Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Onderzoek op onbekend terrein is het spannendst. En het frustrerendst”

“Onderzoek op onbekend terrein is het spannendst. En het frustrerendst”

Photographer:Fotograaf: Observant

En de Hustinxprijs gaat naar... neurowetenschapper Sanne ten Oever

Een voorspellende machine. Zo zou je het brein kunnen noemen, want het is constant bezig om te voorspellen wat er zal gebeuren. In een gesprek probeert het bijvoorbeeld te ‘raden’ welk woord volgt en op welk moment. Cognitieve neurowetenschapper Sanne ten Oever probeert te ontrafelen hoe het brein dit doet. Ze heeft de Edmond Hustinxprijs gewonnen, maar kon ‘m niet zelf in ontvangst nemen.

De hele week bivakkeert ze in het natuurpark Nuuksio nabij Helsinki. Niet om er de boomleeuwerik en de vliegende eekhoorn op de foto te zetten, maar om deel te nemen aan het congres 5th Science Factory. Daar volgt Sanne ten Oever een summer course over nieuwe methoden om hersengolven te meten. Ze had zich een paar maanden geleden al aangemeld en niet lang daarna viel het bericht van de Hustinxprijs in de bus. Fantastisch natuurlijk, maar zelf ophalen zat er niet meer in. Ze heeft nog geprobeerd om een dag later weg te vliegen, maar dat is niet gelukt.

Gelukkig had haar vriend op maandagmiddag niets urgents in zijn agenda staan en kon deze oud-medewerker van de psychologiefaculteit, Mehrdad Seirafi, de prijs in ontvangst nemen. Een sculptuur plus een cheque van 15.000 euro, te besteden aan onderzoek. Ten Oever toonde zich tijdens de opening van het academisch jaar dankbaar in een videoboodschap.

Als student viel Ten Oever (1989, Zevenaar) al op. Ze studeerde summa cum laude af, rondde haar onderzoeksmaster in de cognitieve en klinische neurowetenschap cum laude af en sleepte daarna op eigen houtje (met hulp van prof. Alexander Sack) een NWO Toptalent grant in de wacht. Op eigen houtje, omdat Ten Oever een nieuwe onderzoeksader in de faculteit had aangeboord: de studie van basale hersengolven. Inmiddels is ze gepromoveerd, cum laude, en werkt ze als postdoc.

Bochum

Wat Ten Oever fascineert, zegt ze skypend vanuit het congrescentrum, is hoe het brein de werkelijkheid vormgeeft. “Je denkt misschien dat de hersenen louter registreren en verwerken wat aan zintuiglijke prikkels binnenkomt, maar zo simpel is het niet. Het brein interpreteert alles. Op mijn tafel ligt nu een bananenschil, maar wat zie ik: iets wat je kunt eten, waarover je kunt uitglijden, wat in de afvalbak thuishoort. Alle eerdere ervaringen zijn nodig om de bananenschil te kunnen zien zoals wij die zien.”

Het brein interpreteert alles maar voorspelt ook alles, zegt Ten Oever. “In een gesprek proberen de hersenen voortdurend te voorspellen welk woord er komt en wanneer. Als ik midden in een zin stop”, en prompt laat ze een stilte vallen. “Dan is dat heel vervelend, niet? Ook als iemand een bal naar je gooit, schat het brein in met welke snelheid die bal komt, waar die precies terecht zal komen, enzovoorts. Het kinderbrein is daar nog niet zo bedreven in en dan zie je dat een peuter naast grijpt of te laat de handen in de lucht steekt. Komt die voorspelling niet uit, dan slaat het brein enigszins op hol, en ontstaat er een sterk elektrisch signaal.”

Om de breinvoorspellingen via deze signalen - oftewel hersengolven – in kaart te brengen, is het EEG (elektro encefalogram) een geschikte meetmethode. Daarmee kun je op de milliseconde precies meten wanneer een signaal optreedt. Onhandig van het EEG is dat je niet kunt zien in welke hersengebieden de elektrische spanning zich bevindt. Uitkomst biedt een project waarin Ten Oever samenwerkt met de Universiteit van Bochum. Daaraan zal ze ook het prijzengeld besteden.

Gekluisterd

In Bochum, zoals in meerdere instellingen wereldwijd, loopt een behandeling van zware epilepsiepatiënten, waarbij EEG-elektrodes niet zoals gewoonlijk op een kap op het hoofd, maar onder de schedel zijn ingebracht. Zo hopen de artsen te achterhalen waar de epilepsieaanvallen in de hersenen vandaan komen. Eerst krijgen de patiënten de elektroden via gaatjes in de schedel ingebracht en dan is het wachten op een aanval.

In de tussentijd vraagt Ten Oever of ze mee willen werken aan haar experiment. “Dit is een unieke patiëntengroep. Normaal gesproken kun je deze studie alleen bij dieren doen. Niet iedereen zal mee willen doen, sommigen hebben al genoeg aan hun hoofd, volkomen begrijpelijk. Anderen vinden het juist leuk, ze zitten gekluisterd aan het bed en zien het experiment als een prettige afwisseling. Als proefpersonen moeten ze taakjes uitvoeren, en dat levert dus data op over wanneer en waar iets in de hersenen gebeurt.”

Voor zover nog niet duidelijk: Ten Oever is een onderzoeker pur sang. “Ik vind het heerlijk om zelf de vragen te stellen en op zoek te gaan naar de antwoorden. Dat lukt niet via een vaste riedel, je moet echt creatief zijn en oplossingen verzinnen. De mooiste momenten spelen zich af op onbekend terrein, als je geen houvast meer hebt en de bestaande kennis tekortschiet. Dat is het spannendst, maar ook het frustrerendst. Soms spendeer je veel tijd  aan een studie die op niets uitdraait, die een doodlopende weg blijkt.”

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: