Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Oog van de naald

Oog van de naald

Medewerkerscolumn

Op dag 99 van zijn presidentschap sprak Trump in Atlanta voor het jaarlijkse congres van de National Rifle Association. Dat was net op tijd om bij te kunnen worden geschreven in zijn 100-dagen-lijstje van fantastische prestaties. “De acht jaar durende aanval op jullie grondwettelijke rechten uit het Tweede Amendement zijn verpletterend voorbij. Jullie hebben een ware vriend en voorvechter in het Witte Huis".

Wie denkt bij het lezen van dit bericht niet terug aan die smoorhete woensdag 26 augustus 1789? Koning Lodewijk XVI was na de bestorming van de Bastille door de knieën gegaan en de feodaliteit was afgeschaft. De Assemblée Nationale was medio augustus koortsachtig aan de slag gegaan om nieuwe wetgeving voor elkaar te krijgen. Eigenlijk moest er gewerkt worden aan een Grondwet, maar enkele afgevaardigden kregen het voor elkaar om eerst een Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger op te laten stellen.

Daarmee was men op die 26ste augustus al een weekje bezig en het werk moest af. Concept na concept was in die week besproken en daaruit waren al wat mooie artikelen voortgekomen waarin de meerderheid zich kon vinden: volkssoevereiniteit, vrijheid van godsdienst en meningsuiting, het legaliteitsbeginsel, bescherming tegen willekeurige vrijheidsberoving. Maar nu moest de verklaring worden afgerond, want zonder nieuwe Grondwet kon geen enkele wet worden vastgesteld.

Ondanks de hitte slaagde de vergadering erin om op die woensdag op de valreep nog drie artikelen aan de verklaring toe te voegen: algemene toegankelijkheid van publieke ambten, machtenscheiding en het recht op eigendom. Het zweet gutste de afgevaardigden langs hun hals naar beneden. Het moest nu maar eens afgelopen zijn. Maar dan is er altijd één die nog een goed idee heeft.

“Moeten we ook niet het recht om wapens te dragen opnemen?”

Het voorstel werd met goedkeurend gemompel ontvangen, maar voorzitter Stanislas, graaf van Clermont-Tonnerre, had het nu wel gehad. Als een goed voorzitter betaamt, wist hij de kwestie snel kort te sluiten: “Dat hoeft niet, want dat spreekt voor zich. Rechten die we al hebben, hoeven niet te worden toegevoegd.” Opgelucht kon men de vergadering verlaten om elders verkoeling te zoeken.

Die Verklaring uit 1789 heeft grote invloed gehad. Zij werd de preambule van alle volgende Franse grondwetten en stond ook model voor de Bataafse Staatsregeling van 1798, die vervolgens weer de grondwetten van 1814 en 1815 inspireerde. Maar wat er niet in stond kon ook moeilijk worden overgenomen, zodat dat ook niet gebeurde.

We zijn op die 26ste augustus 1789 werkelijk door het oog van de naald gekropen.

Fokke Fernhout, hoofddocent rechten

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: