Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Dit is niet zomaar een projectje, het heeft topprioriteit voor mij”

“Dit is niet zomaar een projectje, het heeft topprioriteit voor mij”

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

UM-rector over beoordelen wetenschappers

MAASTRICHT. Kwaliteit boven kwantiteit, ruim baan voor onderwijscarrières, en, last but not least, team science in plaats van de eeuwige aap op de apenrots. Er komt een revolutie binnen de universitaire wereld, als het aan rector Rianne Letschert ligt. De beoordeling van wetenschappers gaat op de schop. Lastigste horde: Europa en vervolgens de rest van de wereld overtuigen.

Vorige week kondigden de universiteitenvereniging VSNU, de academische ziekenhuizen en wetenschapsfinanciers als NWO en ZonNW de voornemens al aan. Maar het was prof. Rianne Letschert die tijdens haar intreerede als rector in september 2016 al een pleidooi hield voor ‘team science’ en voor meer variatie in de beoordeling van stafleden. Die moeten nu allemaal uitblinken in onderzoek, onderwijs, maatschappelijke impact en leiderschap. Kun je dat allemaal verwachten van één persoon, vroeg zij zich af in een volle St. Janskerk. Nee, dacht en denkt Letschert, en daarom is het beter om de nadruk te leggen op teamwerk waaraan iedereen zijn eigen individuele bijdrage levert: “Niet iedereen hoeft overal goed in te zijn.”

Kartrekker

Zij bracht haar plannen - “de echte aanjager is natuurlijk Science in Transition”- afgelopen september met succes voor het voetlicht binnen de VSNU. De veertien colleges van bestuur reageerden enthousiast en willen snelheid maken, Letschert trekt samen met de Eindhovense rector Frank Baaijens de kar. De komende maanden gaan ze met een groep medewerkers uit diverse universiteiten de dialoog aan met tal van organisaties, denk aan de Jonge Akademie, HR-medewerkers, studentenorganisaties ISO en LSVb, Promovendi Netwerk Nederland, NWO. Dat moet na de zomer van 2019 uitmonden in een concreet plan van aanpak waarin ook de cao en de ufo-profielen niet zullen ontbreken. Letschert: “Dit is niet zomaar een projectje, het heeft topprioriteit voor mij. Ik wil overal mee naar toe.”

Apenrots

Team science is haar grote ideaal. “Je ziet het nu al terug in de Maastrichtse beoordelingscriteria van de tenure track; wat is je bijdrage aan de groep, hoe waardevol ben jij voor je team? Vaak krijgt de aap op de rots alle credits, maar hoe zit het met al die anderen die dat mogelijk maken en het instituut of departement draaiende houden? Bij Intervict (International Victimology Institute) in Tilburg, waar ik voorheen werkte, haalden we grants binnen voor het hele team, als een collectief. Bij ICIS in Maastricht zie ik dat ook. Het heeft zoveel positieve effecten op de verantwoordelijkheid en mentaliteit van iedereen. Ik zie niet in wat de meerwaarde is van een PI-cultuur waar de principal investigator alle aandacht naar zich toetrekt.”

Balans

Stel dat het lukt, hoe ziet de wereld er dan over pakweg tien jaar uit? “Er is meer balans, betere kansen voor mensen met verschillende kwaliteiten. De frustratie van mensen die nu vastlopen door de grote nadruk op onderzoeksprestaties, zal sterk verminderen. We gaan mensen ook waarderen voor prestaties op andere domeinen: onderwijs, leiderschap, maatschappelijke impact. Je maakt dan niet alleen carrière wanneer je veel subsidies binnenhaalt, een hoge H-index hebt of een lijst publicaties met een hoge impactfactor. We krijgen verschillende typen hoogleraren, allemaal volwaardig, maar met andere zwaartepunten in hun takenpakket.” En, heel belangrijk, er is meer onder de zon dan alleen een hoogleraarschap: “Een universitair (hoofd) docentschap is ook een prachtige baan. Je bent niet alleen geslaagd als je hoogleraar bent. En waarom zou een UHD of UD geen vakgroepsvoorzitter kunnen worden? Die vakgroepsvoorzitters moeten ook meer waardering krijgen. Nu doet iemand dat erbij. Er staat geen extra tijd en salaris of een sabbatical tegenover.”

Revolutie

Makkelijk zal het niet worden, erkent ze. “Het kan een revolutie teweegbrengen, maar dan moeten we echt de cultuur binnen de academie veranderen. De mensen die aan de touwtjes trekken, die knopen doorhakken moeten meegaan in deze ontwikkeling. De decanen en colleges van bestuur krijgen we wel mee, maar ook diep op de werkvloer moet men doordrongen worden van dit nieuwe denken.” Dan hoopvol: “Laatst werd ik aangesproken door een hoofd van een vakgroep met bijna alleen mannen. Hij zei: ‘Sinds jij diversiteit op de agenda hebt gezet, praten wij er tijdens de koffie over, is het een issue.’ Het is een eerste stap in de cultuurverandering, ik geloof hier in.”

Dora

In 2014 ondertekenden de Nederlandse universiteiten DORA, ‘De Verklaring van San Francisco’ waarin werd afgesproken dat maatschappelijke relevantie en kwaliteit van onderzoek boven kwantiteit gaat. Mooie plannen, maar wat is ervan terechtgekomen? “Je ziet het terug in sommige subsidieprogramma’s; niet meer alle publicaties worden gevraagd, maar alleen een top 5. Ook De Jonge Akademie (KNAW) bijvoorbeeld is bij het aannemen van nieuwe leden niet meer geïnteresseerd in een H-index. We vragen om de belangrijkste publicaties, maar het gaat daarnaast om veel meer, wat je op onderwijsgebied hebt gepresteerd of wat je onderwijsvisie is.”

Europa

Ook al krijgt Letschert Nederland achter zich, zonder Europa komen ze geen stap verder. Dat beseft ze maar al te goed. “We moeten niet de competitie met het buitenland gaan verliezen. Als wij kiezen voor kwaliteit en zij blijven hameren op kwantiteit, dan wordt het een lastige strijd.” Bijvoorbeeld in de race om Europese subsidies (ERC). Nederland wint steeds minder zogeheten consolidator grants, schreef het Hoger Onderwijs Persbureau deze week nog. “Maar een nieuw wetenschapsklimaat kan ook aantrekkelijk zijn en meer lucht geven. Ook voor de onderzoekers pur sang. Zij kunnen zich juist meer op hun onderzoek richten, als ze niet meer in alles hoeven te excelleren.”

Wendy Degens, Riki Janssen

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)