Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mythe: Zorg dat jongeren niet met roken beginnen, dat is de beste tactiek

Mythe: Zorg dat jongeren niet met roken beginnen, dat is de beste tactiek

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts/ Simone Golob

Naar het rijk der fabelen

Deze mythe is vooral populair onder politici, zegt postdoc Gera Nagelhout, gespecialiseerd in stoppen met roken. Waarom? Omdat het makkelijk scoren is. Schoolpleinen rookvrij maken? Natuurlijk, wie wil dat nou niet. De leeftijdsgrens van 16 naar 18 verleggen? Zeker, liever vandaag dan morgen.

“Zelfs de tabaksindustrie vond het een goed plan. Op eigen initiatief hebben sommige fabrikanten ‘only for adults’ op de pakjes gezet. Dit om het verboden karakter van roken te accentueren, waardoor het voor tieners alleen maar aantrekkelijker wordt. Wanneer je als politicus de leeftijdsgrens ophoogt, moet je de naleving ervan streng controleren. En dat gebeurt meestal niet.”

Preventie onder jongeren is natuurlijk niet verkeerd maar toch geldt bij roken, hoe gek het ook klinkt: genezen is beter dan voorkomen. “Uit computersimulaties blijkt dat je een rookvrije samenleving eerder bereikt als je rokers laat stoppen. Bovendien is het niet reëel om te denken dat alleen ‘voorkomen’ werkt, want jongeren zullen niet massaal van de sigaretten afblijven als hun ouders gewoon doorroken. Daarom moet je beide doen: voorkomen en genezen.”

Verreweg de beste tactiek om rokers te laten stoppen, is de prijs verhogen. “Niet steeds een dubbeltje erbovenop, maar één of twee euro in één keer”, zegt Nagelhout, die ook als docent werkt aan de Haagse Hogeschool. “Daarmee trek je, zeker in verkiezingstijd, geen stemmers, maar het werkt wel. In Australië kost een pakje sigaretten tegenwoordig bijna twintig euro, het aantal rokers is er gigantisch gedaald. Nog maar 15 procent rookt, bij ons 26 procent.”

Ook effectief: nicotinepleisters, -kauwgum, medicatie en coaching vergoeden. “In 2011 vergoedden de verzekeraars deze middelen wel, in 2012 niet, en in 2013 wel weer. Het tekent de ambivalentie in het Nederlandse beleid. Op dit moment worden ze vergoed, al vallen ze binnen het eigen risico. Dus in het ongunstige geval kost het je toch nog veel geld. Ik zou zeggen: maak het echt gratis! In ieder geval voor rokers die een lager inkomen hebben.”

Dat is nodig omdat er een tweedeling is gegroeid in rokerskringen. Sinds het verbod op roken op de werkplek hebben steeds meer hoger opgeleiden hun pakje shag aan de wilgen gehangen, in tegenstelling tot laag opgeleiden. Als roker kom je in dit milieu veel gelijkgestemden tegen, wat stoppen moeilijker maakt.”

Nagelhout is betrokken bij een experiment bij vijftig bedrijven, waarvan rokende werknemers tot 350 euro aan cadeaubonnen kunnen verdienen als ze stoppen. Zijn ze daar gevoelig voor of niet? Interessante vraag, maar leidt deze proef niet tot scheve ogen bij niet-rokende collega’s die niets krijgen? “Dat blijkt gelukkig mee te vallen. Mensen gunnen het elkaar, en niet-rokers zien bovendien de voordelen: gestopte collega’s nemen minder vaak een rookpauze.”

Waarom roken niet gewoon verbieden in Nederland of in de EU? Daar is ooit over nagedacht maar een algeheel verbod is nu niet zinvol, zegt Nagelhout. “Op de eerste plaats zal er waarschijnlijk illegale handel ontstaan, en ten tweede is de politiek niet bereid om een dergelijke maatregel streng te handhaven.”

Verstandiger is het om eerst het aantal rokers te verkleinen en dan een “endgame-scenario” uit te stippelen, zoals Australië nu overweegt. “Vast staat in ieder geval dat we in Nederland meer moeten doen dan nu gebeurt. Als we zo doorgaan, dan daalt het percentage wellicht naar 15 procent en that’s it. In Australië lukt het omdat daar brede politieke steun is voor het antirookbeleid. In Nederland schort het aan een zekere vastberadenheid en hebben de fabrikanten altijd veel invloed op het beleid gehad.”

In Tasmanië liggen er plannen om roken te verbieden voor de generatie die na het jaar 2000 is geboren. Goed idee? “Zeker! Maar niet als het bij die ene maatregel blijft. Het lijkt me onethisch om de rokers aan hun lot over te laten.”

Dit is een serie waarin wetenschappers misvattingen op hun vakgebied naar het rijk der fabelen verwijzen

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

2017-02-16: ton wurtz
Er zijn niet minder Australiërs gaan roken sinds de merknamen van de pakjes verdwenen.

Anderhalf jaar geleden dwong de toen nog linkse regering van Australië alle tabaksfabrikanten hun reclames van de pakjes sigaretten te halen. In plaats daarvan kwamen enorme gezondheidswaarschuwingen op de pakjes met gruwelijke plaatjes (waarvan bovenstaande nog een van de minst onsmakelijke is). De gedachte was dat rokers hierdoor zouden worden afgeschrikt. Blijkbaar ging de regering er vanuit dat rokers nog niet wisten dat roken slecht is voor hun gezondheid.

Ook in Nederland laaide de discussie over wat in het Engels 'plain packaging' heet vorig jaar op. KWF Kankerbestrijding pleitte er onder meer voor. Die wilde weliswaar geen gruwelijke foto's op de sigaretten, maar wel alle merken in dezelfde kleur pakjes. De "vrolijk gekleurde afbeeldingen" op de pakjes sigaretten zouden namelijk vooral jongeren verleiden om te gaan roken.

Niemand die dat heeft weten te bewijzen. Het liberale Adam Smith Institute in het Verenigd Koninkrijk deed eerder onderzoek naar de voor- en nadelen van 'plain packaging' en kwam al snel tot de conclusie dat het juist geen enkel effect zou hebben. Jongeren laten zich niet verleiden door vrolijk kleurtjes op pakjes sigaretten. Ze beginnen met roken, omdat hun vrienden roken.

Hetzelfde instituut wees er ook fijntjes op dat tabaksfabrikanten in de meeste landen al bijna geen reclame meer mogen maken, niet op televisie, niet op Internet. Alleen door middel van de verpakking kunnen ze zich nog onderscheiden van hun concurrenten en de helft van die verpakking wordt in Europese landen bezet met een waarschuwing aan consumenten dat roken slecht voor ze is.

Die waarschuwingen hebben er niet toe geleid dat minder Europeanen zijn gaan roken. Het vergroten van de waarschuwing heeft er ook niet toe geleid dat minder Australiërs zijn gaan roken. Sterker, sinds de pakjes sigaretten identiek aan elkaar zijn geworden, zijn er bijna 60 miljoen meer sigaretten in het land verkocht!

Sinds invoering van de 'plain packaging'-wet is vooral de verkoop van goedkope sigaretten toegenomen. HP/De Tijd stelt vast dat de Australische politici verkeerd hebben geredeneerd. "Met het wegnemen van het merk en absurde prijzen haalden ze onbedoeld ook het stigma weg dat rust op het roken van de goedkoopste sigaretten."

En dan is er nog de grote kans dat meer namaaksigaretten worden verkocht. Als alle pakjes er hetzelfde uitzien, moet de consument de sigaarboer maar op zijn woord geloven dat hij hem dit of dat merk verkoopt. Een op de negen sigaretten die wereldwijd wordt verkocht, is al namaak. In die sigaretten zit twee tot drie keer zoveel troep als in merksigaretten. Ze worden immers niet gekeurd of gecontroleerd en des te minder tabak er in de sigaret zit, des te meer kan de producent eraan verdienen.

Dit alles had de Australische regering moeten kunnen zien aankomen, maar die heeft nog het excuus de eerste te zijn geweest die het probeerde. Andere landen die desondanks het Australische voorbeeld volgen, kan dat niet worden vergeven.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: