Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Bach, Beethoven en de metronoom

Bach, Beethoven en de metronoom

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Des zondags, in de namiddag, zitten velen, vaak in familieverband, voor de televisie. Zij zijn in afwachting van hun wekelijkse eredienst: Podium Witteman. De ooit zo politiek geëngageerde gespreksleider gaat voor in een dienst waarin de muziek wordt gevierd. Wat vroeger godsdienst bewerkstelligde, is thans vervangen door sport met Oranje-gevoel, taart bakken als huiselijk geluk en musiceren op weg naar het sublieme. De diensten vinden plaats op het veld van eer, onder het uitspansel van een tent of in de wijding van het concertpodium. Deze heilige plaatsen voldoen beter dan de kerken van vroeger.

Hoe dient Witteman de muziek als de nieuwe religie? Kort samengevat: muziek is Bach. En Bach is God. Witteman heeft goed begrepen dat een dienst met alleen maar Bach het kerkvolk niet blijvend kan boeien. Als een moderne dominee weet hij de verveling uit te bannen door ook andere componisten toe te laten tussen momenten waarop eer aan Bach wordt bewezen. Belangrijker nog zijn de intermezzo’s waarin op onderhoudende wijze leuke feiten worden gemeld of bizarre wijzen van musiceren worden vertoond. Zo ben ik aan de weet gekomen dat instrumenten ter plekke in 3-D kunnen ontstaan of uit winterpeen kunnen worden gesneden. Alsook dat je harp met de voeten kan spelen als je maar veel oefent.

Laat ik eerlijk zijn. Buitenissigheden mag ik graag lezen, zien of horen. Soms klinken daarin toch verborgen bedoelingen door. Een grapje ten koste van een andere componist verhoogt de goddelijke statuur van de ongeëvenaarde Johann Sebastian Bach. Zo ligt de laatste tijd vooral Beethoven onder vuur. Onlangs verstoutte een hulpcelebrant van Witteman zich een lans te breken voor de ooit zo aanbeden Ludwig Von. Die van onze universitaire hymne Ode an die Freude! Voor straf moest hij afgelopen zondag een anekdote vertellen waarin Beethoven er wel heel menselijk afkwam. Tijdens het leven van Beethoven werd de metronoom uitgevonden met behulp waarvan het tempo van muziekstukken kan worden vastgelegd. Beethoven haastte zich om in al zijn composities een voorgeschreven tempo aan te geven. Wat blijkt? Als een dirigent zich daar ooit aan zou houden, zou het orkest in wanorde zijn afgevoerd. Onspeelbaar snel waren die tempi. Hoe kon de grote man zich zo vergissen! Waarschijnlijk was zijn metronoom kapot omdat het heetgebakerde genie zijn metronoom soms van zich afwierp.

Dat zou Bach, de onbetwiste plaatsvervanger op aarde, nooit gedaan hebben. De passie zij met u!

Hans Philipsen

 

Hans Philipsen is oud-rector van de UM

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: