Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Mythe: hoe zwaarder gewond, hoe meer pijn iemand heeft

Mythe: hoe zwaarder gewond, hoe meer pijn iemand heeft

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts

Naar het rijk der fabelen

Een man springt op een bouwplaats van een hoogte naar beneden. Hij landt op een nagel die zich dwars door de dikke zool van zijn schoen boort. Schreeuwend van de pijn wordt hij afgevoerd naar het ziekenhuis. Daar aangekomen blijkt de nagel precies tussen twee tenen door te zijn gegaan. Met zijn voet is niets aan de hand.

Typisch een voorbeeld van een foutje van het brein, zegt Kai Karos, onderzoeker bij Experimental Health Psychology. “Acute pijn is een waarschuwing aan ons brein dat ons lichaam wordt bedreigd. Vervolgens probeert het te voorspellen hoe groot die bedreiging is. Je eerdere ervaringen spelen daarbij een rol, maar ook wat je ziet en hoort. Die man zag de nagel door zijn schoen gaan en dacht dat hij ernstig letsel had. Omgekeerd kan iemand die wel zwaar gewond is geraakt – bijvoorbeeld een soldaat die in de strijd een arm verliest – vrijwel geen pijn voelen, omdat hij op dat moment nog vol adrenaline zit.”

Nog een voorbeeld: “Er is een studie gedaan waarbij mensen een staafje dat gekoeld was tot -20 tegen hun nek gedrukt kregen. Bij die temperatuur voel je niet meer het verschil tussen warm en koud. Soms was het staafje rood, soms blauw. De mensen die een rood staafje kregen, rapporteerden meer pijn dan de proefpersonen met een blauw staafje. Hitte vinden we bedreigender dan kou, rood associëren we met warmte en gevaar.” In dit geval zetten de visuele prikkels het brein op het verkeerde been. Dezelfde ervaring – een staafje van -20 tegen je nek – voelt daardoor de ene keer anders dan de andere keer.

Chronische pijn – die langer dan drie maanden aanhoudt – is wellicht ook zo’n foutje van het brein. “Dat is wat we op dit moment denken. Het brein registreert een bedreiging die er niet meer is of nooit is geweest. Dat maakt de pijn niet minder reëel.” Toch zijn er nog artsen die denken dat als er niets mis is met het lichaam, de pijn ook niet echt kan zijn. “Men kan de patiënt niet verder helpen of denkt zelfs dat hij simuleert. Dat is heel frustrerend voor deze mensen”, zegt Karos.

Steeds vaker krijgen chronische pijnpatiënten cognitieve gedragstherapie. “Daarmee beïnvloed je de gedachten die ze hebben over pijn zodat ze er beter mee kunnen omgaan. Hoe angstiger mensen voor pijn zijn, hoe erger ze het ervaren. Ze gaan bijvoorbeeld bepaalde bewegingen vermijden omdat die in het verleden pijn hebben gedaan. Daardoor kunnen ze sommige activiteiten niet meer doen en beperken ze zichzelf. Ook zie je dat ze pijn catastroferen. Wanneer ze iets voelen, denken ze meteen dat er iets heel erg mis is, dat het nooit over zal gaan. Het doel van de therapie is om hen bloot te stellen aan activiteiten waar ze bang voor zijn, om hen te laten zien dat er niets ergs gebeurt”

Zelf doet Karos onderzoek naar de sociale factoren: in hoeverre beïnvloedt de omgeving de hoeveelheid pijn die iemand ervaart. “Proefpersonen krijgen elektrische prikkels, maar vooraf bepaalt een nepproefpersoon hoeveel prikkels ze krijgen. Ze kiezen altijd voor 10, maar bij de ene groep laten we hen kiezen tussen 1 en 10 en bij de andere groep tussen 10 en 20. Sommige proefpersonen denken dus dat de ander hen zoveel mogelijk pijn wil doen, anderen juist dat ze zo min mogelijk pijn toegediend krijgen. Hoewel iedereen evenveel prikkels krijgt, ervaart de groep die denkt dat iemand hen bewust wilde kwetsen meer pijn. De ervaring wordt beïnvloedt door de sociale omgeving.”

Chronische pijnpatiënten hebben hier ook mee te maken. “Ze voelen dat mensen hen negatief beoordelen omdat ze niet meedraaien in de maatschappij. Of krijgen te horen van hun omgeving dat ze zich aanstellen. Hierdoor worden ze buitengesloten en raken ze geïsoleerd. Dat leidt tot depressieve gevoelens, die op hun beurt de pijn verergeren. Daarom is het goed dat er naast het fysieke aspect ook steeds meer aandacht is voor de psychologische en sociale factoren van pijn.”

Dit is een serie waarin wetenschappers misvattingen op hun vakgebied naar het rijk der fabelen verwijzen

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: