Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Ik ben vóór Europa en schreef dat ook. Je wilt niet weten hoeveel hate mails ik kreeg”

“Ik ben vóór Europa en schreef dat ook. Je wilt niet weten hoeveel hate mails ik kreeg”

Photographer:Fotograaf: Thierry Béchet

European Studies viert vijftienjarig jubileum met lezing Europa-correspondent Caroline de Gruyter

De Brexit was onvermijdelijk, de Britten zaten al jaren in de “sabotage stand”, zegt Caroline de Gruyter, Europa-correspondent van NRC Handelsblad in Wenen. Hun constante gehak op Europa werkte ontwrichtend en wakkerde de euroscepsis in andere landen aan. Dat tij lijkt zich nu te keren. Komende zaterdag is De Gruyter de keynote speaker tijdens de viering van het vijftienjarig jubileum van de bachelor European Studies.

Begrijp haar niet verkeerd, ze draagt het Verenigd Koninkrijk een warm hart toe, maar Caroline de Gruyter kan toch niet anders dan constateren dat de Britten al jaren “langzaam en onderhuids aan het uitchecken waren”. Ze stonden altijd al met een been buiten de Europese Unie, vervolgt ze. Ze deden niet mee met de euro noch met de open grenzen van Schengen, twee onderwerpen die al tijden hoog op de EU-agenda staan. “De Britten waren vanouds erg actief als het ging om de buitenlandpolitiek en handel, zaken waarin ze wel geloofden en waarmee geld te verdienen was. Dan stuurden ze hun beste mensen naar Brussel, die uitstekend voorbereid bleken. Ik zag hun opstelling veranderen toen ik van 2008 tot 2013 correspondent in Brussel was. Als er een Brit aanschoof aan de vergadertafel was het niet langer de topman of –vrouw, soms schoof er helemaal geen Brit aan. Alle dominante discussies - euro, vluchtelingen, migratie - gingen aan het Verenigd Koninkrijk voorbij. Ze voelden zich steeds minder deel van het verhaal en hielden zich meer en meer met zichzelf bezig. Het enige wat ze wilden, was snijden in de begroting.” De euroscepsis die hand over hand toenam in het VK infecteerde ook landen als Nederland, Denemarken of Zweden. “Premier Rutte deed er ook aan mee. Het VK werd een soort excuustruus: wat de Britten over Europa zeiden was altijd nog erger. Een Britse ambassadeur in Brussel, hij is daar nu weg, zei ooit tegen mij: ‘Omdat we ons als een buitenstaander opstelden, konden we het slagveld beter overzien en confronterende vragen stellen. We hielden de rest een spiegel voor, maar we zijn zo in die rol gegroeid dat we zelf de spiegel zijn geworden.’ Dat klopt. De Britten hebben de uitbreiding van de EU gepusht: hun handelsmarkt zou groeien en tegelijkertijd zou de politieke besluitvorming verwateren. Met een kleine club beslis je meestal sneller dan met een grote groep. Maar door de uitbreiding is het hart van Europa naar het oosten opgeschoven, het zit hier in Wenen. De rol van Duitsland is belangrijker geworden, het debat verplaatst zich van Brussel naar Berlijn en het VK ligt steeds verder weg.”

Hoe moet het met de Europese defensie? Hoe ver gaan we met landen als Polen en Hongarije die steeds verder afdrijven van de Europese waarden en normen? Die kritische Britse vragen waren nuttig, vindt De Gruyter. “Het is goed dat ze de knuppel in het hoenderhok gooiden, maar dat moet wel met hart voor de zaak. Gebeurt dat niet, dan houd je cynisme over. Op het laatst hadden de Britten geen respect meer voor de gevoeligheden van anderen, terwijl er andersom wel rekening werd gehouden met hen.”

Een Brexit was dus onvermijdelijk en uiteindelijk ook de meest gunstige uitslag, betoogt De Gruyter. “Stel je voor dat de Brexit net was afgewend, dan zaten we nu met 49 procent teleurgestelde ja-stemmers en Cameron als premier. Die had het moeten opnemen tegen de Eurosceptici in zijn partij en had niets in Brussel kunnen bereiken. Het was een ramp geweest.”

