Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Verdriet, rouw, empathie, dieren kennen het allemaal

Verdriet, rouw, empathie, dieren kennen het allemaal

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts

Droomland

Stel, je krijgt als wetenschapper een zak met geld, onbeperkte tijd en personeel. Welk onderzoek zou je dan doen? Pim Martens, hoogleraar duurzaamheid, zou honden in een MRI-scanner willen stoppen.

Net als dr. Doolittle zou prof. Pim Martens met dieren willen praten. Nou ja, praten... Dat is misschien nog iets te hoog gegrepen, in ieder geval communiceren. Of om te beginnen: beter begrijpen, zegt hij. Daarom zou hij het liefst honden in de MRI-scanner willen leggen om meer zicht te krijgen op hun hersenactiviteit.

Dat klinkt futuristisch maar in Atlanta (VS) hebben neurowetenschappers dat al gedaan, zegt Martens. Zo'n studie heeft nogal wat voeten in de aarde, want hoe zorg je dat een hond doodstil blijft liggen? Dat is een kwestie van trainen, met snoepjes als beloning. Eenmaal in de scanner geeft een onderzoeker verschillende handsignalen waarvan het dier de betekenis heeft geleerd. Zoals: voedsel! En dan blijkt hetzelfde hersengebied geactiveerd als bij mensen.

Martens: “Dat gebeurt ook als je ze een eng filmpje laat zien. Dan lichten dezelfde regionen op en blijkt een hondenbrein angst op dezelfde manier te verwerken. Ik vermoed dat emotionele processen bij dieren veel meer op die van ons lijken dan we denken, en dat ze dus ook verdriet, blijdschap en schaamte kennen. Bioloog Frans de Waal pleit zelfs voor een omgekeerde redenering: ga er maar gewoon van uit dat dit het geval is, en richt je op de eventuele afwijkingen.”

Martens zou graag een app willen ontwerpen die emoties herkent bij dieren. Dus je richt je telefoon op je kat of hond, en ping: ‘uw tekkel is verdrietig.’ Of ping: ‘uw kat is eenzaam.’ Hij heeft ooit een gooi gedaan naar een NWO-beurs, maar die is toen niet toegekend. “Nu is de software voor gezichtsherkenning aanzienlijk verbeterd. Honden hebben minder expressie in hun gezicht dan mensen, maar ze hebben wel een staart die kan kwispelen of hangen.”

Als we dieren beter begrijpen, zegt Martens, hoogleraar duurzaamheid, zullen we hamonieuzer met ze samenleven. Want hoe vallen de bio-industrie en het proefdieronderzoek nog te verantwoorden, zegt hij, als steeds vaker wordt aangetoond dat varkens en ratten ook meevoelen als een soortgenoot pijn heeft. Dat ze andere dieren missen, dat ze rouwen. “Stel je voor dat je zelf in de industrie verblijft, dat elke dag een vriend wordt weggehaald voor de slacht. Dan krijg je misschien, ook al zijn dieren minder pijngevoelig dan mensen, een idee van hoe ongelooflijk groot het leed moet zijn.”

Nog een stap verder dan hamonieuzer samenleven, is de vraag: wat kunnen mens en dier emotioneel voor elkaar betekenen? Martens heeft onlangs subsidie ontvangen van het Limburgse universiteitsfonds SWOL voor onderzoek naar de zogeheten animal assisted therapies in het Maastricht UMC+. Al enige tijd krijgen zieke kinderen eens per maand bezoek van dieren van de kinderboerderij De Heeg. “We gaan interviews houden met de staf en de ouders om de effecten op het welzijn van patiënten en eventuele verbeteringen in kaart te brengen.”

Steeds meer ziekenhuizen kennen dierenbezoek of -therapie. Aan het universitair ziekenhuis in Brussel gebeurt dat in Villa Samson, waar kinderen en ouderen met dieren kunnen spelen en knuffelen. Ook spelen de beesten een rol in de behandeling van depressies, autisme, eetstoornissen, kanker, mishandeling of lees- en concentratieproblemen. Dat laatste gebeurt ook in de VS, waar kinderen met leesproblemen voorlezen aan dieren uit het asiel. “Het mes snijdt dan aan twee kanten: de kinderen verliezen de schroom om voor te lezen en de dieren krijgen emotionele aandacht.”

Martens ijvert voor een (internationale) opleiding antro-zoölogie aan de UM, waarin alles draait om de relaties tussen mens en dier. Ook de dilemma’s. “Denk aan de ecologische pootafdruk van huisdieren, het dieet van een hond is net zo schadelijk voor het milieu dan autorijden. Of aan de ravage die katten veroorzaken. Ze vangen ontzettend veel muizen, merels en vlinders. De impact daarvan op de biodiversiteit valt niet te onderschatten.”

Zelf heeft hij ook twee katten. “Heerlijk, hoe eigengereid die beesten zijn. Ik geef ze voer en mag ze af en toe aaien. Het voelt alsof ik bij hen in dienst ben.”

Dit is een serie waarin wetenschappers vertellen over de studie die ze het liefst zouden doen

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)