite

Hoogleraren zijn de elite van de universiteit: een kleine groep met privileges, bijzondere kwalificaties en een hoge positie. Deze elite is overwegend blank, man en van middelbare leeftijd. Minister Bussemaker van Onderwijs, lid van de politieke elite, is dat een doorn in het oog. Zij wil het elitebolwerk openbreken door vrouwen te bevoordelen bij hoogleraarsbenoemingen. In een recente brief aan de Tweede Kamer geeft ze aan waarom haar diversiteitsbeleid goed is voor de wetenschap: "Diversiteit heeft een positief effect op hoe organisaties functioneren en ook bij het genereren van maatschappelijke kennis is diversiteit belangrijk."

Vorige week nam de Tweede Kamer een motie aan van de VVD-leden Strauss en Duisenberg (zoon van, dus ook elite) waarin werd gevraagd om een onderzoek of er onder Nederlandse wetenschappers sprake is van "zelfcensuur en een beperking van diversiteit van perspectieven". Minister Bussemaker was niet blij met deze motie en zal deze waarschijnlijk niet uitvoeren. Deze weigering geeft haar pleidooi voor diversiteit iets hypocriets: diversiteit is meer dan een gelijke verdeling tussen vrouwen en mannen in elitaire beroepen.

Strauss en Duisenberg noemden als reden voor de motie de discussie over zelfcensuur in de Verenigde Staten. Zo werd Ayaan Hirsi Ali een eredoctoraat aan Brandeis University geweigerd omdat een aantal studenten en hoogleraren vond dat een eredoctoraat voor Hirsi Ali 'grievend' is voor islamitische studenten.

De elitekrant NRC bracht het nieuws over de motie Strauss/Duisenberg op de voorpagina. Opvallend was de populistische draai die de NRC aan de motie gaf: "Is de wetenschap een linkse kliek, die in zijn onderzoek is bevooroordeeld door zijn politiek ideologie?" Dat is een goede vraag.

Ik reken mezelf niet tot de 'linkse kliek'. Voor zover ik weet, heb ik daar nooit last van gehad. In de NRC wordt een onderzoeker aangehaald die claimt dat hij geen onderzoeksgeld kreeg omdat hij vond dat de economische effecten van immigratie te rooskleurig werden voorgesteld. Toen vijftien jaar geleden de grenzen voor arbeidsmigratie uit Oost-Europa open gingen voorspelde ik dat het aantal migranten veel hoger zou zijn dan door het Centraal Plan Bureau (CPB) werd verwacht. Het leverde me een telefoontje van een LPF-Tweede Kamerlid op, uitnodigingen voor hoorzittingen van de Tweede Kamer en het genoegen dat ik gelijk kreeg en het CPB niet. Met de linkse kliek in de politiek viel het dus wel mee.

Hypocrisie, populistisch gedrag en paranoïde gedachten, het komt allemaal voor onder de elite ook al zou je dat niet verwachten.

Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie en hoogleraar evidence based education

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Zijn elitisten mensen met macht, geld of aanzien?

Wetenschapsfilosoof Mario Bunge en socioloog Wout Ultee wezen erop dat er ‘verkeerd gestelde problemen’ bestaan. Ik vind dat de vraag of je je ervoor moet “schamen dat je bij de door de populisten zo verguisde elite behoort” verkeerd gesteld is.

Ten eerste is niet zeker of ‘de’ populisten ‘de’ elite verguizen. Wie het over ’de‘ heeft, veronderstelt dat allen zo denken en doen. Lijkt me sterk. Bovendien, wanneer ben je eigenlijk populist? En: zijn alle populisten gelijk?

Ten tweede. Pareto’s theorie van de circulaire elites (ook bekend als de Vossen en Leeuwen-theorie) illustreert dat zij die ‘nu’ nog niet op de troon zitten (=vossen), de leeuwen die daar wel al zitten, er met genoegen vanaf willen meppen … om daarna zelf gezellig die troon te bestijgen. Na enige tijd herhaalt zich dit proces met uiteraard (deels) andere ‘dieren’. Spannend voorbeeld uit recente tijden is dat er nogal wat figuren uit de jaren ‘60 zijn (geweest) die anti-establishment en anti-zulthoofden waren, maar er de afgelopen decennia voortreffelijk in geslaagd zijn van het pluche te genieten. Zouden populisten boven een dergelijke circulatie staan? Tuurlijk niet.

Ten derde: mensen gebruiken het etiket ‘elite’, maar het is lang niet evident waar dat precies op slaat. Net zoals bij populisme. Zijn elitisten mensen met macht (‘de 200 van Mertens’, de top 100 van de Volkskrant), gaat het om mensen met hoge inkomens en/of grote vermogens (Quote 500, criminelen met veel poen en praal?), gaat het om mensen die hoog op de beroepsprestigeladder staan? Hoort de adel er bij? En geldt dat ook voor Goed-bespraakte Geesten die ons regelmatig in praatprogramma’s over van alles en nog wat hun (parmantige) visies presenteren? Wie het weet mag het zeggen. 

Moeten we de vraagstelling dus maar negeren?

Neen, want ook een verkeerd gesteld probleem kan maatschappelijk betekenisvol zijn, in the eye of the beholder. Maar jammer is wel dat er over dit soort vraagstukken gesproken wordt zonder goed gekeken te hebben naar wat welke populisten vinden, wie verguisd wordt, wat verguizing inhoudt én wie die elitisten eigenlijk zijn? Neen, zo gaat dat dus niet (meer). Maar misschien denk ik nu wel weer te veel in lijn met de filosoof Mario Bunge en de socioloog Wout Ultee. En zal dat wel elitair zijn.

Frans L Leeuw, hoogleraar Recht, Openbaar Bestuur en Sociaal-wetenschappelijk Onderzoek en directeur van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum (WODC)

 

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: