Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Het is moedig dat de stad zijn nek uitsteekt”

“Het is moedig dat de stad zijn nek uitsteekt”

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Maastricht Culturele Hoofdstad 2013 en de rol van de UM

MAASTRICHT. Een bidboek van 120 pagina’s, wapperende vlaggen op de Noorderbrug, komend weekend een Euregionaal Feest van de Amateurkunsten in het MVV-stadion en sinds vorige week bloemperken in de stad die met een beetje zon straks het logo van Maastricht Kandidaat Culturele Hoofdstad van Europa 2018 vormen. Het uur U nadert. Op 6 september wordt bekend wie Europa’s Culturele Hoofdstad 2018 zal worden: Leeuwarden, Eindhoven of Maastricht. Wat is het aandeel van de Universiteit Maastricht in deze race?

Maastricht 2018 is een enorm groot en ambitieus project. Er zijn drie landen (Nederland, Duitsland, België) bij betrokken, vier talen (Nederlands, Frans, Duits en lingua franca Engels) en 13 partners. Zij gaan rondom een aantal thema’s als Spreken in vele talen en Herinnering aan morgen een “cultureel feest” bouwen dat volgens het bidboek in 2015 van start gaat en door zal lopen tot 2019. Kosten voor deze drie- tot vierduizend projecten, waarvan er zo’n zeshonderd in Maastricht zijn gepland: tachtig miljoen. Eén van de plannen: de organisatie wil samen met Filmtheater Lumiére de filmproductie in de regio aanjagen. Dit naar voorbeeld van de zuiderburen die met een film als Rundskop, maar ook met het regisseursduo Dardenne meedraaien in de internationale filmtop.

De eerste ‘feestjes’ zijn al gebouwd of staan op stapel, vertelt de voorzitter van de Stichting Maastricht Culturele Hoofdstad 2018, Huub Smeets. Zo markeerde een openluchtconcert met handbellen op het Vrijthof in januari 2012 de start van het Maastricht Culturele Hoofdstad. Zeventienhonderd schoolkinderen speelden samen met de stadsbeiaardier een compositie geschreven door studenten van het Maastrichtse conservatorium. Komend weekend zullen drieduizend amateurkunstenaars uit de Euregio in het MVV-stadion hun kunsten laten zien.

Een wereld te winnen

“Wij willen dat de burgers Europa herontdekken, dat ze grenzen gaan slechten”, vertelt Smeets in zijn kantoor aan het Plein 1992. Hij is overduidelijk gewend om vergezichten te schetsen en schuwt het grote woord niet. “De eurocrisis heeft geleid tot een scherpere tegenstelling tussen Noord- en Zuid-Europa, maar er is ook een tegenstelling tussen west en oost. Denk aan de grenzen die dicht gaan voor werknemers uit Oost-Europa. Het Europa van de jaren vijftig dat zich richtte op culturele diversiteit en ‘nooit meer oorlog’, is ingeruild voor een te eenzijdig economisch-financieel verband. De bevlogenheid van mensen als Churchill, Schuman en Monet is weg. Burgers keren zich af van de EU. Er is een nieuw verhaal nodig, wij willen het gapende gat tussen Europa en de burgers vullen.” En wel via cultuur; niet alleen door naar een voorstelling of tentoonstelling te gaan, maar door ook als burger zelf mee te doen. In een van de buurtprojecten, of bijvoorbeeld als (onervaren) danser tijdens een van de voorstellingen van het dansproject Act your Age.  Om met weids gebaar te concluderen: “Wij zien onze Euregio als een test case voor heel Europa. De spanningen die in Europa leven, hebben wij hier in het klein.”

En passant hopen Smeets en de zijnen ook de kunst in de regio, die hard is geraakt door de bezuinigingen, een nieuwe impuls te geven en last but not least, zal Via 2018 proberen om de werkloosheid onder jongeren aan te pakken. “Wij proberen de strijd te winnen om wederzijds begrip, werkgelegenheid en een goede infrastructuur – het kost ons nu 2 uur en 25 minuten om met openbaar vervoer naar Hasselt te reizen. In de Randstad zou het niet geaccepteerd worden als je meer dan twee uur over 30 kilometer doet.”

Generation Maastricht

Wat is het aandeel van de UM in dit geheel? Op dit moment zijn slechts weinigen er mee bezig. Even voor alle duidelijkheid, begint Smeets: de UM is een belangrijke structurele partner in dit project. Dat critici vinden dat Smeets en de zijnen de UM op afstand hebben gehouden, ontkent hij ten stelligste. Hij somt op: niet alleen heeft rector Luc Soete hen op het idee gebracht om de Generation Maastricht (jongeren vanaf 1992, het jaar dat het Verdrag van Maastricht gesloten werd) en de bestrijding van de jeugdwerkloosheid centraal te stellen in het project, ook prof. Graeme Evans, hoogleraar Culture & Urban Development van de faculteit cultuur- en maatschappij wetenschappen, en zijn team droegen bij aan de gedachtevorming voor Via 2018 en hadden een belangrijk aandeel in het hoofdstuk ‘monitoring en evaluatie’. Studenten van de Think Tank van het University College onderzochten op zijn verzoek hoe men Euregionale studenten meer bij het project kan betrekken, Business studenten die deelnamen aan de International Case Competition ICC@M in Maastricht bekeken eind april hoe de organisatie het beste antwoord kan geven op vragen van de jury die bepaalt wie uiteindelijk Culturele Hoofdstad wordt. “Ik overleg iedere twee maanden met het college van bestuur, heb regelmatig contact met de directeur van het studentenservicecentrum, er zijn contacten met medewerkers van de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen.”

Dat de UM niet direct is betrokken bij het schrijven van dat bidboek, vindt Smeets logisch. “Na een inventarisatie van alle plannen hebben we vervolgens zelf de vertaalslag gemaakt voor in het bidboek. Wij kennen immers de criteria van de jury.”

Tapijn

Straks, als de jury mocht besluiten de eer aan Maastricht te gunnen, zullen UM-medewerkers en studenten op hun eigen terrein niet om de kunst en cultuur heen kunnen.  Een deel van de programmering wil Smeets namelijk op de Tapijnkazerne – sinds kort in handen van de UM – laten plaatsvinden.

De studenten zullen sowieso garen spinnen bij dit project waar de Generation Maastricht (de generatie 1992) in het middelpunt staat, verwacht Smeets. “Het gaat ons om de betrokkenheid van de Europese jeugd: van studenten aan de universiteit of hogeschool tot de nieuwe ambachtsman en jonge migranten. Zij krijgen veel ruimte om zelf programma’s te ontwikkelen en elkaar te ontmoeten.” Daarnaast krijgen jongeren – hoog of laaggeschoold, uit heel Europa – de kans om via een stage van drie tot zes maanden in de Euregio ervaring op te doen en hun cv op te krikken. “De Waalse stad Bergen, waar de minister-president van België Elio di Rupo burgemeester was, dient als voorbeeld. Hij heeft de jeugdwerkloosheid van 35 procent een halt toegeroepen door jongeren op onorthodoxe wijze een kans te geven hun expertise (vooral op ICT-gebied) te ontwikkelen.” Smeets wil “uitdagende programma’s maken op het snijvlak van cultuur en educatie. Bijvoorbeeld ICT-competenties opkrikken in een cursus waar breakdance ook onderdeel van uitmaakt.”

Nek uitsteken

Wat zijn de kansen voor Maastricht? “Het is moedig dat de stad zijn nek uitsteekt”, vindt prof. Rein de Wilde, decaan van FCMW.  Maar of Maastricht in september als beste uit de bus komt, is afwachten. De Wilde heeft zich aan een close reading van het juryrapport gewaagd dat eind november bepaalde dat Leeuwarden, Eindhoven en Maastricht door mochten naar de laatste ronde. “De taal in dit soort rapporten is nooit eenduidig en dus voor meerdere uitleg vatbaar. Maar ik denk dat Maastricht in dit eerste rapport niet als de favoriet uit de bus komt. De jury wijst op de complexiteit van het project en de grote ambitie om iets aan de jeugdwerkloosheid te doen.  Gaat dit lukken, is de vraag.” Smeets schat zijn kansen een stuk hoger. “De Wilde heeft het rapport geanalyseerd zonder kennis van de selectiecriteria. Hij leest van een afstand.” De Wilde laat desgevraagd weten dat hij wel degelijk op de hoogte was van de criteria. Smeets: “Wij lezen van binnenuit. Prof. Hans Mommaas uit Tilburg heeft het rapport juist langs die lat gelegd. Dan zie je dat de jury ons concept sterk vindt, maar zich afvraagt, juist door de grote ambitie en de dertien partners: hoe gaat Maastricht dit uitvoeren? Als we erin slagen om dat te laten zien, en dat zullen we met overtuiging doen, acht ik onze kans om te winnen zeker 50 procent.”

 

 

 

Wat is een culturele hoofdstad?

Dans, theater, muziek, fotografie, beeldende kunst, literatuur, architectuur, door professionals en amateurs. Inwoners van Europa kunnen elkaar via kunst en cultuur beter leren kennen en begrijpen. Zo ontdekken ze dat ze tot een grotere gemeenschap behoren dan ze in eerste instantie misschien denken. Het was de Griekse minister van Cultuur, tevens zangeres en actrice, Melina Mercouri die het concept van een culturele hoofdstad bedacht. In 1985 werd Athene de eerste Culturele Hoofdstad van Europa. Sinds 2009 worden steeds twee steden – uit een oude en nieuwe lidstaat – aangewezen om hun cultureel erfgoed in al zijn diversiteit aan Europa te tonen. In 2018 zijn Malta en Nederland aan de beurt. Komende september beslist een jury - bestaande uit zes Nederlanders en zeven buitenlanders - of de Nederlandse eer naar Eindhoven, Leeuwarden of Maastricht (samen met de steden in de Euregio Maas-Rijn: Luik, Hasselt, Aken, Heerlen, Sittard-Geleen, Genk en Tongeren) gaat. Het centrale thema van Maastricht is ‘Europa herontdekt’. Er is een aantal programmalijnen:  Herinnering aan Morgen, Spreken in vele talen, Spiegel van Europa, Het geleefde Europa.

In een eerder stadium vielen Den Haag en Utrecht al af.

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)