Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mateloos maatwerk

Mateloos maatwerk

Medewerkerscolumn

De wetenschappelijke revolutie van de zeventiende eeuw werd gekenmerkt door een enorme opwinding. Heel die chaotische, veelvormige schepping bleek te vangen in een paar natuurwetten. Met een handvol formules en mechanieken was je de hele wereld de baas.
De beeldbepalende wetenschappen en technieken van vandaag worden daarentegen gedragen door de omgekeerde belofte. Big Data belooft juist greep op de wereld in al haar onoplosbare bijzonderheid en verscheidenheid. Geen reductionistische generalisaties meer, maar maatwerk. Personalized medicine vertrekt vanuit het idee dat elk lichaam uniek is. 3d printers beloven massaproducten te vervangen door unieke exemplaren. ‘Precisie’-landbouw bepaalt eerst de individuele behoefte van elk plantje en elk dier voordat ze worden bemest en gevoerd. De politie werkt aan profiling technieken waarmee aankomende misdadigers al voor hun eerste inbraak in het vizier komen. Netflix dat belooft dat JIJ kunt kijken wat en wanneer JIJ wilt, bij Spotify dat muzieksuggesties doet op basis van JOUW hoogst persoonlijke smaak, en bij Facebook dat JOU het nieuws voorschotelt dat JIJ wilt lezen.

Deze hedendaagse wetenschappelijke en technische aandacht voor het individu weerspiegelt de individualisering in de moderne samenleving, maar draagt er ook in niet geringe mate actief aan bij.
Moeten we daar blij mee zijn? Op het eerste gezicht wel. We associëren individualiteit met vrijheid, omdat het individuele zich tot nog toe altijd onttrok aan de dictatuur van de regel. Maar gaat die vlieger nog wel op? Dezelfde wetenschap en techniek die nu zo enthousiast onze individualiteit vieren, helpen die vrijheid nu ondermijnen. Denk aan de reclames die steeds manipulatiever worden omdat ze zijn afgestemd op jouw individuele voorkeuren. Denk aan de ‘fairzekering’ die je premie laat afhangen van de bereidheid om je rijstijl minutieus te laten monitoren. Aan de digitale platforms die je enthousiast mailen dat “A top 3% academic viewed one of your papers”, of dat je papers vaker worden gelezen dan die van je directe collega’s. Ben ik de enige die dit een vorm van ongewenste intimiteit vindt? Er wordt al gewaarschuwd voor een ‘algocratie’: de dictatuur van de algoritmes.

Maar geen beweging zonder tegenbeweging. De revolutie gloort, zij het nog heel voorzichtig. Spotify-gebruikers wisselen nu onderling gebruikersprofielen uit omdat ze het zat zijn dat de algoritmes hun steeds maar meer van hetzelfde voorschotelen. En rond de verkiezingen bloeiden verschillende initiatieven om mensen uit hun filterbubbel te lokken. We zijn kortom al aan het leren dat je ook bij maatwerk maat moet houden.

Tsjalling Swierstra, hoogleraar wijsbegeerte

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: