Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Tefaf is voorzichtiger geworden

Tefaf is voorzichtiger geworden

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Sfeerverslag Tefaf

Don’t forget to mention the flowers” zegt de Britse dame aan wie de verslaggever net bij een toevallige ontmoeting verteld heeft dat er nog een stukje over de Tefaf geschreven moet worden. En ze heeft ze dit jaar nog niet eens gezien, maar ze weet van vorige bezoeken hoe spectaculair de ingang van de kunst- en antiekbeurs in het Mecc altijd weer wordt opgeluisterd met gigantische bloemkunstwerken. Bezoekers posteren er graag hun vrouw, man (of wie er op dat moment maar aan hun zijde is) voor en nemen dan een foto, ook nu weer. Zoals Nout Wellink, oud-president van de Nederlandsche Bank, die zijn vrouw naar de juiste plek pal voor de bloemenwaterval dirigeert, zijn mobieltje in de lucht houdt en afdrukt.

Toch hangt er dit jaar een beetje een sluier over het evenement. De reden: er zijn magistrale vervalsingen op de markt, zo goed dat kenners er massaal door op het verkeerde been worden gezet. Voor het eerst heeft de Tefaf daarom een soort van disclaimer opgenomen: het oordeel van de keurmeesters, die voorafgaand aan de beurs twee dagen de werken op echtheid controleren, is geen garantie dat er geen vervalsingen tussen zitten.

NRC Handelsblad bracht er voorafgaand aan de beurs een serie over. Ook hun kunstredacteur was erin getuind: hij kocht per telefoon een zeventiende-eeuws bloemstilleven op een veiling van Christie’s, liet er naderhand een expert naar kijken en besefte dat hij zijn 14 duizend euro beter aan een leuke tweedehands auto had kunnen uitgeven. Het was de spreekwoordelijke kat in de zak: vals, niet lang geleden geschilderd. Gelukkig geldt dan de regel dat Christie’s het werk terugneemt en het geld terugstort. En wat de krant eveneens meldde: vier beurshandelaren hebben het afgelopen jaar gedoe gehad rond mogelijke vervalsingen, tot aan juridische procedures toe. Niettemin staan ze er dit jaar weer, iets wat de andere standhouders niet altijd tot vreugde stemt omdat de goede naam van de Tefaf in het geding zou kunnen komen. Een van de vier is de eeuwenoude Londense galerie Colnaghi.

De stand is duister, donkere muren, spaarzaam licht, en ja, of ze het erom doen weet je natuurlijk niet maar vanuit die duisternis (voor de hierbij afgedrukte foto is het bijgelicht) knalt een levensgroot houten, polychroom beeld de bezoeker tegemoet, een ridderachtige figuur die een kruis strijdlustig naar de toeschouwer opheft. Een beeld om van te schrikken. Het blijkt om de ‘heilige Louis van Frankrijk’ te gaan, de middeleeuwse Franse koning die later vooral in Andalusië vereerd werd. Rond 1600 gemaakt door Juan de Mesa. Er lopen wat mensen omheen die met zaklantaarntjes de details bekijken. Dat loont waarschijnlijk de moeite, want ze mogen het meenemen voor zes miljoen euro.

Wat verder opvalt: uitgebreide tot zéér uitgebreide beschrijvingen van de herkomst van de kunstwerken. Want tja, we willen weten dat we niet gefopt worden. Zo levert de New Yorkse galerie David Tunick hier en daar complete lappen tekst: waar komt het vandaan en welke tocht heeft het door de geschiedenis gemaakt, wat is er waar en door wie over geschreven, op welke tentoonstellingen is het werk te zien geweest.

Een eindje verder treffen we de stand van de Amsterdamse galerie Bijl-Van Urk. Daar is het druk. Iedereen wil de Saenredam zien die geen Saenredam mag zijn. De schilder, voluit Pieter Jansz Saenredam, is een zeventiende-eeuwse meester, bekend van zijn stadsgezichten en kerkinterieurs. Maar hij heeft daarnaast een paar buitenissige werken geschilderd, die niet helemaal lijken te passen in zijn oeuvre. En laat kunsthandelaar Sander Bijl nu een van dergelijke schilderijen, een gezicht op Rome (boog van Constantinus) op de kop te hebben getikt. Voor zo’n 50 duizend dollar. Als het een Saenredam is, gaat het stuk miljoenen opbrengen. Maar nu komt het: de keurmeesters van de Tefaf zijn streng, of overvoorzichtig, gezien de actuele discussie. En die zeggen, in afwijking van nogal wat andere experts, dat het geen Saenredam is. Althans, ze willen de naam er niet bij. Wel een Nederlandse schilder uit de zeventiende eeuw, meer niet. Dus die toeschrijving moest weg. Daarom, het is vrijdag en de eerste publieksdag, staat er nu bij dat het een Dutch painter betreft. Maar dat is niet het enige ongewone. Bijl heeft onder het schilderij allerlei documentatie opgehangen die zijn gelijk moet staven. Want hij weet het zeker, zegt hij, meer dan bereid als hij is om met iedereen te praten: “Ik houd dit verhaal tweehonderd keer per dag. Waarom? Er is een ander schilderij van Saenredam dat mijn vader, toen restaurateur bij het Rijksmuseum, onder handen heeft gehad en dat zeer verwant is. Ik heb dat werk een jaar lang bijna elke dag gezien.” Een beetje boos op de Tefaf-organisatie is hij wel, om het zacht uit te drukken. Want hij heeft geprobeerd om het werk vooraf te laten keuren, intensiever dan in de twee dagen ‘vetting’ die er normaal voor staan. “Dat weigerden ze”, zegt hij. Maar hij zegt ook “blij met de ophef te zijn, want nu komt er eindelijk discussie over, dat probeer ik al maanden.” Hij kondigt aan dat een museum het schilderij gaat onderzoeken, welk museum dat is, zegt hij er niet bij.

Een paar dagen later komt het nieuws dat hij het schilderij toch maar heeft weggehaald. Onder druk van het Tefaf-bestuur dat liever niet ziet dat de controverse publiekelijk, in de stand zelf, wordt uitgevochten? Het zou zomaar kunnen.

Nog een laatste tip, want een bezoek aan de Tefaf is altijd meer dan de moeite waard, al was het omdat je echt met de neus op de kunstwerken mag staan. Welk museum laat dat toe? De tip: stap uit je eigen comfortzone. Bekijk iets waar je gewoonlijk aan voorbij zou lopen.  Houd je van Warhol of Jeff Koons? Ga dan eens naar Aronson Delftware en bekijk de porseleinen koetjes, met bloemen beschilderd, met een kleurig melkmeisje erbij. Delft, begin achttiende eeuw. Houd je van oude meesters? Ga naar de galerie Beck & Eggeling en zie de 6 Dancing Figures van Magdalena Abakanowicz: zes manshoge rennende figuren zonder hoofd. Dansend? Eerder op de vlucht voor een ramp, een aanslag, de angst spat eraf. Het hoofd is men al kwijt.

In het kader van de Tefaf organiseert de UM samen met anderen op 17 en 18 maart een conferentie over Participatory Practices in Arts and Heritage. Zie de UM-website

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)