Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

"De philharmonie zuidnederland fungeert als laboratorium, een academisch ziekenhuis voor cultuurwetenschappers”

"De philharmonie zuidnederland fungeert als laboratorium, een academisch ziekenhuis voor cultuurwetenschappers” "De philharmonie zuidnederland fungeert als laboratorium, een academisch ziekenhuis voor cultuurwetenschappers”

Photographer:Fotograaf: Jean-Pierre Geusens

MCICM: nieuw onderzoekscentrum voor innovatie klassieke muziek

‘De Nationale Opera lokt 35-minner met Die Zauberflöte’, kopte dagblad Trouw een paar weken geledenVoor de prijs van 15 tot maximaal 25 euro konden jongeren tussen de 16 en 35 jaar naar de voorpremière. De 1600 plaatsen waren binnen twee weken uitverkocht. Geen grijze haardos te bekennen.

Zo’n ‘Operaflirt XL’, het trekken van een ander publiek naar klassieke concerten, dat is een van de dingen die Peter Peters voor ogen heeft. Hij is sinds 1 september 2018 bijzonder hoogleraar Innovation of Classical Music en directeur van het nieuwe Maastricht Centre for the Innovation of Classical Music (MCICM); een samenwerkingsverband van de Universiteit Maastricht, Zuyd Hogeschool en philharmonie zuidnederland (zonder hoofdletters). Directeur Stefan Rosu van het orkest nam het initiatief. De financiering komt van de drie deelnemers en de provincie Limburg. Daar bovenop haalde Peters - met Rosu en lector Ruth Benschop van Zuyd - een NWO-subsidie binnen van een half miljoen. Samen goed voor een bijzonder hoogleraar, twee postdocs, twee PhD’s, een musicus-onderzoeker en een onderzoeksassistent.

Podium Witteman

Alles draait in het MICM om de vernieuwing van klassieke muziek. Die nadruk op vernieuwing lijkt te suggereren dat het niet goed is gesteld met (de belangstelling voor) Brahms, Schubert, Chopin, Mozart, Bach en al die andere grote jongens. Maar dat zien we verkeerd, zegt Peters. De klassieke muziek lijdt niet aan een tekort aan aandacht. Kijk naar tv-programma’s als Podium Witteman en Maestro, kijk naar de grote groepen mensen die op een uitvoering van de Mattheus Passie afkomen of festivals als Wonderfeel; een driedaags muziekfeest in de natuur van buitenplaats Schaep en Burgh bij ’s Graveland. Maar daar staat tegenover dat het publiek dat naar concerten van symfonieorkesten komt, vergrijst en de bezoekersaantallen stagneren. Zowel in Nederland als de rest van de wereld zoeken orkesten daarom nieuwe wegen. “Logisch als je bedenkt dat de huidige vorm – onder andere stilte in de zaal, niet eten en niet drinken - stamt uit de negentiende eeuw en is afgestemd op de toen heersende esthetische idealen.”

Buitenlucht

Concerten in de buitenlucht of op bijzondere locaties, concerten samen met Limburgse harmonieën en fanfares, muziek in combinatie met film, het inzetten van digitale media zodat het publiek bijvoorbeeld de groepsrepetities van de hoornsectie online kan volgen: er zijn legio nieuwe vormen te bedenken die meer of een ander publiek bij de muziek kunnen betrekken, zegt Peters. Dat zoeken gebeurt niet alleen vanachter het bureau van de faculteit Arts and Social Sciences aan de Grote Gracht. “We werken nauw samen met de musici van de philharmonie, onderzoekers van het lectoraat Autonomie en Openbaarheid in de Kunsten en studenten van het Conservatorium Maastricht. De philharmonie zuidnederland fungeert als een laboratorium, noem het een academisch ziekenhuis voor cultuurwetenschappers. Wij kunnen ideeën uitproberen - in 2019 willen we de eerste experimenten in de steigers zetten - maar we kijken ook mee over de schouders van de musici en zien zo waar ze tegenaan lopen.”

Badwater

Peters is overigens niet van plan om het kind met het badwater weg te gooien. “Symfonieorkesten zijn belangrijke culturele instellingen met musici die jarenlang hebben gestudeerd om een hoog niveau te bereiken. En er is iets voor te zeggen om grote werken in stilte en rust uit te voeren. Ik zeg dus niet dat dit moet verdwijnen, maar voor elke kunstvorm is het goed om te kijken wat we willen behouden, wat is traditie, wat heeft die traditie jongeren of andere groepen die moeilijk te bereiken zijn nog te vertellen? Er woedt al een tijd de discussie of kunst elitair mag zijn, of het niet de grote massa moet aanspreken? Of is het alleen maar een hobby, zoals minister Wiebes tijdens Zomergasten afgelopen augustus zei? Het zijn vragen die je moet stellen, als orkest, als conservatorium en als cultuurwetenschappers. Culturen veranderen steeds, zijn doorlopend bezig om zich opnieuw uit te vinden. Kijk naar de museumwereld, daar kunnen wij veel van leren. Zij weten wel een ander publiek te trekken.”

Hiphop

Klassieke muziek is al lang niet meer de enige muziekvorm die ertoe doet. “Er is een breed landschap ontstaan, van pop, hiphop, wereldmuziek, jazz, rap. Klassieke muziek is daarin al tijden niet meer de belangrijkste. Wij onderzoeken hoe de muziekpraktijk verandert, wat zijn de gevolgen van digitalisering voor het orkest? Welke waarde heeft het orkest voor de wereld om zich heen? Wat is de maatschappelijke relevantie? Dat is belangrijk. Je ziet bijvoorbeeld dat in Brabant de vraag gesteld wordt: waarom zouden wij de philharmonie blijven subsidiëren, wat levert het ons op?”

Klinkend erfgoed

Naast nieuwe concertvormen (“we willen een kenniscentrum worden voor eenieder die bezig is met innovatieve projecten”) en de maatschappelijke relevantie onderzoekt het MCICM ook het zogenoemde “klinkend erfgoed”. “We hebben wereldwijd, maar ook in Nederland overvolle muziekarchieven. Wat doe je daarmee? Wil je dit erfgoed behouden, en zo ja, hoe? We weten dat erfgoed dat niet wordt gebruikt, snel verdwijnt. Wij stellen daarom de vraag: hoe kunnen we de canon van de klassieke muziek ‘levend’ overdragen? Hoe zorgen we ervoor dat vergeten muziek wordt ontsloten, eventueel bewerkt en gespeeld? Hoe brengen we het verleden op een interessante manier naar buiten? Monteverdi was zestig jaar geleden alleen bekend in kleine kring, nu is hij enorm populair. Ook hier kunnen we leren van musea, zij hebben ook depots waar ze uit putten voor hun exposities.”

 

 

 

 

 

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)