Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

"Van Chinezen kun je geen Nederlanders maken"

"Van Chinezen kun je geen Nederlanders maken"

Culture’s Consequences (1980) van Hofstede is helemaal niet verouderd

In hoeverre wordt het gedrag van managers gevoed door de cultuur? Voormalig UM-hoogleraar Geert Hofstede wierp de vraag als eerste op en werd er wereldberoemd mee. Zijn boek Culture's Consequences (1980) is meer dan 80 duizend keer geciteerd. Amerikaans onderzoek trekt zijn conclusies in twijfel: het zijn vooral de omstandigheden die de stijl van leidinggeven bepalen.

Geert Hofstede was jarenlang de meest geciteerde econoom van Nederland en heeft inmiddels tien eredoctoraten op zijn naam, onlangs nog eentje in Roemenië. En dat voor een wetenschapper die van huis uit geen econoom is, maar ingenieur en sociaal-psycholoog.

Hofstede (1928) werkte eind jaren zestig bij IBM en ontdekte toen dat de 53 vestigingen verspreid over de hele wereld grote culturele verschillen vertoonden. In zijn boek Culture's Consequences (1980), een van de invloedrijkste managementboeken van de twintigste eeuw, onderscheidde hij vijf dimensies: machtsafstand, individualistisch of collectivistisch, mannelijk of vrouwelijke waarden, het vermijden van onzekerheid, en - later bijgevoegd - gerichtheid op de toekomst. Op grond daarvan maakte Hofstede ranglijsten van landen met behulp van een score van nul tot honderd. Zo scoorde Nederlandse cultuur hoog op 'individualiteit', en laag op ‘masculiniteit’ - wat duidt op seksegelijkheid.

De wereld is in de afgelopen veertig jaar compleet veranderd - lees: geglobaliseerd - maar Hofstede’s boek is bepaald niet hopeloos verouderd. Prof. Marielle Heijltjes, hoogleraar managerial behaviour, wijst op het GLOBE-project in de jaren negentig. De studie, waaraan 15 duizend onderzoekers over de hele wereld meededen, onderschreef - in navolging van Hofstede - het belang van de cultuur in de stijl van leidinggeven. De verschillen tussen Noord- en Zuid-Europa bijvoorbeeld kwamen onomwonden aan het licht. “Zo is het, wat betreft machtsafstand, in het noorden niet vanzelfsprekend om je macht te laten gelden, in het zuiden wel.”

Toch moet Hofstede, nooit verlegen om een pittige mening, niets hebben van de GLOBE-studie. “Dat is tweederangs onderzoek, niet meer dan een poging om mijn werk te imiteren. Het voegt weinig toe.”

Light-versie

Onlangs publiceerde de Amerikaanse onderzoeker Arthur Jago van de University of Missouri een studie waarbij 6500 managers uit veertien landen zijn ondervraagd. De conclusie is dat de praktische omstandigheden waaronder een manager beslissingen neemt, meer van invloed zijn op gedrag dan de cultuur. Leiderschap verschilt meer per situatie dan per cultuur.

“Dat is nou typisch het geouwehoer van mensen die alles willen kwantificeren, alles op een rij willen zetten van belangrijk naar onbelangrijk”, zegt Hofstede. “Natuurlijk doen de omstandigheden ertoe, maar waar ik voor gezorgd heb, is dat cultuur op de kaart is verschenen. En dat mensen zich dus realiseren dat je van Chinezen geen Nederlanders kunt maken. Met cultuur bedoel ik trouwens datgene wat kinderen tot hun tiende leren, dat hou je je hele leven lang bij je. En de cultuur van een organisatie vloeit voort uit de attitude en de waarden en normen van de stichters.”

De vijf dimensies in Culture’s Consequences vormen voor managers een handzaam instrument om de wereld te ordenen, zegt Heijltjes. “Met ‘machtsafstand’ in je achterhoofd snap je beter wat er op een bedrijfsvloer gebeurt. Het is echter geen voorspeller. In de trant van: ik ga nu naar een land met een grote machtsafstand, dus ik moet me zo en zo gedragen. Maar het houdt je wel alert. Onze studenten hoeven Culture’s Consequences niet meer te lezen maar de dimensies van Hofstede zijn nog steeds een belangrijk ingrediënt in de studie.”

Er is overigens ook een light-versie verschenen, getiteld Cultures and Organizations: Software of the Mind, waarvan inmiddels een half miljoen exemplaren zijn verkocht in 21 landen.

Mémoires

Hofstede, die dit najaar 89 wordt, probeert de vakliteratuur nog enigszins bij te houden, zegt hij. “Een paar jaar geleden hebben marketing-onderzoekers zich op mijn werk gestort en ben ik me zelf ook wat meer gaan verdiepen in dat vakgebied. Ik wist er niets van maar moest concluderen dat het erg nuttig is, dat het veel te maken heeft met cultuur. Het is interessant om te weten waar een product zal aanslaan.”

Ook vallen nog steeds  uitnodigingen voor lezingen op zijn deurmat. “Nog niet zo lang geleden ben ik in China en Japan geweest, maar dat zal er nu niet meer van komen.”

In zijn woonplaats Ede schrijft hij op dit moment zijn mémoires. “Niet voor publicatie hoor, alleen voor familie. Ik ben een ware family man. Dit jaar ben ik 62 jaar getrouwd, we hebben vier zonen, tien kleinkinderen en twee achterkleinkinderen. Ik vind mezelf niet zo belangrijk dat ik per se een autobiografie wil publiceren. Ik zou liever zien dat, mochten ze me later nog belangrijk vinden, iemand zich als biograaf zou melden.”

Een paar jaar geleden beklom hij in Maastricht weer eens het podium. Hofstede hield een lezing over de financiële crisis. De studenten onthaalden hem als een hoogbejaarde popster.

Binnenkort reist hij wederom af naar Maastricht. Al een jaar of tien, sinds Mark Peterson de Geert Hofstede-leerstoel bekleedt, organiseert de Amerikaan (en de Deen Mikael Søndergaard) een masterclass naar aanleiding van het werk van Hofstede. Daar zal hij twee dagen lesgeven. In de laatste week van juni.

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: