Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mythe: De burgemeester is de baas in de stad

Mythe: De burgemeester is de baas in de stad

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts

Naar het rijk der fabelen

Ergens weten de meeste mensen het wel: de gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan van een stad. De raadsleden bepalen de hoofdlijnen van het beleid en zien toe op de uitvoering door het college van burgemeester en wethouders. Maar toch voelt het vaak niet zo. Die burgemeester die je overal ziet en naar buiten toe het gezicht van de stad is, die moet toch ook de nodige invloed hebben?

Het is niet vreemd dat veel mensen dat denken, zegt Klaartje Peters, bijzonder hoogleraar lokaal en regionaal bestuur. “Ten eerste is het de meest zichtbare functionaris van de gemeente. Uit onderzoek blijkt dat ruim de helft van de inwoners van een gemeente weet wie zijn of haar burgemeester is. Dat geldt veel minder voor wethouders en raadsleden. Ten tweede zit er veel ceremonie aan vast. De burgemeester is degene die de ambtsketting draagt, de raadsvergaderingen voorzit, het zestig jaar getrouwde huwelijkspaar feliciteert. En als er iets heel leuks of juist iets heel ergs gebeurt met een van de inwoners, zal de burgemeester daar op het journaal iets over zeggen.”

Wat wellicht ook meespeelt, is dat de situatie in de landen om ons heen heel anders is. In Vlaanderen bijvoorbeeld, wordt formeel de burgemeester door de koning benoemd, net als bij ons, maar is het de gewoonte dat het de lijststrekker van de winnende partij bij de gemeenteraadsverkiezingen is. “Hij of zij stelt zelf zijn ploeg samen, kiest – in overleg met de coalitie – de wethouders.”

In Nederland heeft de burgemeester geen enkele invloed op dat proces. Als straks op 21 maart de gemeenteraadsverkiezingen zijn geweest, zit Annemarie Penn-te Strake niet bij de coalitieonderhandelingen. “Ze zal beleefdheidshalve wel op de hoogte gehouden worden, maar praat niet mee over het beleid, wie er wethouder wordt of de verdeling van de portefeuilles. De hare ligt bij wet vast: openbare orde en veiligheid. Soms krijgen burgemeesters een extra portefeuille toebedeeld, maar dat is dan vaak een onderwerp dat politiek gezien niet zo interessant is. Denk bijvoorbeeld aan regionale samenwerking.” Dat Penn-te Strake voorzitter van het college van burgemeester en wethouders is, betekent niet dat ze daar de baas is. “Ze kan binnenskamers wel haar mening geven, en het gezag dat ze heeft opgebouwd weegt daarbij natuurlijk mee, maar als de wethouders zeggen ‘dit is hoe het in ons coalitieakkoord staat’, dan zal ze zich daarnaar moeten schikken. Tenzij de stemmen staken, dan heeft zij de doorslaggevende stem.”

Een ander verschil met over de grens is dat in Nederland de burgemeester niet het hoofd van de ambtenaren is. Dat is de gemeentesecretaris. Even de burgemeester aanschieten omdat je parkeervergunning zo lang op zich laat wachten, heeft dus geen enkele zin. “Zij kent de betreffende ambtenaren niet en overlegt ook niet met hen.” Ook dit is anders in Vlaanderen. “Vorig jaar heb ik met een groep studenten onderzoek gedaan naar de rol van de burgemeester in Nederland, Vlaanderen en Duitsland. De burgemeester van Riemst vertelde dat hij altijd een boekje in zijn binnenzak heeft. Daar schrijft hij dit soort verzoeken in op. Terug op kantoor stuurt hij dan een ‘dienstopdracht’ naar de ambtenaren. Hij was er trots op dat hij die dag zijn 5000e dienstopdracht had verstuurd. In Nederland zouden ambtenaren heel vreemd opkijken en zich erg ongemakkelijk voelen als ze opeens zo’n mailtje kregen.”

De Vlaamse burgemeester heeft daar natuurlijk ook een reden voor: hij moet over vier jaar weer herkozen worden, wil hij zijn post behouden. Als Nederland zou overschakelen op een gekozen burgemeester, dan zou de functie hier ook veranderen. Iets wat volgens Peters best eens zou kunnen gebeuren. “Ik ben er nooit zeker van of het een goed idee is, maar de rol van de burgemeester is de afgelopen jaren al veranderd. Er wordt kritischer naar hem of haar gekeken. Men verwacht doortastend optreden als het bijvoorbeeld om het sluiten van drugspanden gaat – iets wat binnen de portefeuille openbare orde en veiligheid valt. Als resultaat daarvan worden ze vaker bedreigd, ook criminelen zien de burgemeester als baas van de stad. Dat alles schuurt met de verbindende rol die ze hebben, het boven de partijen staan. Wie is gekozen, heeft een echt mandaat. De vraag is hoe lang de huidige situatie nog houdbaar is.”

Dit is een serie waarin wetenschappers misvattingen op hun vakgebied naar het rijk der fabelen verwijzen

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: