Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Erasmusprijswinnaar over diversiteit: “Durf als universiteit een statement te maken”

Erasmusprijswinnaar over diversiteit: “Durf als universiteit een statement te maken”

Photographer:Fotograaf: Martha Stewart

NEDERLAND/MAASTRICHT. “Het wordt tijd voor meer flexibiliteit bij promotie-en loopbaantrajecten, waarbij rekening wordt gehouden met mensen met een gezin of kinderwens.” Alleen dan zal diversiteit aan de universiteit er komen. Dat zegt Harvard-hoogleraar Michèle Lamont die onderzoek doet naar diversiteit, onder meer binnen de wetenschap. Zij ontvangt vandaag de Erasmusprijs uit handen van de koning.

In Nederland is slechts 18 procent van de hoogleraren vrouw, de Universiteit Maastricht doet het met 19 procent iets beter dan het gemiddelde en wil in 2020 uitkomen op 22 procent. “Die ambitie is bizar laag”, vond een kritische rector Rianne Letschert onlangs tijdens de UM-diversiteitsmiddag.

Het aantal vrouwelijke studenten is de laatste decennia alleen maar toegenomen. Bij elke stap hogerop de wetenschappelijke carrièreladder neemt het aandeel vrouwen echter drastisch af. Houdt de wetenschap dit witte mannenbolwerk zelf in stand?

“Wetenschappers hebben een sterke voorkeur voor gelijkgestemden. Dat is vaak onbewust, maar gaat in tegen de ambitie om een afspiegeling van de samenleving te zijn. Het maakt dat universiteiten huiverig zijn om diversiteit als criterium te zien bij selectie van studenten en medewerkers. De gedachte is dat het ten koste zou gaan van de kwaliteit.”

Hebben ze daar gelijk in?

“Als je bij werving en promotie geen rekening houdt met diversiteit, zie je altijd dezelfde kwaliteitscriteria terugkeren. Neem je dat wel mee, dan zal dat niet zozeer tot betere onderzoeken leiden, maar wel tot nieuwe inzichten en onderzoeksgebieden. Het gaat dan niet alleen om een wetenschapper met een andere culturele achtergrond, maar ook zijn of haar politieke voorkeur of geslacht.”

Willem Schinkel, hoogleraar sociologische theorie aan de Erasmus Universiteit, sprak eerder over mannelijke hoogleraren die uitsluitend hun ‘kroonprinsen’ zouden promoten. Herkent u dat beeld?

“Dat zie je vooral nog op tweederangsuniversiteiten. Aan de top, bij het binnenhalen van een Europese onderzoekbeurs bijvoorbeeld, vallen de old boys compleet door de mand. Het gaat dan echt om kwaliteit. Binnen de internationale onderzoeksgemeenschap wordt ontzettend neergekeken op dit soort praktijken. Het gaat ten koste van goed onderzoek en roept sociale barrières op.”

Verschillende Nederlandse universiteiten hebben kortgeleden een ‘diversity office’ in het leven geroepen, daarnaast wordt er gesproken over het invoeren van een vrouwenquotum. Is dit een juiste aanpak?

“Ik zet bij allebei vraagtekens. Uit onderzoek blijkt dat het geven van diversiteitstrainingen tot weinig resultaat leidt. Vaak vinden medewerkers dat het hen wordt opgelegd en leidt het tot onbegrip. Quota roepen eenzelfde emotie op: ze hebben zelfs een negatieve invloed op de eigenwaarde van de mensen die juist horen te profiteren van die quota.”

Wat werkt dan wel?

“De begeleiding van jonge wetenschappers gebeurt nog te vaak op informele basis, wat het ‘kroonprinsenmodel’ uitlokt. We wijzen al dertig jaar op de ‘leaky pipeline’ (bij elke stap op de academische carrièreladder daalt het aandeel vrouwen, red.), maar er is tot nu toe weinig nagedacht over een juiste begeleiding van academisch talent.”

Wat moet er dan anders in die begeleiding?

“Een gebrek aan bewustzijn is niet langer het grote probleem. Ook veel witte mannen moedigen structurele veranderingen aan. Maar die veranderingen moeten er dan wel komen. Het oude model, waarin een man tachtig uur aan zijn onderzoek werkt met een vrouw die thuis alles voor hem regelt, is niet meer van deze tijd. Alleen mannen slagen hierin. Veel vrouwen kiezen daarom voor een carrière buiten de wetenschap. Het wordt tijd voor meer flexibiliteit bij promotie-en loopbaantrajecten, waarbij rekening wordt gehouden met mensen met een gezin of kinderwens.

“Durf daarnaast als universiteit een statement te maken. Aan mijn eigen faculteit mogen we jaarlijks twaalf masterstudenten uit vierhonderd sollicitaties kiezen. Afgelopen jaar koos Harvard voor vijf zwarte vrouwen. Ze zijn ontzettend slim, maar we weten ook dat als we er vijf kiezen dat ze elkaar kunnen motiveren en ondersteunen. Dat ze een voorbeeld voor elkaar en anderen zullen zijn.”

Job Zomerplaag

 

 

 

Erasmusprijs

De Erasmusprijs wordt jaarlijks toegekend aan een persoon of instelling die een buitengewone bijdrage heeft geleverd op het gebied van de geesteswetenschappen, sociale wetenschappen en de kunsten, in Europa en daarbuiten. De Erasmusprijs bestaat uit een bedrag van € 150.000.

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: