Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“De slagboom aan de grens heeft nog nooit veel uitgehaald”

“De slagboom aan de grens heeft nog nooit veel uitgehaald”

Photographer:Fotograaf: Thinkstock

Symposium KNAW: Nederland uit de EU, wat kost ons dat?

Wordt het tijd dat Nederland net als Groot-Brittannië de Europese Unie verlaat? Er gaan stemmen op voor een Nexit: minder geld naar Brussel, minder risico op terreuraanslagen, minder vluchtelingen. Twee juristen en een econoom geven hun visie tijdens het KNAW-debat Nederland uit de EU, donderdagavond 9 maart in de aula van de Minderbroedersberg. “De EU is één pakket met voor- en nadelen. Het kan zijn dat een besluit soms niet bevalt.”

“Het is juli 2019. Schoolvakanties voor het noorden hebben tot lange files geleid aan de grensovergangen.” André Klip, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit Maastricht begint zijn presentatie met een vermakelijk maar pijnlijk toekomstbeeld mocht het nieuwe kabinet na de verkiezingen op 15 maart 2017 besluiten tot een Nexit. “De Belgische douane controleert op werkelijk alles: of er niet iemand is die op de opsporingslijst staat, of er geen handelswaren worden binnengebracht, of de bestuurder beschikt over een door de EU erkend rijbewijs, of iedereen een ziektekostenverzekering heeft die wordt gedekt. Een paar jongeren worden ingerekend als blijkt dat ze een zakje wiet hebben meegebracht. Vergelijkbare taferelen aan de Duitse grens. Ook daar lange files met vakantiegangers. Wie van tevoren geen visum bij de EU-ambassade in Den Haag heeft gehaald, kan die aan de grens verwerven voor 25 gulden extra per persoon.” Zijn toekomstscenario sluit hij af met de zin dat er in die twee jaar na het Nexit-besluit “geen revolutie” is uitgebroken, geen volstrekte chaos en anarchie. Niet zoveel aan de hand, zou je concluderen. Klip: “Nederland heeft langer een geschiedenis zonder de Europese Unie dan met de EU.”
Toch wordt criminaliteitsbestrijding een wezenlijk probleem als Nederland het alleen moet doen, zegt de hoogleraar strafrecht. Het zal gevolgen hebben voor zaken als terrorismebestrijding, cybercriminaliteit, vrouwen-, drugs- en kunsthandel. Wordt er een schilderij gestolen op de Tefaf en steken de daders de grens over naar België, dan gaat de Nederlandse politie er nu achteraan. “We mogen opsporen en aanhouden in het buitenland.” Bij een Nexit gaat daar een streep door. Ook wordt volgens Klip de uitleveringsprocedure van verdachten ingewikkelder en zal deze langer duren. “Als je niet in alle fasen van de strafzaak samenwerkt, kunnen er mazen ontstaan.”
‘Grenzen dicht’, roepen politici en burgers, zo wordt Nederland een stuk veiliger. Klip: “De slagboom heeft nog nooit veel uitgehaald.” Wie denkt dat er opeens geen woninginbraken of winkeldiefstallen meer worden gepleegd, gelooft in sprookjes. Klip meent bovendien dat, als we de grensbewaking serieus nemen, de marechaussee en douane gigantisch moeten uitbreiden met alle kosten van dien. “Hoe moeten we die rijksgrens gaan bewaken? Een muur bouwen? En zo ja, hoe hoog en hoe dik? En wie gaat dat betalen? Of kunnen we leven met een zekere mate van doorlaatbaarheid?”

Online shopper
Het privaatrecht regelt het recht tussen burgers onderling, maar bemoeit de EU zich daar ook mee en zo ja, hoe en waarom? Jurist Jan Smits legt uit dat er vooral op het terrein van het contractenrecht EU-regels zijn die door de lidstaten zijn doorgevoerd in hun nationaal recht. Allemaal om het zo makkelijk mogelijk te maken voor bedrijven en consumenten. Hij noemt de online shopper als voorbeeld. Koopt een Nederlander online een product bij een Belgisch bedrijf dan heeft hij – en dat geldt voor alle EU-lidstaten – het recht om de gekochte producten binnen 14 dagen na ontvangst terug te sturen. Die uniformiteit zorgt voor vertrouwen, zegt Smits. “En het helpt ook de verkoper, want deze hoeft zich niet te verdiepen in 28 verschillende rechtstelsels.” Nog een voorbeeld: het afschaffen van de roamingkosten binnen de Europese Unie. Ook de samenwerking in burgerzaken licht hij toe. “Stel dat een rechter in Nederland echtscheiding heeft uitgesproken terwijl de ex-echtgenoot in Spanje woont. Moet Spanje die echtscheiding erkennen? En kan de ex worden verplicht tot het betalen van alimentatie?” Het antwoord is ja. “Elke Europese rechtstaat moet de uitspraak van een andere Europese rechter in dit soort zaken ten uitvoer leggen.”
Toch meent Smits dat het “best wel eens voordelig zou kunnen uitpakken voor consumenten” als Nederland uit de EU stapt. “Ik sluit niet uit dat het niveau van bescherming van de Nederlandse consument kan toenemen. Europese regels zijn steeds meer een maximale bescherming, meer mag je niet bieden als lidstaat. De Nederlandse wetgever kan niet zeggen: we geven die online shopper drie weken in plaats van 14 dagen om spullen terug te sturen.”
Maar laten we niet aannemen dat globalisering stopt met een Nexit, sluit hij af. “Internationalisering gaat door en de praktijk vindt wel zijn eigen weg. Bedrijven komen met eigen oplossingen.” Zoals verzekeraar Lloyds die wegtrekt uit Londen en zijn heil binnen de Europese Unie zoekt.

Truckers
In de politieke discussie worden maar weinig goed onderbouwde pro en contra argumenten genoemd, zegt een toehoorder later die avond. “Hoe moeten we als kiezers dan een goede afweging maken?” De Amsterdamse econoom Arnoud Boot meent dat het politieke verhaal veel ingewikkelder is dan het puur economische. Hij wijst op de transportbranche, “een beroepsgroep die door de globalisering aan de kant is gezet. Het is niet efficiënt om een Nederlands transportbedrijf te runnen als je het moet afleggen tegen Poolse concurrenten die goedkoper en dus meer gewild zijn. En als je dan als politicus antwoordt: ‘Ja, maar in totaliteit hebben we er voordeel van’ – omdat we een product voor een halve cent goedkoper kunnen kopen – vergeet hij de truckers die hun baan kwijt zijn.”
Wat een Nexit gaat brengen, is voor een econoom moeilijk te voorspellen, zegt Boot. “Uittreden is geen snelle actie”, wijzend naar Groot-Brittannië. “Ze hebben, op wat onzekerheid na, op nog geen enkele manier nadelen ondervonden.” Waarin een Nexit echter wezenlijk verschilt van een Brexit is de euro. “Op het moment dat je als land uit de euro treedt, krijg je gelijk een valutaverandering. Een sterk land, zoals Nederland, kan zich die gevolgen veroorloven, maar ik adviseer het niet.”

De KNAW komt naar u toe

Het Trippenhuis in Amsterdam (van 1815 tot 1885 Rijksmuseum), waar de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen huist, wordt verbouwd. Reden voor de organisatie om het land in te trekken onder het motto ‘de KNAW komt naar u toe’. Donderdag 9 maart vond het symposium Nederland uit de EU plaats in Maastricht.
André Klip, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit Maastricht, zijn collega en hoogleraar Europees privaatrecht Jan Smits en de Amsterdamse econoom prof. Arnoud Boot schetsen deze avond de voor- en nadelen van een uittreding uit de EU; wat betekent het voor hun eigen vakgebied? Voor de gelegenheid is ook KNAW-president José van Dijck in de aula van de Minderbroedersberg. Ze is even terug bij haar oude werkgever: tussen 1995 en 2001 werkte ze aan de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen. Er zijn meer zwaargewichten uit de Nederlandse wetenschap: ook André Knottnerus – tot 1 april voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) en hoogleraar in Maastricht– en zijn opvolgster uit Tilburg, prof. Corien Prins, zijn present. De laatste zit het symposium voor.

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: