Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

UPDATE 2: Twijfels over wetenschappelijke integriteit prof. Frans Leeuw

UPDATE 2: Twijfels over wetenschappelijke integriteit prof. Frans Leeuw

Photographer:Fotograaf: archief Observant

MAASTRICHT. De positie van hoogleraar Frans Leeuw aan de Universiteit Maastricht komt wellicht onder druk te staan na berichten dat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan schending van de wetenschappelijke integriteit. Leeuw is directeur van het WODC, het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Daarnaast is hij aan de UM hoogleraar bij de vakgroep grondslagen en methoden van het recht. Zijn leerstoel: recht, openbaar bestuur en sociaalwetenschappelijk onderzoek.

Het NOS-programma Nieuwsuur meldde woensdagavond dat het WODC meermalen onder druk van de ambtelijke en politieke top van het ministerie veranderingen heeft moeten aanbrengen in rapporten. Dit vooral waar het wetenschappelijk onderzoek tot andere conclusies kwam dan de beleidstop wenselijk achtte. Daarbij was een belangrijke rol weggelegd voor Frans Leeuw, die als WODC-directeur actief zou hebben aangestuurd op veranderingen in teksten, dan wel in de opzet van onderzoek. Een inmiddels gepensioneerde WODC-onderzoekster trok in 2014 aan de bel met een interne memo die via journalist Bas Haan van Nieuwsuur nu naar buiten is gekomen. Daarin staat gedetailleerd te lezen hoe Leeuw onderzoeksuitkomsten beïnvloedde. Zo zorgde hij er eigenhandig voor dat een steekproef onder veertien Nederlandse gemeenten over de wietpas ook de gemeente Venlo omvatte. Die stad was juist door de onderzoekers uit de steekproef gehaald omdat daar een “onverwachte ontwikkeling” was opgetreden die de uitkomsten zou kunnen vertekenen. Maar Leeuw kreeg een telefoontje van de burgemeester (van “mijn goede vriend Bruls”, zou hij gezegd hebben) dat Venlo mee moest blijven doen, en zo geschiedde. “Ik heb de druk van Frans ervaren als een aantasting van de onafhankelijke opzet van het onderzoek, (…) meer specifiek van de gedragsregels uit de Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening ”, schrijft de onderzoekster daarover.

Een andere casus betreft een conclusie van WODC-onderzoekers over de overlast door drugstoerisme en over de beheersbaarheid van coffeeshops. Hun research wees uit dat het daarmee alleszins meeviel. De top van het ministerie vond het omgekeerde: de problemen op dit terrein waren juist groot. Het verwijt klonk dat de onderzoeksuitkomsten het regeerakkoord en het staande drugsbeleid zouden ondergraven. Die passages moesten daarom uit de samenvatting van het rapport worden verwijderd. Leeuw voerde een telefoongesprek met een hoge ambtenaar en zegde meteen veranderingen toe, schrijft de onderzoekster. Zij weigerde dat, het ging hier om een “belangrijke bevinding (…) en een antwoord op een van de hoofdvragen”. Leeuw ving dus bot, werd volgens de memo woedend op de onderzoekster en zorgde er uiteindelijk voor dat de tekst alsnog werd aangepast. Zelf noemde hij dat “gecontextualiseerd”, in de woorden van de onderzoekster was het “gecamoufleerd en afgezwakt”.

Een derde casus betreft de keuze van een extern onderzoeksinstituut; het WODC besteedt veel onderzoek uit, onder meer aan universiteiten. Dat gaat via offertes, in dit specifieke beschreven geval won de Radboud Universiteit. Tegen de zin van opnieuw de top van het departement. Dat werkte het liefst met het Asser Instituut omdat men daarvan verwachtte dat het het beleid van het ministerie zou ondersteunen; dat hadden ze eerder gedaan. Het ging om de legalisering en regulering van wietteelt. Staand beleid was: dat is juridisch en in internationale context onmogelijk. Minister Opstelten liet weten dat hij daarom “sturing” op dit onderzoek wenste. Leeuw was betrokken bij de keuze van het onderzoeksinstituut en koos vanaf het begin voor Asser, conform de politieke wens van bovenaf. Dit terwijl hij, volgens de notitie van de klokkenluidster, toegaf de offertes in eerste instantie “niet eens goed gelezen te hebben”.

Asser kwam echter met de “slechtste offerte” en viel uiteindelijk toch af. Leeuw zou vervolgens invloed hebben uitgeoefend op de samenstelling van de wetenschappelijke begeleidingscommissie: hij zou ervoor geijverd hebben dat daarin alleen tegenstanders van regulering van wietteelt werden opgenomen. De onderzoekster: “Ik vond dit geen goede zaak voor de neutraliteit van het onderzoek en voor het WODC.” Het lukte haar uiteindelijk toch om een ander lid in die commissie te krijgen.

Update

Decaan Jan Smits van de rechtenfaculteit laat weten dat hij eerst meer informatie wil hebben voordat hij uitspraken doet. Mochten de aantijgingen waar zijn, dan betreft het hier “zeker een aantasting van de wetenschappelijke integriteit”, zegt hij. Wat dit betekent voor Leeuws positie als hoogleraar aan de UM wil hij nog niet zeggen, “daarover ga ik nadenken. Ik wil eerst met de rector overleggen”.

Rector Rianne Letschert spreekt eveneens van “ernstige aantijgingen”. Ook voor haar was de kwestie nieuw: “Voor de uitzending van Nieuwsuur had ik er niets over gehoord. Ik had het prettig gevonden als Frans Leeuw ons had gewaarschuwd dat dit eraan zat te komen.” Leeuw is door journalist Bas Haan benaderd en wist dat de affaire publiek gemaakt zou worden.

Letschert wil nog niets zeggen over eventuele arbeidsrechtelijke consequenties voor Leeuw. “Ik wil eerst meer informatie van het ministerie van Justitie over de stappen die ze hebben genomen sinds 2014.” In dat jaar is de interne notitie van de WODC-onderzoekster geschreven. Minister Grapperhaus kondigde vandaag in een brief aan de Tweede Kamer aan dat er drie externe onderzoeken worden ingesteld: een naar de rapporten over het drugsbeleid waar de onderzoekster klachten over uitte, een naar de relatie van het WODC met beleidsafdelingen op het ministerie, en een derde naar de manier waarop met de klachten van de klokkenluidster is omgesprongen. 

Prof. Frans Leeuw heeft inmiddels het bovenstaande artikel gelezen, inclusief de reactie van rector Letschert. Hij laat in een e-mail aan Observant weten niet te willen reageren en noemt als reden daarvoor dat minister Grapperhaus onderzoeken naar "de thematiek in breder verband" heeft aangekondigd. Hij vindt het "niet verstandig daar nu dingen over te roepen".

"Bovendien", voegt hij toe, gaat het hier om een "thematiek van het ministerie en het WODC". De eventuele consequenties voor zijn Maastrichtse leerstoel laat hij ongenoemd.

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: