Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Liegen mag/mocht niet

Liegen mag/mocht niet

Medewerkerscolumn

Jimmy Carter, van 1976 tot 1980 president van de VS, heeft in een interview gezegd voor Donald Trump te bidden. Carter is namelijk diepgelovig. Hij beweerde zelfs ooit nog nooit onwaarheid gesproken te hebben. Veel tv-kijkers bleken echter minder goedgelovig dan hij te zijn, want menigeen dacht dat dàt wel gelogen was. En vermoedelijk terecht, want psychologen denken dat iedereen liegt, al mag het natuurlijk niet. Van Immanuel Kant mag je zelfs niet “aus Menschenliebe” liegen, maar dat gaat erg ver. Je hebt leugens en leugens, wil ik maar zeggen, en een zogenaamde white lie (‘nee hoor, dat nieuwe jurkje staat je juist bééldig!) vinnik niet het allerergste. Een wereld waarin iedereen altijd alleen maar de waarheid spreekt lijkt me zelfs vreselijk, tenzij er erg veel gezwegen wordt en dat is ook niet gezellig.
Die relativering van het gedrag geldt overigens absoluut niet voor de norm. Zeker, moderne samenlevingen veranderen voortdurend, en maatschappelijke normen dus ook. Iets wat gisteren niet mocht, kan vandaag oogluikend worden toegestaan om morgen algemeen geaccepteerd te worden. Omdat die normverschuiving een bijverschijnsel van het moderniseringsproces kan zijn – denk aan de emancipatie van homoseksuelen - gaat het niet per definitie om maatschappelijk verval of sociale pathologie. Maar zoiets geldt niet voor eerlijk zijn. Dat is een Grundnorm. Die norm relativeren tast via het ondermijnen van onderling vertrouwen iedere vorm van geordend samenleven bij de wortels aan. Wie daarom in gezonde maatschappelijke verhoudingen willens en wetens onwaarheid vertelt, behoort dat altijd te moeten verheimelijken. Dat geldt voor het vertellen van white lies tot het lidmaatschap van malafide organisaties. Uiteraard kunnen de leden van een flessentrekkersbende wel onder elkaar ervoor uitkomen dat zij de buitenwereld bedriegen, maar zij kunnen dat natuurlijk niet tegen die buitenstaanders zeggen. En eventueel onderling bedrog moeten zij ook voor elkaar verborgen houden, omdat anders het voortbestaan van hun bende op het spel komt te staan. Maar tegenwoordig zien wij maatschappelijke verhoudingen waarin iemand die veinst, liegt en bedriegt dat helemaal niet hoeft te verheimelijken, omdat hij van degenen die weten dat hij het doet, niets te vrezen heeft. Denk aan Rutte in het debat over het afschaffen van de dividendbelasting, denk aan Trumps uitlatingen in het algemeen. Het gebed van een gelovige vermag veel, is mij vroeger geleerd, en misschien vermag dat van Carter wel heel veel, maar of het genoeg is om sociale pathologie van deze ernst te genezen, valt te betwijfelen.

Nico Baakman, wetenschappelijk medewerker Fasos

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)