Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Personages in meervoudig perspectief

Personages in meervoudig perspectief

Verplichte literatuur

Wie: Lies Wesseling, literatuurwetenschapper

Wat: Tess of the D’Urbervilles, Thomas Hardy

Voor wie: studenten cultuurwetenschappen

“Ik probeer dit boek ieder jaar aan mijn studenten op te dringen”, lacht Lies Wesseling. “Ik heb als literatuurwetenschapper veel boeken gelezen, maar dit is het mooiste. Alles van Hardy is van bijzonder hoge kwaliteit.”

Tess of the D’Ubervilles (1891) speelt zich af op het Engelse platteland. Het gaat over de driehoeksverhouding tussen de jonge Tess en twee mannen;  Alec D’Ubervilles en Angel Clare. “In het begin van het boek lijken zij een typische slechterik en goeierik. Alec is een verwende zoon uit een nouveau riche-milieu die zich aan Tess vergrijpt, Angel de zoon van een dominee op wie Tess vurig verliefd wordt. Gaandeweg het verhaal wordt het beeld steeds complexer. Wiens liefde is puur en wie is alleen op eigenbelang uit? Heel knap gedaan.”

Dat is een reden waarom Wesseling het boek aanraadt, maar er zijn er meer. “Nergens is de industrialisatie, de teloorgang van de agrarische maatschappij, zo mooi beschreven. Daar zijn natuurlijk tal van wetenschappelijke boeken over geschreven, maar het voordeel van een roman is dat het de gevolgen voor een individu zichtbaar maakt.”

Die personages worden door Hardy vanuit meerdere perspectieven beschreven. “Hij vertelt hoe ze zichzelf zien en hoe dat al dan niet strookt met hoe anderen hen zien. Vervolgens is er het perspectief van  de alwetende verteller, die ons eraan herinnert dat lot en toeval een grote rol in een mensenleven spelen. Wat als dit net iets anders was verlopen of dat niet was gebeurt? Dan had een leven er heel goed totaal anders uit kunnen zien. Tenslotte is er nog een vierde laag waarin de levens van de personages in perspectief worden gezet ten opzichte van de niet-menselijke natuur. Dat is typisch iets voor Hardy; hoe weinig betekenen individuele menselijke beslommeringen vanuit biologisch perspectief.”

Hoewel het boek ruim 130 jaar oud is, is het volgens Wesseling niet gedateerd. “De onderlinge interacties tussen de karakters zijn heel herkenbaar. Hardy heeft moderne psychologische ideeën. Zo beschrijft hij duidelijk de positie van Tess als oudste kind in een gezin waar de ouders niet de verantwoordelijke rol op zich nemen. Zij zijn de kinderen en Tess moet de ouder zijn. Zij heeft niemand die haar advies kan geven en dat draagt eraan bij dat ze niet altijd de juiste keuzes maakt.”

Ook zijn opvattingen over de man-vrouw-verhoudingen zijn modern. “In het Victoriaanse tijdperk kwam de mannelijke pendant van de ‘gevallen vrouw’ niet in beeld, in Hardy’s roman is dat geheel anders. De mannen komen er in dit boek ongelooflijk beroerd van af. Slechts twee worden als een goed mens geportretteerd; de vader van Angel, die een toonbeeld van integriteit is, en de boer voor wie Tess een tijdje werkt, die generositeit belichaamt. Voor de rest wordt vooral het mannelijk tekort in de liefde pijnlijk duidelijk geschetst.”

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)