Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

‘Wij’ staan daar wel boven. Maar ‘zij’ niet

‘Wij’ staan daar wel boven. Maar ‘zij’ niet

Medewerkerscolumn

Individualisering is natuurlijk heerlijk. Geweldig toch om op je eigen merites te worden afgerekend? Maar tegelijk blijkt individualisering een zware last. Dat blijkt wel uit alle boosheid en verongelijktheid om ons heen. Individualisering heeft ertoe geleid dat we geobsedeerd zijn geraakt door free riders: mensen die weinig bijdragen, maar wel een greep in de pot doen. We willen daarom steeds preciezer weten wie individueel wat bijdraagt, en wie individueel wat krijgt.

De voortschrijdende digitalisering versterkt die behoefte door haar te bevredigen. Doordat steeds meer data te verzamelen zijn, krijgen we steeds scherper zicht op iemands individuele prestaties. Hoe snel je typt, wat het gemiddelde is van de cijfers die je uitdeelt, hoe lang de studenten tijdens je college op Facebook rondhangen, hoe snel je je cijfers inlevert, of die gemiddeld hoger of lager zijn dan die van je collega’s, de studententevredenheid, hoeveel en door wie en waar je artikelen worden gedownload, gelezen en aangehaald, en hoeveel de mensen die jou aanhalen op hun beurt worden gedownload, gelezen en aangehaald. En daar maken we dan weer rankings en grafieken van, in het kader van de universele transparantie en vergelijkbaarheid. Niet verwonderlijk dat veel mensen zich bekeken, beklopt, betast, naakt en onzeker voelen.

Niet alleen wat je als individu bijdraagt wordt preciezer geregistreerd, maar ook wat je uit de pot krijgt. Nu accepteren we nog dat we samen betalen voor voorzieningen waar individuen heel verschillend gebruik van maken. Maar met digitale technieken hoeft dat niet langer. Het tolwegprincipe rukt op: je betaalt naar individueel gebruik. Bij ons in de gemeente doen we het nu al bij het afval. Maar als je deze logica eenmaal omarmt, is het moeilijk ermee te stoppen. Waarom niet registreren hoe vaak iemand over het Vrijthof loopt, en dan de gemeentebelasting daaraan aanpassen? Dat kan heel makkelijk met GPS.

Maar mensen zijn sociale dieren, met een hang naar gemeenschap, samenwerking en lotsverbondenheid. Daarom klaagt iedereen tegenwoordig over woekerend wantrouwen en tanende solidariteit. We snakken naar onvoorwaardelijke acceptatie. En naar grootmoedigheid. Dat is het punt waar individualisme gemakkelijk omslaat in polarisatie. Door de free riders buiten de eigen groep te plaatsen, wordt het daarbinnen plotsklaps weer gezellig. Dan zijn ‘wij’ solidair en beschermend en coöperatief, terwijl ‘zij’ (elite, gelukszoekers, Oost-Europeanen, Zuid-Europeanen, vul maar in) alleen van ons willen profiteren. De paradox kan wel eens zijn dat digitalisering uiteindelijk bijdraagt aan polarisering. ‘Wij’ staan daar wel boven. Maar ‘zij’ niet.

Tsjalling Swierstra, hoogleraar wijsbegeerte

Deze week (5 maart) is burgemeester van Maastricht, Annemarie Penn-te Strake gasthoofdredacteur van Observant. Het thema dat zij de columnisten in de papieren krant heeft meegegeven: het comfort van polarisatie. Ofwel: schrijf iets over de kloof tussen arm en rijk. Mensen maken zich daar zorgen over, maar tegelijkertijd is het ook comfortabel om in die kloofgedachte te blijven hangen. 

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)