Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Aanstaande dokters leren van kunst

Aanstaande dokters leren van kunst Aanstaande dokters leren van kunst Aanstaande dokters leren van kunst

Photographer:Fotograaf: Romy Finke

Kan kunst iets bijdragen aan geneeskundeonderwijs? Met die vraag startte vorig jaar het keuzeblok ‘Kunst en geneeskunde’ voor tweedejaars medicijnen, samengesteld door de Kunst- en Erfgoedcommissie van de Universiteit Maastricht. Omdat het blok een experiment was, werd het vastgelegd door fotograaf Romy Finke. Haar foto’s, de tekeningen die de studenten tijdens het blok maakten en werken van kunstenaars die hun visie geven op het menselijk lichaam zijn nu te zien in een tentoonstelling in Universiteitssingel 50.

De link tussen geneeskunde en kunst is al heel oud, vertelt Mieke Derickx, samensteller van het blok en curator bij de Kunst- en Erfgoedcommissie. “Denk aan de anatomische tekeningen van Da Vinci of van Vesalius, die wij hier in de Jezuïetencollectie hebben. Soms worden schilderijen zelfs gebruikt voor historisch geneeskundig onderzoek. Zo heeft men bijvoorbeeld aan de hand van portretten gekeken of bepaalde astmatische ziektes vanuit Amerika naar Europa zijn overgewaaid of andersom. Kunstenaars kijken heel goed, gebruiken al hun zintuigen. Geneeskunde is ook een heel ambachtelijk vak. Door te ruiken, voelen, luisteren en kijken vul je je kennis aan.”

Tijdens het blok gingen de studenten met hun eigen zintuigen aan de slag. “De vaardigheden die ze normaal gesproken in het Skillslab leren, zitten veelal vast in een protocol. Dat is maar goed ook, je wilt niet dat de ene dokter een totaal andere diagnose stelt dan de andere. Maar als een patiënt op het spreekuur komt, dan zit er ook een persoon voor je. Die moet je niet uit het oog verliezen. Wij vroegen de studenten te experimenteren, te kijken welke zintuigen bij hen sterk waren, welke ze vergaten. Eén meisje keek bijvoorbeeld of ze meer harttonen (de geluiden die het hart maakt, red.) kon horen als ze een blinddoek om had.”

Ook in het blok zaten experimenten. Zo moesten studenten in het Bonnefantenmuseum een schilderij objectief beschrijven aan een medestudent die het kunstwerk niet kon zien. Hij of zij moest het vervolgens natekenen. Daarna beschreef de student het schilderij nogmaals, maar nu subjectief. “Hoe breng je informatie over? Wat is een goede manier van communiceren?” In een ander experiment moesten de studenten een week lang ’s nachts hetzelfde shirt dragen. Overdag moesten ze het in bed laten liggen. Daarna werd het in een pot gestopt en ging iedereen eraan ruiken. “Hoe beschrijf je geur? Dat is heel lastig”, lacht Derickx. “Je vervalt al snel in metaforen. Je ruikt naar bloemen. Of muf. Kun je ruiken of het een man of een vrouw is? Kun je ruiken welk shirt van jou is?” Dat bleek moeilijker dan gedacht. “Drie mensen gingen achter dezelfde pot staan.”

De studenten hadden elke week één dag modeltekenles. De resultaten hangen op de tentoonstelling. "Sommige werken zijn echt prachtig, terwijl er studenten bij waren die nog nooit hadden getekend. Je ziet dat ze veel anatomische kennis hebben.” Daarnaast kwamen ethische vraagstukken aan bod. “Vroeger werden mensen tot de snijzaal toegelaten. Tegenwoordig is er een expositie als Bodyworlds (een anatomietentoonstelling met geprepareerde menselijke lichamen, red.). Onze nieuwsgierigheid naar ons eigen lichaam is onverminderd. Hoe verhoudt zich dat tot de medische wereld? Kan dat wel, lichamen zo laten zien?”

Gastcolleges van clinici lieten zien hoe de zintuigen in de moderne geneeskunde worden gebruikt. “Chirurg Nicole Bouvy werkt bijvoorbeeld met een electronic nose. Het apparaat analyseert de adem van mensen – wat zegt dat over eventuele aandoeningen waar ze aan lijden? Het is een zelflerend apparaat, hoe meer mensen erin uitademen hoe meer ziektes het kan herkennen. Een andere arts, die werkt met mensen met zware longziekten zoals COPD, vertelde dat hij regelmatig met patiënten door een beeldentuin loopt. Hij gebruikt de kunst om zware onderwerpen aan te kaarten en de ziekte bespreekbaar te maken.”

De foto’s die Romy Finke – “Haar werk stijgt uit boven gewone portretfotografie, ze kan iemand heel sensitief neerzetten” – maakte van het blok, zijn aangevuld met werken uit de kunstcollectie van de Universiteit Maastricht die iets te maken hebben met het menselijk lichaam. Derickx’ favoriet is een afbeelding van een jongen die op de grond ligt, bestaand uit stippen van verschillende grootte. “Deze kunstenaar maakt beelden van alledaagse situaties, zoals iemand die z’n tanden poetst. Dat is iets wat dichtbij staat, maar doordat je de afbeelding pas goed ziet als je wat verder weg staat – van dichtbij zie je alleen de stippen, niet het geheel – zit er ook een zekere afstand in.”

In juni wordt het blok ‘Maakt het beleven van kunst je een betere dokter?’ opnieuw gegeven. Wat er daarna mee gebeurt, is nog onduidelijk. “Nu hebben wij er als Kunst- en Erfgoedcommissie geld ingestoken. Wil FHML het blok blijvend opnemen, dan zullen ze zelf de beurs moeten trekken.” De UM zou daarmee niet de enige universiteit zijn waar kunst en geneeskundeonderwijs wordt gecombineerd. “In Groningen, Rotterdam en Nijmegen zijn er keuzeblokken of vaste vakken aan het curriculum toegevoegd.”

De twee exposities zijn te zien in Universiteitssingel 50, rondom de collegezaal. Aan een zijde ‘La linea della bellezza’ (blok kunst en geneeskunde) en aan de andere zijde ‘A branch of learning’ (een selectie uit de vaste UM kunstcollectie over de mens en het menselijk lichaam).

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)