Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Foto’s van het lichaam: “ethischer dan erin snijden”

Unit forensische radiologie

Zeker sinds hun inzet na de MH17-ramp in 2014 hebben de forensisch radiologen in het Maastrichtse ziekenhuis een goede reputatie. Ook het lichaam van de vermoorde oud-minister Els Borst kwam voor onderzoek bij deze groep terecht. Met een buitenscanlocatie in Amersfoort werken ze inmiddels voor politie-eenheden in het hele land. Een gesprek met consulenten Ingrid Haest-Hofman en Jeroen Kroll.

Wat maakt de unit forensische radiologie zo uniek?
Haest: “We maken scans, driedimensionale foto’s van lichamen. De radiologie is als technologie zo goed ontwikkeld dat je er echt een onafhankelijk vakgebied van kunt maken. We dragen bij aan het oplossen van een misdrijf in die zin dat we snel antwoord kunnen geven op de vraag of er überhaupt sprake is van een misdrijf. Wat zien we in en op het lichaam? Met welk voorwerp is er geslagen? Je kunt de impact zien op de foto’s. Moeten we de recherche adviseren om verder onderzoek te doen op de plaats delict? Bijvoorbeeld omdat er vier projectielen in het lichaam zijn gezien terwijl er maar drie hulzen op de plaats delict zijn gevonden. We zijn de eerste en enige forensische radiologie unit in Nederland [opgericht in 2009, red.]. Er zijn überhaupt maar weinig landen (Australië, Zweden, Zwitserland) waar radiologen betrokken zijn bij het onderzoek naar een misdrijf.”
Kroll: “Een voordeel ten opzichte van de pathologie is dat we het ‘trucje’ (met scannen) tien keer achter elkaar kunnen doen. De patholoog kan in principe maar één keer snijden.”

Erkende in het begin iedereen jullie meerwaarde?
Haest: “Ik liep stage bij forensische opsporing tijdens mijn master forensica en daar heb ik samen met een politieagent (die wel in was voor innovatie) dit project opgezet. Later hebben het Openbaar Ministerie en de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) zich er ook bij gevoegd. De toenmalige chef van het Limburgse korps Gery Veldhuis was groot voorstander. “Hij zei tegen mij: ‘Houd het goed vast, laat het niet door het NFI overnemen.’ De tegenwerking was groot in het begin, ik heb er soms echt het bijltje bij willen neergooien. De oudere generatie agenten hadden geen behoefte aan iets nieuws. Die zeiden: ‘We hebben het altijd zo gedaan, waarom moet het nu anders?’ Doelend op hun routine via het Nederlands Forensisch Instituut waar de pathologen het lichaam bekijken door erin te snijden. Sommige rechercheurs zagen er vooral extra werk in. Ze moesten een lijk brengen, de uitslag bekijken en misschien nog eens terug naar de plaats delict om aanwijzingen te zoeken. Ja, het ‘meenemen’ van agenten, uitleggen dat onze scans van meerwaarde zijn, hoe ze hiermee moeten omgaan, et cetera: dat heeft de meeste tijd gekost. Maar ook pathologen van het NFI waren het van oudsher gewend dat naar hen werd geluisterd, dat zij de waarheid in pacht hadden. Alsof een instituut dat een monopolie heeft het altijd bij het beste eind heeft? Je kunt toch van mening verschillen? Want ja, soms trekken wij een andere conclusie uit onze scan dan de patholoog uit zijn snijwerk. We willen niet botsen, wij willen justitie helpen met het vinden van de waarheid.”

Hoe gaan jullie te werk?
Kroll: “De politie of officier van justitie vraagt na een vermeend misdrijf (dus als er wordt getwijfeld aan de doodsoorzaak) een scan aan. Gemiddeld schuiven we een slachtoffer binnen zes uur onder de MRI of CT scanners. Die staan na kantooruren en in het weekend tot onze beschikking (je moet denken aan gemiddeld zo’n drie à vier slachtoffers per week). We gebruiken de apparatuur van het ziekenhuis maar hebben natuurlijk de nodige voorzorgsmaatregelen genomen om dit werk te scheiden van patiëntenzorg. Zo is bijvoorbeeld ons archiveringssysteem apart beveiligd. Je wilt niet dat daderinformatie zichtbaar is voor anderen.”
Haest: “De lichamen worden verpakt in zwart plastic (Kroll: “Daar hebben we over gesproken met de hygiënist van het ziekenhuis”) en soms dicht geseald en in recovery boxen gestopt. De radioloog van dienst weet nergens van, er is hem of haar dus niets ingefluisterd en geeft alleen een feitenweergave van wat er te zien is op en in het lichaam, zoals huiddefecten, een fractuur van het strottenhoofd, bloedingen, fracturen, kogels, et cetera. We werken met zeven radiologen, vijf consulenten en vier laboranten. Op onze buitenscanlocatie in het ziekenhuis in Amersfoort worden ook scans gemaakt, maar de analyse van die foto’s vindt in Maastricht plaats. In feite hebben we het eerste verslag met feiten binnen twee uur klaar. Om een uitgebreid rapport aan te leveren moet je eerst benoemd worden als deskundige door de rechter-commissaris. Dat kan soms een à twee maanden duren.”

Waarom zijn radiologen nooit eerder betrokken bij misdrijven als hun werk zoveel meerwaarde heeft?
Haest: “Forensisch radiologen hebben een aanvullende opleiding nodig. De forensica is een heel andere wereld. Een radioloog die klinisch is opgeleid zal geen blauwe plekken opnemen in zijn verslag, vindt hij niet relevant, net als bijvoorbeeld ribfracturen. Voor een forensisch radioloog is het juist heel belangrijk om dit wel te melden. Fracturen aan vingers kunnen wijzen op afweer.”

Zou het een uitkomst zijn als alle gestorvenen standaard worden gescand? Als is het voor de gemoedsrust van nabestaanden?
Haest: “De schouw bepaalt waardoor mensen zijn overleden. Het hart is bijvoorbeeld gestopt met kloppen. Maar ik denk dat er vaak te snel genoegen mee wordt genomen. Een driedimensionale foto kan veel meer vertellen. Stel er is een jongen van negentien dood gevonden op bed, zonder enige aanleiding van een misdrijf, dan kun je het lichaam door de scanner halen en bijvoorbeeld erachter komen dat drugs hem vermoedelijk fataal zijn geworden. Dat kunnen we zien aan een combinatie van verschijnselen, zoals ophoping van vocht in de longen en een opgezwollen brein. In het buitenland is er veel meer aandacht voor de oorzaak, ook als het om een natuurlijke dood gaat. Het is ook ethischer om radiologisch onderzoek te doen, omdat je niet in lichamen hoeft te snijden.”

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: