Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Nepnieuws, internet en wat nu?

Nepnieuws, internet en wat nu?

Medewerkerscolumn

De afgelopen tijd is veelvuldig over nepnieuws gesproken. Rondom Trump, de ‘scholierenpartij’ Laks (die loog dat ze zich kandidaat zou stellen voor de Tweede Kamerverkiezingen), Facebook en andere sociale media.
Dat vele spreken geldt ook voor wat de taak van de politiek zou kunnen zijn om ‘daar wat aan te doen’. Kortstondig (?) werd in Duitsland over een Zentrum gegen Desinformation gesproken. Private partijen, gevoed vanuit burgers en (institutionele) sponsors, zoals Korrektiv, worden aangeroepen om onheil te ontmaskeren. Publiek-private samenwerking was het nog net niet, maar wie weet.

De vraag is of het fenomeen nieuw is. Neen. Leugens, bedrog, roddel, en achterklap, het is zo oud als Methusalem. Socioloog Wittek vond eerder dat roddelen in organisaties een belangrijk bindmiddel is om een groep bijeen te houden. De omvang en snelheid waarmee leugen en bedrog thans de wereld over gaan is echter wel vele factoren groter dan ‘vroeger’. Echokamers blazen de nep-boel op. En het proces lijkt unstoppable.

Is het niet een beetje gek dat we enerzijds al decennia spreken over en werken aan ‘evidence based’ dit en ‘evidence based’ dat (onderwijs, gezondheidszorg, beleid, recht enzovoort) en daar ook vooruitgang mee boeken, en nu fake-news en erger bijna dagelijks in het nieuws zijn. Deels, zou ik denken. Immers, fact free politics is nou ook niet direct je-van-het, en daar hebben we het al lang over. En toen de sociale media doorbraken, kon je op je vingers natellen dat er bakken onzin gedeeld zouden worden. Constructivistische beelden en ideologieën (“feiten zijn ook maar sociale constructies die komen en gaan”) hebben ongetwijfeld hun steentje aan dit alles bij gedragen.

Is er wat aan te doen? Als ik me tot Nederland, beperk, zeg ik ja. Serieuze kennis- en onderzoekscentra binnen en buiten de universitaire wereld kunnen en moeten (blijven) ‘debunken’, Rekenkamers en soortgelijke instituties idem, pittige en zoveel mogelijk onafhankelijke media ook. Denk niet dat speciale overheidscentra ‘tegen desinformatie’ de oplossing zijn, want de geschiedenis is vol van overheidsinitiatieven die zo ongeveer het tegendeel beoogden. Burgers weten dat.

Persoonlijk denk ik dat, wat Marc Chavannes tien jaar geleden schreef in een boekje dat ik redigeerde over toezicht (Turven, Tellen, Toetsen), namelijk dat web communities steeds actiever worden in fact checking, toetsing van assumpties en beleidsanalyses een wenkend perspectief is. Onder andere omdat software en data meer ‘open’ beschikbaar komen en citizen’s science ook niet zo gek is.
We zullen zelf aan de bak moeten om met alle zoektechnieken die we hebben, quatsch en bedrog van serieuze kennis te onderscheiden. Trek ten ‘strijde’, ook in je eigen leefomgeving.

Frans L. Leeuw, hoogleraar Recht, Openbaar Bestuur en Sociaal-wetenschappelijk Onderzoek en directeur van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum (WODC).

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: