Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Leugens zijn onvermijdelijk

Leugens zijn onvermijdelijk

Pocketfilosofie: Nietzsche

Gespreksstof nodig voor feestjes en familiediners? Of behoefte aan persoonlijke ontwikkeling? In deze rubriek bespreken we kleine boeken van grote filosofen, die je tussen de onderwijsgroepen door kunt lezen. In deze aflevering: Nietzsche’s visie op waarheid.

Liegen is verkeerd. Dat krijgen we met de paplepel ingegoten. Als kind moet je naar je kamer of krijg je een tik voor je billen als je de waarheid niet vertelt. In de academische wereld zijn de consequenties veel heftiger. Studenten worden geschorst, academici ontslagen en hun titels ingetrokken.

Volkomen terecht, denken velen. Vooral in de wetenschap. Want hoewel de meeste wetenschappers ervan overtuigd zijn dat een absolute waarheid niet bestaat, is de absolute leugen er kennelijk wel. De leugen heeft met andere woorden slechts één gezicht, terwijl de waarheid zich achter vele maskers verschuilt.

Sterker, zou Nietzsche zeggen, de waarheid is per definitie een leugen. Alles wat wij zeggen wordt immers uitgedrukt in taal, en taal is een menselijke constructie. Neem het voorbeeld van een tafel. Het woord tafel kan nooit helemaal samenvallen met het ding tafel. Bovendien is elke tafel anders, terwijl wij ze allemaal dezelfde naam geven. En wanneer iets niet overeenkomt met de werkelijkheid is het een leugen, of op zijn minst een illusie.

Waarheden kunnen volgens Nietzsche dus nooit in taal uitgedrukt worden. Voor studenten en wetenschappers kan dit verregaande consequenties hebben. Je kunt wel onderzoek doen, maar zodra je de bevindingen gaat verwoorden, ben je eigenlijk al aan het liegen.

Deze visie heeft mij in mijn tweede bachelorjaar behoorlijk dwars gezeten. Waarom studeer ik nog? Wat is het nut van leugens schrijven over leugens van anderen? Inmiddels is mijn benadering wat pragmatischer geworden. Ik ben ervan overtuigd dat het goed is de grenzen van de taal serieus te nemen, maar aan de andere kant ook de noodzaak ervan in te zien. Want zonder metaforen, taal en categorieën kunnen we nu eenmaal niet.

Deze uitgave van Boom bevat verschillende essays van Nietzsche, waaronder Fatum en geschiedenis en Vrije wil en fatum. Hoewel het beroemde Aldus sprak Zarathustra misschien meer tot de verbeelding spreekt, is deze bundel voor een Nietzsche-beginner toegankelijker. Let wel op, Nietzsche lezen is niet zonder risico’s. De filosoof met de hamer spaart niets en niemand. Een existentiële crisis kan een mogelijke bijwerking zijn.

Iris Fraikin

 

Friedrich Nietzsche

Waarheid en leugen (131 p.)

Amsterdam: Boom, 2012

Kosten: 9,95 euro

 

De serie Pocketfilosofie verschijnt eens in de drie weken en bespreekt de reeks Kleine Klassieken van Uitgeverij Boom

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)