Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Valorisatieparagraaf: Zestien proefschriften onder de loep

 Valorisatieparagraaf: Zestien proefschriften onder de loep

Photographer:Fotograaf: Simone Golob

“Uitzonderingen worden niet toegestaan”, stond er in de aankondiging gericht aan de UM-hoogleraren. Sinds september 2014 moet ieder Maastrichts proefschrift voorzien zijn van een “valorisatieparagraaf”. Observant nam zestien willekeurige dissertaties uit 2016 en 2017 (binnenstad en Randwijck) onder de loep.

Eerst maar even de uitkomst van de steekproef: de helft van de proefschriften voldoet keurig aan de eis (zie kader), bij twee ontbreekt de paragraaf in de digitale versie, drie onderzoekers gebruiken de ruimte (deels) om kritiek te spuien op het valorisatie-addendum zelf. Bij twee andere is er geen aparte paragraaf toegevoegd, maar is het addendum in één hoofdstuk beland met de ‘discussie’ of de ‘samenvatting’. Eén onderzoeker vult de paragraaf in met een morele oproep.

“Ik heb wél een valorisatie-addendum geschreven, vond het zeer zinvol”, vertelt Maurice Heemels aan de telefoon. “Mijn proefschrift is nummer tachtig van de Maaslandse Monografieën, die worden allemaal volgens een vast format opgemaakt. Een valorisatieparagraaf past daar niet in, net als trouwens de academische titelpagina en de stellingen. Ik heb alles losbladig toegevoegd.” Even later mailt hij zijn paragraaf, die, hij had al gewaarschuwd, niet vijf maar één pagina beslaat.

In de digitale versie van de historische dissertatie ‘Op den akker des doods, waar allen gelijk worden ...’ waarop buitenpromovendus Heemels in 2016 zijn titel behaalde, ontbreekt dus de verplichte paragraaf. Datzelfde is het geval in Empirical Studies on R&D, Innovation and the Business Cycle, het proefschrift dat Martin Hud in februari 2017 verdedigde. “Ik hoorde pas op het laatste moment van mijn promotor dat dit moest. Ik heb toen vier pagina’s opgesteld en bijgevoegd als appendix.”

Morele oproep

E.M.A. van der Ven, (gepromoveerd in 2016 op het  proefschrift Ethnic minority position as risk indicator for autism spectrum and psychotic disorders) kiest voor een geheel eigen invulling van zijn twee pagina’s tellend valorisatie-addendum. Het belang van zijn studie - het geeft inzicht in de oorzaken van psychose bij (etnische) minderheden en de implicaties voor klinische behandeling -  is immers al in eerdere hoofdstukken aangetoond. Liever grijpt hij de kans om nog eens te benadrukken in welke onzekerheid vluchtelingen in Europa moeten leven, en wat dat kan doen met hun geestelijke gezondheid. Om te eindigen met de constatering dat hij helaas niet met oplossingen komt, maar hoopt dat de erkenning van hun hachelijke situatie zal leiden tot meer begrip en een “less self-centred attitude in some”.  

De waarde van kennis

Antonia Waltermann is in het laatste deel – nadat ze alle vijf de vragen heeft beantwoord -  van haar valorisatieparagraaf heel kritisch. Zij promoveerde in 2016 aan de juridische faculteit en schrijft in haar proefschrift Sovereignties (2016), een onderzoek naar vier mogelijke definities van soevereiniteit, dat haar promotieonderzoek geen relatie heeft met concrete producten, diensten, processen en (commerciële) activiteiten. De vernieuwing zit hem in “in de gedachte erachter”. De waarde of het innovatieve karakter van filosofie “kun je en zou je niet moeten meten in economische termen”.

Om te concluderen dat artikel 23 (zie kader) impliceert dat kennis op zich geen waarde heeft, dat we deze waarde moeten creëren via het proces van valorisatie. Iets waar ze het overduidelijk niet mee eens is. Of het nu gaat om fundamenteel onderzoek of toegepast onderzoek, betoogt Walterman, kennis heeft waarde in zichzelf en deze waarde is onafhankelijk van de maatschappelijke of potentieel economische impact.

Beperkte blik

De jurist Alexander Hoogenboom wijdt de verplichte valorisatieparagraaf helemaal aan zijn kritiek op dit fenomeen. Hij promoveerde in oktober 2016 op het proefschrift Balancing student mobility rights and national higher education autonomy in the European Union, en werkt nog steeds bij de rechtenfaculteit. Bij hem dus geen antwoord op de vijf vragen. “Ik zou door kunnen gaan met het kopiëren van mijn belangrijkste conclusies of ze kunnen herformuleren als aanbevelingen en zo laten zien hoe relevant mijn onderzoek is voor de wereld van vandaag”, schrijft hij. In plaats daarvan legt hij uit dat de nadruk op valorisatie kan leiden tot een “onacceptabel beperkte blik”, en wel op onderzoek dat direct toepasbaar is of op z’n minst meteen te kwantificeren is. Het risico is groot dat fundamenteel onderzoek - dat bijvoorbeeld enkel en alleen bepaalde fenomenen probeert te begrijpen, zoekt naar nieuwe vergezichten en waarvan de impact vaak pas jaren later duidelijk wordt -  uit het zicht raakt.

Om te besluiten met een uitspraak van een van zijn vroegere collega’s, dr. Kathrin Hamenstädt (tegenwoordig verbonden aan het King’s College, Londen, en ook zeer kritisch over de verplichte paragraaf): “Der Wert von Wissenschaft besteht darin, dass sie Wissen schaft.”

 

 

Kader

Artikel 23 promotiereglement UM

Artikel 23 stelt dat de promovendus een valorisatie-addendum aan het proefschrift dient toe te voegen van ongeveer vijf pagina’s. Het vormt geen onderdeel van het proefschrift en dient niet te worden meegenomen in de beoordeling. Kennisvalorisatie is “het proces van waardencreatie uit kennis, door kennis geschikt en/of beschikbaar te maken voor maatschappelijke (en/of economische) benutting en geschikt te maken voor vertaling in concurrerende producten, diensten, processen en nieuwe bedrijvigheid”.

Er staan vijf vragen in die als leidraad kunnen dienen:

1. Wat is de maatschappelijk (en/of economische) relevantie van je onderzoeksresultaten?

2. Voor wie buiten de wetenschap zijn je onderzoeksresultaten interessant en waarom?

3. In welke concrete producten, diensten, processen, activiteiten of bedrijvigheid worden je onderzoeksresultaten vertaald en vormgegeven?

4. In hoeverre zijn deze innovatief te noemen ten opzichte van het bestaande aanbod?

5. Op welke manier krijgt dit (deze) valorisatie traject(en) vorm? Wat is de planning, zijn er eventuele risico’s, wat zijn de marktkansen en wat zijn de kosten? Komt valorisatie al in het proefschrift aan de orde, dan kan hiernaar verwezen worden.

Lees hier de visie van de directeuren van de onderzoeksscholen en -instituten op de valorisatieparagraaf

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

2018-01-12: Henri Theunissen
De valorisatieparagraaf vraagt onderzoekers naar de relevantie van de opgedane kennis voor de maatschappij en/of de economie. Als dat die kennis zelf is, is dat prima. Ook als niemand buiten de wetenschap er voorlopig iets mee kan of het niet meteen leidt tot een startup of product.
Maar het stellen van de vraag is terecht. Het zou jammer zijn dat als we dat niet doen we kansen missen om wel tot concrete maatschappelijke en/of economische spin-off te komen. Het misverstand is dat het stellen van de vraag impliceert dat elk onderzoek gevaloriseerd moet (kunnen) worden. Het promotiereglement verdient verduidelijking op dit punt.
De valorisatieparagraaf zou niet nodig moeten zijn. Onderzoekers zouden zichzelf dit soort vragen regelmatig moeten stellen. Dat dit niet altijd gebeurt is begrijpelijk. Ze hebben veel andere belangrijke zaken aan hun hoofd. Vandaar dat iemand anders hen die vraag stelt. De steeds kleiner wordende minderheid die niet bereid is hierover na te denken zou zich kunnen afvragen of het wel redelijk is dat de maatschappij hun salaris betaalt.
Voor de meerderheid die daartoe wel bereid is is er hulp. Want het nadenken hierover, laat staan de doorontwikkeling van goede ideeën, is niet makkelijk voor onderzoekers en een vak apart. Hiervoor hebben de universiteit en Brightlands een met specialisten bemand loket in het leven geroepen waar concrete hulp ingeroepen kan worden. Daarnaast is er een regeling dat inkomsten uit succesvol ontwikkelde ideeën voor een groot deel ten goede komen aan de onderzoeker en zijn/haar onderzoek.
Makkelijker kunnen we het niet maken, wel leuker!
Ondergetekende is beschikbaar voor informatie.

Henri Theunissen
Chief Valorisation Officer
UM & Brightlands

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: