Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

De banaliteit van het kwaad

Film: The Act of Killing

Het verhaal: Anwar Congo en Herman Koto waren in de jaren zestig actief binnen de Indonesische doodseskaders die meer dan een miljoen vermeende communisten om het leven brachten. Inmiddels zijn bijna vijftig jaar verstreken, maar deze meervoudige moordenaars zijn nooit berecht en worden in Indonesië zelfs als rolmodellen gezien. In The Act of Killing komen ze aan het woord en spelen ze hun gruweldaden in geënsceneerde filmscènes na, met onverwacht emotioneel resultaat.

Een film die de hele universitaire gemeenschap in Maastricht zou moeten zien, want:

- Hoe geraak je het dichtst bij de waarheid? Het is voor documentairemakers en wetenschappers een vertrouwd vraagstuk. Op dezelfde wijze waarop de aanwezigheid van een onderzoeker het gedrag van respondenten beïnvloedt, kan de aanwezigheid van een camera voor gëinterviewden reden zijn om zaken anders voor te stellen dan ze in werkelijkheid zijn. Documentairemaker Joshua Oppenheimer kiest voor reconstructie als oplossing voor dit dilemma: hij laat massamoordenaars voor de camera hun misdaden naspelen, onder het voorwendsel dat hij de beelden zal gebruiken voor een film. De geportretteerde Indonesische moordenaars hebben waarschijnlijk nog nooit een documentaire gezien en wanen zich gangsters in de Amerikaanse misdaadfilms uit hun jeugd. De ethische koorddansact van Oppenheimer levert ijzingwekkende beelden op. Enthousiast demonstreren Congo en Koto hoe ze met ijzerdraad hun slachtoffers wurgden. De sadistische gretigheid waarmee ze het platbranden van een dorp naspelen, kerft een litteken op je ziel. En zo biedt The Act of Killing op zijn minst een glimp van een antwoord op de vraag waarom de mens in staat is tot genocide.

- In Indonesië wordt The Act of Killing enkel semi-clandestien op universiteiten vertoond. Het is geen wonder dat de overheid de vertoning van de film tracht te dwarsbomen, want de film laat zien hoe de huidige regering dankbaar gebruik maakt van voormalige moordenaars om waar nodig de democratie een handje te helpen. Dat de Indonesische filmcrew van Oppenheimer als 'anonymous' op de aftiteling staat, is veelzeggend.

Het salomonsoordeel: Een kwintessentiële documentaire over wat Hannah Arendt de banaliteit van het kwaad noemde. De film van het jaar is gearriveerd.

Mark Vluggen

 

Check the full film programme here: Lumière and Pathé

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)