De Brexit leek een meevaller voor de populisten die voorheen al meedeinden op de golven van het “Britse gehak op alles waar Europa voor staat. Deels zijn de bezwaren van Wilders, Le Pen en andere populisten terecht: er is angst voor de globalisering, er is angst voor de massamigratie. Daartegenover staan de vaak grove en onbeschofte uitspraken van zowel extreem links als rechts. We hadden er lange tijd geen antwoord op, het baarde me zorgen dat de tegenstem nauwelijks klonk. Ik ben vóór Europa en schreef dat ook. Je wilt niet weten hoeveel hate mails ik kreeg, maar ook berichtjes van mensen die schreven: ‘Houd vol!’ Waarom schrijf je zelf geen brief, vroeg ik meer dan eens. ‘Ik heb geen zin om die shitstorm over me heen te krijgen’, was het antwoord.”

Eind 2016, na de Brexit en de verkiezing van Donald Trump, zag De Gruyter het tij keren. “In december werd in Oostenrijk Alexander Van der Bellen (ex-leider van de Groenen) gekozen tot bondspresident, in Frankrijk kwam Emmanuel Macron op. Ik schreef toen al: houd die man in de gaten, hij zegt wat de Fransen willen horen. In Europese steden verrezen pro-Europa clubjes, dit voorjaar verloor Wilders en werd Macron president. Het grote politieke midden is ongerust, wil gehoord worden en vindt zijn stem terug. Europa heeft weer meer zelfvertrouwen. Niet voor niets grijpt Duitsland nu in bij landen als Hongarije en Polen die wegdrijven van de Europese waarden en normen, een anti-Europese campagne voeren maar tegelijkertijd de grootste subsidieontvangers zijn.”

Nederland neemt in Europa een interessante positie in, legt De Gruyter uit. “We doen aan alles mee, maar speelden ook in het kielzog van het VK de rol van euroscepticus. We keken teveel naar Londen als we plannen wilden blokkeren. Dat kan niet meer. Het hele politieke spel verandert nu het noorden minder slagkracht heeft. Nederland zal nieuwe allianties moeten smeden, we zullen beter moeten samenwerken met Duitsland, Spanje, Portugal en Oostenrijk want het behoud van de interne Europese markt is voor ons van vitaal belang. Het is veel meer waard dan onze handel met het VK. De regering zal verantwoordelijkheid moeten nemen voor Europa en haar burgers moeten uitleggen dat onze belangen bewaakt worden door Europese ambtenaren die wijzelf hebben aangesteld.”

Ze eindigt met een voorspelling: “Nu er een groot eurosceptisch gewicht uit de unie is gevallen, zullen de kleinere landen meer Europees worden.”

 

 

 

 

 

Wie is Caroline de Gruyter?

Caroline de Gruyter is sinds 2013 Europa-correspondent van NRC Handelsblad in Wenen. Daarvoor werkte ze tien jaar als correspondent in Brussel, vijf jaar in het Midden-Oosten (in de Gazastrook en Jeruzalem) en vier jaar in Genève. Ze schrijft ook voor de denktank Carnegie Europe en heeft drie boeken op haar naam staan. Ze is lid van de European Council on Foreign Relations.  In 2013 kreeg ze de Anne Vondelingprijs voor politieke verslaggeving. De jury oordeelde onder andere dat ze “zeldzaam goed geïnformeerd” was. In 2015 won ze de Heldringprijs voor beste columnist met haar wekelijkse NRC-column In Europa.

De conferentie met de lezing ‘Future perspectives of Europe’ van Caroline de Gruyter is zaterdag 10 juni (11.00 uur tot 13.00 uur) in de Franz Palm Lecture Hall, Tongersestraat 53 (SBE gebouw). Iedereen is welkom. Meer info: https://baes15.wordpress.com/

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: