Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mythe: Een religieus huwelijk is alleen symbolisch

Mythe: Een religieus huwelijk is alleen symbolisch

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts

Naar het rijk der fabelen

Als een huwelijk niet meer loopt, ga je uit elkaar. Een echtscheiding wordt in gang gezet en met een beetje geluk kunnen beiden verder met hun eigen leven. Althans, zo werkt het bij een burgerlijk huwelijk. Maar wie eeuwige trouw heeft beloofd voor de rooms-katholieke kerk, de protestantse gemeente, de joodse of islamitische gemeenschap, kan nogal wat problemen tegenkomen. Een religieus huwelijk is zeker niet alleen maar symbolisch, betoogt Pauline Kruiniger, jurist en onderzoeker aan de Universiteit Maastricht.

Voor haar onderzoek naar huwelijkse gevangenschap – een situatie waarbij (vaak) de vrouw tegen haar wil aan een huwelijk blijft verbonden vanwege religieuze regels of doctrines – sprak ze met menig ‘slachtoffer’. Noor Stevens is een van hen, een Nederlandse vrouw die in Egypte met een Egyptische man trouwde. Een vakantieliefde. Ze gingen in Nederland wonen maar vertrokken na een aantal jaren naar zijn thuisland. “Hij voelde zich een vreemdeling in Nederland”, vertelt Kruiniger. “Eenmaal in Egypte wordt Noor lichamelijk en geestelijk mishandeld door haar man, financieel uitgekleed en letterlijk gevangene in eigen huis.” Uiteindelijk vlucht Noor Stevens naar Nederland waar ze sindsdien zit ondergedoken, “ze wordt bedreigd door haar man”. Ondanks dat ze in Nederland op veel onbegrip en gesloten deuren stuitte, onder andere bij politie en hulpverlening, heeft ze haar burgerlijke scheiding in Nederland rond gekregen. Tegelijkertijd: ze zit wel vast aan haar religieuze huwelijk, omdat dit hier niet kan worden ontbonden. Daarvoor is ze afhankelijk van een Egyptische echtscheidingsprocedure. En die is complex en duur, weet Kruiniger. “Bovendien is er veel corruptie.”
Noor Stevens heeft een organisatie opgericht om andere vrouwen te helpen die vastzitten in een religieus huwelijk of er een willen aangaan. Ook schreef ze een boek: Kus kus, Bezness. Hierin vraagt ze speciaal aandacht voor bezness: westerse vrouwen die alleen op vakantie gaan in landen als Egypte en Tunesië, daar een “jonge god ontmoeten” en zich laten inpalmen, met alle gevolgen van dien.

Wie denkt dat huwelijkse gevangenschap alleen voorkomt in de moslimgemeenschap heeft het mis. “Het rooms-katholicisme kent geen echtscheiding, het huwelijk is een sacrament, geen mens kan dat ontbinden”, legt Kruiniger uit. De enige mogelijkheid: vernietiging of ontbinding op bepaalde gronden, via de paus bijvoorbeeld. Hoewel de meeste rooms-katholieken in de praktijk pragmatisch met een scheiding omgaan en ervoor kiezen om toch (voor de wet) te scheiden, waren er nog niet zo lang geleden allerlei sancties aan verbonden. “Je mocht bijvoorbeeld geen communie meer halen of werd uitgesloten van andere sacramenten, zoals de ziekenzalving.”
Ook in protestantse gemeenten blijft een huwelijk vaak overeind, omdat het ook voor de religieuze gemeenschap betekenis heeft. Of neem het joodse geloof. Traditioneel moet de man de scheidingsbrief vrijwillig aanbieden, “hij moet het initiatief nemen. Dus je kunt je voorstellen wat dat voor de vrouw betekent als zij niet meer verder wil en hij dat niet doet. Uit ons onderzoek in liberale joodse kringen in Nederland zien we wel dat er bij het huwelijk een document wordt ondertekend met daarin voorwaarden bij een eventuele echtscheiding. Bijvoorbeeld dat bij een burgerlijke scheiding ook het religieuze huwelijk moet worden ontbonden op straffe van 750 euro per maand voor degene die niet meewerkt.”

“De kern is dat bij situaties van huwelijkse gevangenschap mensenrechten in het geding zijn.” Kruiniger noemt het voorbeeld van een Pakistaanse jonge hoogopgeleide vrouw die in Nederland trouwt met een Pakistaan, eerst voor de wet en een maand later voor het islamitisch geloof. Het gaat mis als beiden bij haar schoonouders intrekken en zij voor alles toestemming moet vragen. Ze raakt geïsoleerd en wordt mishandeld, het huwelijk loopt spaak en zij wil scheiden. Haar man werkt niet mee aan een religieuze scheiding. Uiteindelijk start ze een civielrechtelijke procedure op grond van onrechtmatige daad. “Hij belet haar verder te gaan met haar leven.” Toch is deze gang naar de rechter niet voor iedereen weggelegd. Veel vrouwen zijn bang om een procedure in te stellen, onder andere vanwege eigen veiligheid en die van de kinderen, vertelt Kruiniger.
Ze pleit voor een aanpassing van het burgerlijk wetboek, waarbij beide partners bij een ontbinding van een burgerlijk huwelijk ook hun medewerking verlenen aan de ontbinding van een religieus huwelijk. Vooralsnog hoopt ze in elk geval op meer voorlichting ter voorkoming van huwelijkse gevangenschap. “De mensen die we als eerste moeten aanspreken zijn degenen die aan relaties beginnen: middelbare scholieren. Zorg verder voor informatie bij bijvoorbeeld ambassades, consultatiebureaus, gemeentehuizen, advocaten, notarissen en scholen.”

Dit is een serie waarin wetenschappers misvattingen op hun vakgebied naar het rijk der fabelen verwijzen

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)