Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mythe: Arme mensen hebben hun ongezonde levensstijl aan zichzelf te danken

Mythe: Arme mensen hebben hun ongezonde levensstijl aan zichzelf te danken

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts

Naar het rijk der fabelen

De cijfers liegen er niet om: mensen met een lager inkomen leven zeven jaar korter dan mensen met een goed salaris. Tijdens dat kortere leven zitten ze ook nog eens voor een groot deel in de lappenmand; ze hebben maar liefst negentien jaar langer last van aandoeningen en beperkingen.

Hoe kan dat? Al snel wordt er gewezen op de levensstijl van deze groep. Die is – gemiddeld gezien – ongezonder. Ze roken vaker, eten slechter en sporten minder. Kortom, het ligt aan henzelf. Zouden ze gezonder leven, dan was het probleem opgelost. “Dat denken niet alleen mensen die hier af en toe iets over in de krant lezen, ook onder onderzoekers leeft dit idee”, zegt Hans Bosma, hoogleraar sociale epidemiologie. “Maar het is te kort door de bocht. Er wordt niet gekeken naar de achterliggende oorzaken. Waarom hebben die mensen een ongezonde levensstijl? Tegenwoordig leggen we heel veel bij het individu neer; ouderen moeten zelfredzaam zijn, mensen met een achterstand moeten empowered worden, iedereen moet een ‘zelf-manager’ zijn. Gezondheidsinterventies zijn hierop gericht en wil je subsidie krijgen, dan moet je onderzoek daarover gaan.” Een kwalijke zaak, volgens Bosma. “Natuurlijk worden er ook goede dingen gedaan, maar door zo de nadruk op het individu te leggen, ga je voorbij aan de omstandigheden waarin iemand leeft.”

Neem bijvoorbeeld de werkomstandigheden. “Iedereen heeft het altijd maar over gestreste managers, maar werknemers in lage functies ervaren ook stress.” Dat heeft bij hen een andere reden. “Ze hebben heel weinig autonomie in het werk, weinig controle over wat ze doen. Iemand bepaalt voor hen welke taak ze wanneer uitvoeren en hoe lang ze erover mogen doen.” Dit zorgt ervoor dat mensen een laag controlebesef hebben. “Ze hebben het idee dat ze weinig invloed hebben op hun eigen leven. Het overkomt ze. Als je dat gevoel hebt, geloof je ook niet dat je kunt stoppen met roken of je overgewicht kunt kwijtraken. Je wordt er passief van – ik heb toch niets te zeggen, dus het heeft geen zin dat ik het probeer.”

De sociale en leefomstandigheden dragen er weer aan bij dat de rookverslaving of het overgewicht überhaupt bestaat. “Als je ouders en vrienden allemaal roken, is de kans groot dat je zelf ook begint. Fitness is duur, gezond eten vaak ook. En de buurten waarin deze mensen wonen hebben vaak minder voorzieningen.”

Nu is niet alles aan de omstandigheden te wijten. “We zagen bij onderzoek onder kinderen bijvoorbeeld dat het lage controlebesef soms al aanwezig was, ongeacht de sociaaleconomische status van hun ouders – als een karaktertrek – met belangrijke nadelige gevolgen. Individuele kenmerken spelen dus zeker een rol, maar de omstandigheden moeten wel degelijk ook in de vergelijking betrokken worden. Inkomensongelijkheid uiteraard, maar ook het competitieve element in de samenleving – de ratrace waaraan iedereen meedoet – en het gebrek aan solidariteit wat ik steeds meer zie. Deze mensen zitten soms al decennialang in vicieuze cirkels – het is een heel complex fenomeen dat we nog niet helemaal begrijpen. Daar is geen simpele oplossing voor.”

 

Dit is een serie waarin wetenschappers misvattingen op hun vakgebied naar het rijk der fabelen verwijzen

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: