Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Ware feiten, nepconclusies en een Gentse professor

Ware feiten, nepconclusies en een Gentse professor

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

In 2015 waren er in Nederland 721 dodelijke slachtoffers in het verkeer. In 2016 kwamen 729 personen om. Vandaar belangrijk nieuws op de televisie: verontrustende toename van het aantal verkeersdoden. Daarna de toelichting van deskundigen. Zij benadrukten dat vooral smartphones en alcohol nog steeds hun tol eisen. Nog meer inspanningen zouden nodig zijn teneinde een daling te bewerkstelligen. Het is een wonderlijk bericht. Er is sprake van een nepconclusie op grond van ware feiten. Iedereen die in het secundair onderwijs een beetje heeft opgelet zal weten dat 721 en 729 slachtoffers als uitkomsten van metingen bij tenminste zeventien miljoen Nederlanders en hun gasten gelijke uitkomsten zijn. Toch is het begrijpelijk dat deze constante uitkomst alarmerend is. In ieder geval gaat het in Zuid Limburg om ruim tien personen per jaar. Voeg daar de vele gewonden - schuldig en onschuldig - aan toe, dan valt te hopen dat de orde van grootte van ongelukken in het verkeer omlaag zal gaan.

Overeenkomstige cijfers zoals bovenstaande 721 en 729 vormen een paradox. De dood van een individuele verkeersdeelnemer is een hoogst persoonlijk eindpunt van een niet te voorziene samenloop van omstandigheden. Vaak aangeduid als toeval. Zodra we echter gaan tellen en van het individuele niveau op het collectieve terechtkomen, ontstaan er patronen en overeenkomsten die wetenschappelijke analyse mogelijk maken. Of het nu om moord, zelfmoord, ongevallen, stemgedrag, uitgavenpatronen gaat: onder gelijke omstandigheden vinden we overeenkomsten. En tussen verschillende constellaties verschillen.

De overtuiging dat ziekte, zonde of succes de mens overkwam zo God het wil of volgens het persoonlijk noodlot, kwam zo onder druk te staan. Nog steeds kunnen mensen moeilijk leven met de idee van statistische feiten. Ze mogen dan waar zijn, de vraag blijft: waarom ik of mijn dierbare? Toch weten we dat tellen en meten in de samenleving nodig is. Als bagage van planners en hulpverleners alsook de voortgang van de wetenschap.

De man die het werken met statistieken zinvol maakte, is Lambert Adolphe Jacques Quetelet (1796-1874), hoogleraar wiskunde aan de Universiteit van Gent. Vanaf 1830 was hij de grondlegger van de gedachte dat regelmatigheden in het menselijk gedrag via statistieken een wetenschap van de gemiddelde mens mogelijk maakten. Zonder hem is de opkomst van de empirische wetenschappen niet denkbaar. Hij wist al dat 721 en 729 soms gelijke getallen zijn als elementen van een normaalverdeling rond een verondersteld gemiddelde.

Hans Philipsen

 

  

 

 

 

        

Hans Philipsen is oud-rector van de UM

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: